ديوان كامل شمس مغربى ( بانضمام رساله جام جهان نما ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٠

ترجيع 1

اى به خورشيد حسن عالمگير * كرده هر ذره را چو بدر منير

جز در آئينه دل انسان * روى خود را نديده مثل و نظير

نقش خود را نگاشته بر دل * شسته نقش جهان ز لوح ضمير

190

كرده بر لوح عالمى تركيب * صورتى بر مثال خود تصوير « 1 »

هم به خود نفح روح او كرده * هم به خود كرده طينش تخمير

نام او كرده آدم و حوا * در جهان عبادت و تعبير

گشته مجموعهء همه عالم * كشته انموذج جهان كبير

نسخهء حق ز راه روح شده * زان عالم ز راه جسم صغير

او كتاب است و عالمش آيات * اوست آيات و عالمش تفسير

در زواياى قلب متسعش * همه عالم چو ذره‌ايست حقير

اوست خورشيد و كائنات شعاع * اوست دريا و كائنات غدير

كى در او اتساع غير بود * دل كه سلطان عشق راست سرير

در درونى كه نيست عين و اثر * نتوان كرد غير را تقدير

200

هر دلى را كه وصف او اينست * غير دلدار خويش هيچ مگير

ز انك با او جز او محال بود * زين سبب شد سرير عين امير

گر نكردى تو فهم اين اسرار * ور نشد روشنت ازين تقرير

باز تو نيست باز اين پرواز * مرغ تو نيست مرغ اين زنجير

پس فطير تو خام و سوخته است * پس خمير تو مانده است فطير

خيز و مردانه مايه‌اى به كف آر * تا به دو گرددت فطير ، خمير

ورنه دست از طلب مكن كوتاه * بطلب مرشدى حكيم و خبير

تا كه تركيب تو كند تحليل * تا كند روغنت جدا از شير

سحق و محقى چنانك بايد كرد * بكند با تو اوستاد بصير

تا كه آبا و امهات بهم * متركب شوند بىتقصير

( 1 ) - لندن - تركيب