تسنيم المقربين ( شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٠

باب اليقين

در اين درجه هم به اعلام انبيا بود عليهم السّلام « 1 » ، يا به مبادى لوائح كشف و الهام و توحيد افعال ، كه « 2 » از تزكيهء نفس و تصفيهء قلب حاصل بود .

و الدّرجة الثانية : عين اليقين ؛

درجهء دويم ، عين اليقين است .

و هو الغنى « 3 » بالاستدراك عن الاستدلال ،

و عين اليقين استغنا به كشف است از استدلال به دليل ؛ و آن ديدن چيزها است ؛ چنانچه « 4 » حقيقت آن است ، به رجوع به فطرت اصل ، و رؤيت اشيا در عالم قدس . يعنى به خلاص شدن و بيرون آمدن از حجاب بشريّت و رسيدن به صفاى روحانىات ، به خلاف علم اليقين كه به نقل و دليل ظاهر و ثابت و لازم « 5 » مىگردد . و اين درجه به كشف و ادراك از استدلال مستغنى است .

و عن الخبر « 6 » بالعيان ،

هم « 7 » اين معنى مىدهد . امّا مرتبهء عيان از كشف اعلى و اصفا است .

و خرق الشّهود حجاب العلم .

و برداشتن و دور كردن شهود است حجاب علم را ؛ چون علم عبارت از حصول صور « 8 » اشيا « 9 » است در عقل ، و حصول آن به دلايل و مقدمات است ، و اين جمله مستدعى چندين وجود است كه شهود ، مقتضى نفى و فناى « 10 » آن است .

پس شهود خارق حجب علم بود ، و علم در غيبت است « 11 » و شهود در حضور . هر كه را ديدهء ديدى « 12 » بود از ديدن تا « 13 » به دانستن فرق كند .

و الدّرجة الثالثة : حق اليقين ؛

( 1 ) . ع : ع . ( 2 ) . ج : - كه . ( 3 ) . ع : الغناء . ( 4 ) . ج : + حقيقت و . ( 5 ) . ج : - و لازم . ( 6 ) . ج : الخير . ( 7 ) . ع : همين . ( 8 ) . ج : صورت . ( 9 ) . ج : اسياست . ( 10 ) . ع : افناء . ( 11 ) . ج : - است . ( 12 ) . ع : ديده . ( 13 ) . ع : - تا .