أنوار العرفان — الصفحة ٢٤٧

نور بيست و يكم در تجرّد نفس ناطقه

غير متناهى است در كمال . و از اينجا است كه سير الى اللّه در بهشت تمام نشود و به هر درجه كه رسند ، فوق آن متصور باشد .

شربت الحب كأسا بعد كأس * فما نفد الشراب و ما رويت

« 1 »

نه فلك راست مسلم ، نه ملك را حاصل * آنچه در سرّ سويداى بنى آدم از اوست

« 2 » و خبر « من عرف نفسه فقد عرف ربّه » « 3 » و آيهء وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي « 4 » و حديث « ما وسعني أرضي و سمائي ، بل وسعني قلب عبدي المؤمن » « 5 » دليل تمام است بر تجرّد نفس .

و حديث « ظاهرك للفناء ، و باطنك أنا » « 6 » و حديث اعرابى كه « نفس كلّية إلهيّة » « 7 » صريح است بر صدق مطلب . و نيز حديث « اتّقوا فراسة المؤمن ، فإنّه ينظر بنور اللّه » « 8 » دال است بر تجرّد نفس ناطقه .

و الحاصل ، ادلهء نقليه اوفى و اصرح است بر تجرّد نفس ، از ادلهء عقليه كه ذكر شد .

دليل ديگر ، اجتماع صور متضاده است ، بلكه صور تمام موجودات در صقع نفس بدون تمانع و تزاحم ، بلكه به ازدياد صور معقولات ، شرح صدر نفس و سعهء آن بيشتر شود . و علاوه نفس مبدأ و منشأ شود از براى ميل‌هاى متضاده و خواهش‌هاى مختلفه . و اين نيست مگر از سعهء وجود و احاطه او مقامات عديده را . و جسمانيات

( 1 ) . ارشاد القلوب ، ص 171 . ( 2 ) . سعدى ، غزليات ، ص 564 . ( 3 ) . مصباح الشريعه ، ص 13 . ( 4 ) . حجر ( 15 ) آيهء 29 ؛ ص ( 38 ) آيهء 72 . ( 5 ) . محجة البيضاء ، ج 5 ، ص 26 . ( 6 ) . چنين حديثى را نيافتم . ( 7 ) . كلمات مكنونه ، ص 76 . ( 8 ) . اختصاص ، ص 143 .