رساله بيخ چينى ( فارسى ) — الصفحة ٠.٣٩
فصل در مقدمات خوردن آن
بواسطهء دوائيت مشابه طبيعت دم بلكه طبيعت سائر اعضاء نمىشود بلكه احداث كيفيتى مىكند وراى آنچه بدن راست پس دم را از حرارت و رطوبتى كه موجب اعتدال اوست بيرون مىآورد و بدرجه كه بالاتر از آن مرتبه افراط است مىرساند و برين قياس باقى اخلاط و سائر اجزاى بدن پس مشابه كيفيت بدن نخواهد شد بلكه غالب بر كيفيت بدنى و خلطى خواهد بود و در طى اين كلام حكم بران كه موافق و موى مزاج نيست ظاهر شد اما اختيار اوقات فصول در شرب اين دوا - بدان كه بهتر اوقات شرب اين دوا وسط بهار است و اوائل خريف و طرفين صيف كه تتميم آن در اول ربيع و اول خريف شود و بدترين اوقات آن است كه برودت هوا تكثيف مسام نمايد و ظاهر قياس كه عقل مقتضى آن است كه اسنان و امزجه و فصول و بلدان متساوى الاقدام باشند در استعمال دوا ليكن به نظر تحقيق چنان ظاهر مىشود كه اسنان متساوى باشند چنانچه گزشت و فصول و بلدان برابر باشند -
فصل در مقدمات خوردن آن
فصل در مقدمات خوردن آن
جمهور برانند كه قبل از استعمال آن اسهال اخلاط فاسده بلكه اسهال خلطى كه سبب مرض است بكنند تا آنچه بماند اندك باشد و اين بيخ در اصلاح و دفع آن قوى باشد و بر طبيب لبيب تعيين منضج و مسبل و تليين درخور هر مرض و مزاج آسان است و اما طريقه آن على سبيل التمثيل بياوريم كه اگر آن نهج را معمول دارند شفا و صحت مقارن افتد از آنچه هرگاه كه جهت قروح و نواصير كه از آبلهء فرنگ پيدا شده باشد