تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٩

2 - هجوم مغول

به هر تقدير جوينى و رشيد الدين دربارهء اصل و منشأ قوم مغول از كتاب‌هاى ايشان فقط افسانه‌هاى عجيب و غريب نقل مىكنند « 1 » . روايات گوناگون افسانه‌هاى مربوط به چنگيز خان و نياكان و همراهان و تشكيل امپراطورى وى در تحت تأثير محيط و گرايش‌هاى طبقاتى و غيره پديد آمده بوده .

تصريح اين نكته كه افسانه‌هاى مزبور را در چه زمانى - براى نخستين بار - به رشتهء تحرير درآوردند ، دشوار است . به موجب يكى از گفته‌هاى رشيد الدين - وزير چينى جغتاى - پيش از ارتقاء به منصب وزارت چين نسخه‌اى را كه حاوى تاريخ لشكركشىهاى چنگيز خان بوده - در دست داشته است « 2 » . اصل و ترجمهء داستانى كه در سال 638 هجرى در مغولستان تنظيم شده به دست ما رسيده است « 3 » .

( 1 ) - « كوتاد قوبيليك » ؛ چاپ رادلوف ، I ، ص XXV و بعد ، XLI و بعد - رادلوف « در موضوع اويغوريان » ، ص 40 و بعد ، 56 و بعد . ( 2 ) - « متون » ، ص 124 ؛ رشيد الدين ، چاپ بلوشه ، 195 . ( 3 ) - دربارهء نسخهء اصلى مغولى به رسالهء استاد آ . م . پازدنيف « دربارهء يك اثر باستانى چينى - مغولى » رجوع شود . دربارهء عنوان مغولى ( « iyan ؟ a tobc ؟ Mongolun niguc » - « افسانهء نهان دربارهء مغولان » ) رجوع شود به : . sq 131 p ، « Letitre mongol » ، Pelliot . ترجمهء روسى مطران پالادى ( كافاروف ) از چينى ( در آن زمان هنوز اصل مغولى پيدا نشده بود ) در T tch RDM ، مجلد IV چاپ شده است . اصل مغولى را قرار بود پازدنيف در روسيه منتشر كند و اكنون به توسط استاد پليو چاپ و منتشر خواهد شد . رجوع شود به وعدهء او : . ( 122 p ، « A propos des Comans » ، Pelliot ) ( آكادميسين س . آ . كوزين مغول‌شناس شوروى در سال 1941 يك ترجمهء