تسنيم المقربين ( شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٦
باب المعرفة
باب المعرفة
باب المعرفة
قال اللّه تعالى : وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ « 1 »
و چون بشنودند « 2 » قسّيسان و رهابين 453 امت عيسى عليه السّلام آيات بيّنات كه بر صدر كائنات - عليه أفضل الصلوات و أكمل التحيّات - وارد و نازل گشته ، چون دل‌هاى از شين شرك و رين « 3 » كفر صاف و پاك بود ، آتش طلب در دل بىغلّ ايشان مشتعل « 4 » گشت و شوراب شرك را در چشمهء چشم ايشان در جوش آورد ، و خاك هستى را بر باد نيستى داد ؛ 454 تا نسيم معرفت بر مشام جان ايشان وزيد ، و به نور دل صفاى حقّيّت حقّ را دريافتند .
المعرفة إحاطة به عين الشيء كما هو .
معرفت احاطه است به حقيقت شىء و شناختن ذات و صفات وى چنان كه وى است ؛ نه به صورتى زايد مثل وى ؛ و اين ادراك عرفان است . و ادراك علم آن است كه شىء را به صورتى زايده مثل وى دريابند ؛ چنان كه علماى رسوم گفته‌اند كه « العلم حصول صورة الشّيء فى العقل » .
و هي على ثلاث درجات ، و الخلق فيها على ثلاث فرق :
و معرفت بر سه درجه است و خلق در باب معرفت بر سه فرقه‌اند :
الدّرجة الاولى : معرفة الصّفات و النّعوت ،
درجهء اوّل ، معرفت ، شناختن صفات و نعوت است ؛ و صفات و نعوت در اين محل به يك معنى است . اگر به حسب لغت يا در اصطلاح قومى فرقى گفته « 5 » باشند ، مراد اينجا يكى است .
و قد وردت أساميها بالرسالة ،
و اساميى كه بر صفات و نعوت دالّ است « 6 » به طريق رسالت ، از قرآن و حديث ثابت
( 1 ) . المائدة / 83 . ( 2 ) . ج : بشنودن . ( 3 ) . ج : ين . ( 4 ) . ج : مشتغل . ( 5 ) . ج : گفته‌اند . ( 6 ) . ج : دلست .