تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٢

2 - هجوم مغول

اما راجع به حوادث و وقايع خارجى . . . مؤلف بيشتر به جنگ‌هائى كه در آسياى شرقى وقوع يافته بوده مىپردازد و از لشكركشىهاى مغولان به مغرب فقط به اختصار سخن گفته مىگذرد . همين مطالب را - البته با تعبير ديگرى - در روايت رسمى افسانهء مغولى كه به صورت دستكارى شدهء فارسى و چينى به دست ما رسيده - مىيابيم .

مىدانيم كه در چين امپراطوران مغول به تنظيم تاريخ مغول پرداخته بودند . مثلا در زمان امپراطور « خاى سان » ( 1311 - 1308 ميلادى - 711 - 708 هجرى ) چنين تاريخى رسمى دربارهء مغولان مدون گشته بوده « 1 » .

پس از سقوط فرمانروائى مغول ، به رسم چينيان ، تاريخ مشروح سلالهء منقرض يوآن ( يوآن - شى - « تاريخ سلالهء يوآن » ) تنظيم شد . متأسفانه تاكنون فقط خلاصه‌هائى از اين تاريخ به زبانهاى اروپائى ترجمه شده است « 2 » .

( 1 ) - 3 P ، « Khaisang » ، musat ؟ Abel - Re ( چنان كه پ . پليو اشاره كرده نام اين امپراطور را - طبق كتابت چينى آن - بايد « خاى شان » خواند . ( 14 . P ، « Pelliot ; Notes sur le « Turkestan ) بطورى كه پ . پليو نوشته اين نام اصلا چينى نبوده بلكه ظاهرا همان نام an ؟ s ؟ Qai ( همانجا Ibid ) است كه به حروف چينى نوشته شده . - در حواشى نسخهء بارتولد ( چاپ انگليسى ) در اين مورد يادداشتى به اين صورت وجود دارد : « Hai Shan » . - هيئت تحريريه ) . ( 2 ) - « تاريخ چهار خان نخستين از خاندان چنگيز » - ترجمه از چينى توسط راهب ياكينف . . 1829 ، SPB ؛ 1877 ، London ، « the life of Jenhiz Khan » ، Douglas