تسنيم المقربين ( شرح منازل السائرين خواجه عبدالله انصارى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٨
باب الحزن
رغبت حسن معاملات در وى حركت كردن گرفت .
باب الحزن
باب الحزن
قال الله تعالى : تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً « 1 »
حق تعالى مدح و ثناى طايفه‌اى مىفرمايد كه از عدم استطاعت و مئونت جهاد از موافقت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و صحابهء كرام - رضوان اللّه عليهم اجمعين - « 2 » بازماندند و با ديده‌هاى گريان « 3 » و دلهاى حزين بر گشتند .
الحزن : توجّع لفائت ، أو تأسّف على ممتنع .
يعنى حقيقت حزن عبارت از تألّم باطن است از جهت گذشته كه فوت شده باشد . گاه تدارك آن ممكن بود چون فايت نماز و روزه و زكات و حجّ « 4 » و ردّ مظالم و استحلال ؛ و گاه ممكن نبود چون تأسّف بر مرگ كسى كه حيات وى « 5 » مطلوب بود ، و بر فوت چيزى كه به هيچ نوع به دست نيايد ؛ و در اين باب مراد قسم اوّل « 6 » است .
و هو على ثلاث « 7 » درجات :
و حزن بر سه درجه است :
الدرجة « 8 » الأولى : حزن العامّة و هو حزن على التّفريط فى الخدمة ،
درجهء اول ، حزن عوام است از جهت تقصير در اداى مراسم « 9 » خدمت و وظايف عبادت .
و على التّورّط فى الجفاء ،
و از جهت افتادن در ورطهء مهالك و « 10 » معاصى .
و على ضياع الأيّام .
( 1 ) . التوبة / 92 ( 2 ) . ع : ( رض ) . ( 3 ) . ع : حيران . ( 4 ) . ع : - حج . ( 5 ) . ع : او . ( 6 ) . ج : اولى . ( 7 ) . ج : ثلاثة . ( 8 ) . ج : الدرجته . ( 9 ) . ج : - اداى مراسم خدمت و . ( 10 ) . ج : - و .