تسنيم المقربين ( شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٦

باب السرور

درجهء دوم « 1 » ، سرور شهودى است كه كشف حجاب علم كند ؛ چون علم در حال غيبت است « 2 » و شهود در حال عيان ، هرآينه عيان حجاب را كشف كند .

و فكّ رقّ « 3 » التّكلّف ،

يعنى سرورى كه به شهود حاصل بود ، بنده را از رقّيّت كلفت در عبادت برهاند . « 4 » چه لذّت شهود مشقّت عبادت را زائل گرداند .

و نفي صغار « 5 » الاختيار .

و سرور شهود « 6 » خوارى و خردى رتبهء اختيار را نفى كند ؛ چه شهود مقتضى فناى ذات و صفات بنده است ، و علم مقتضى وجود و مثبت ارادت و اختيار ، و « 7 » وجود اختيار خوارى و صغار است ؛ چنان كه در شاهد نيز كسى را در مجلسى كه تصرّف « 8 » و اختيارى نيست ، در اينجا « 9 » بودن و بدانجا رفتن ، خوارى و صغار نتيجه دهد ؛ چه وى خواهان اختيار است و فى الواقع بىاختيار است . وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ * « 10 » .

و الدّرجة الثالثة : سرور سماع الإجابة ؛

درجهء سيم ، سرور « 11 » سماع اجابت است . سماع مىشايد كه به معنى قبول و انقياد بود ؛ چه « 12 » گويند كه « 13 » فلان سخن مىشنود ، يعنى قبول مىكند و فرمان مىبرد ، پس است . اضافهء « 14 » سماع به اجابت بيانى باشد . يعنى سرور سماعى كه آن اجابت دواعى فنا است و مىشايد كه سماع « 15 » به معنى متعارف و مشهور باشد يعنى سماع نغمات و طيّبات . به اجابت « 16 » أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ « 17 » در حين تجلّى ذاتى فَإِنِّي قَرِيبٌ « 18 » مر داعى مضطرّ را « 19 » از جهت بقاياى انّيّت « 20 » ، به افناى مراتب عقل و قلب و سرّ .

( 1 ) . ع : دويم . ( 2 ) . ع : - است و شهود در حال عيان ، هرآينه عيان حجاب . ( 3 ) . ج : دقّ . ( 4 ) . ع : برآرد . ( 5 ) . ع : صغاير . ( 6 ) . ج : + از . ( 7 ) . ع : - وجود اختيار . ( 8 ) . ع : توقر . ( 9 ) . ع : آنجا . ( 10 ) . التكوير / 29 . ( 11 ) . ع : سماع سرور . ( 12 ) . ج : - چه . ( 13 ) . ج : - كه . ( 14 ) . ج : اضاف است . ( 15 ) . ج : - سماع . ( 16 ) . ج : - به اجابت . ( 17 ) . البقرة / 186 . ( 18 ) . البقرة / 186 . ( 19 ) . ج : - را . ( 20 ) . ج : + را .