خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٥

توضيحات :

( مخزن الادويه ) ، فلونيا : معجوني است كه از تخم شاهدانه و شيرابه خشخاش مىساختند و مسكر به كار مىرفته است فلوني : نوعي معجون مسكن و مخدر منسوب به فيلون تارسي

) Philon de Tarse (

پزشكي از معاصرين اغسطس ( اگوست ) امپراطور روم كه جهت تسكين درد دندان و دل درد به كار ميرفته است ، فلونيا الروميه ( معين ) ، فلونيا : (

Philonium Romanum

شليمر ) ، فلونيا همان افلونياست ( بحر الجواهر و مخزن الادويي ) 0

( 34 ) - مقصود يك ميزان خوراكي . يا در اصطلاح طبي " "

Portion

و در زبان فرانسوي " "

Dose

مىباشد .

( 35 ) - در " مر " و " كا " ، " و سركه و بيازنند " آمده است .

( 36 ) - در مج 1 ) و " كا " ، " به سر خلال بدهند " و در " مر " ، " به سر خلال برچنند " آمده است .

( 37 ) - تربد [ به ضم تاء و باء ] : ريشه مسهلي كه از هند آورند 000 ( ناظم الاطباء )

Turpeth (

آريانپور )

Turbith (

شليمر ) 0

( 1 / 78 )

( 38 ) - در " كا " ، " ببالايند " آمده است . پالائيدن ، پالوده شدن ، صافي شدن ، بيختن ، تراويدن ، ترابيدن 000 ( معين ) 0 در كتاب به معناي آميختن و آغشته كردن آمده است .

( 39 ) - در ساير نسخه ها : " صفت مطبوخي كه خداوند نزله را سود دهد " 0 منظور از " صفت " خاصيت دارو است

Quality ) (

در نسخه اساس كار بجاى " نزله " ، " تولد " آمده است كه كاتب را در نگارش سهو القلمي دست داده است .

( 40 ) - بنفشه

Viopet 0

سوسن (

Lily , Lilium

گل گلاب ، آريانپور ( ، سوسن : بر وزن سوزن گليست معروف و آن چهار قسم مىباشد يكى كه آن را سوسن آزاد ميگويند 000 و ديگرى سوزن ازرق و ديگرى زرد و آن را سوسن ختائي مينامند چهارم الوان مىشود 000 ( برهان قاطع ) 0 در باره سوسن اسامي زيادي در كتب و فرهنگ‌هاى گياهى آمده است مانند پيلگوش و فيلگوش ، و بيلغوش و زنبق ريش و امثال آنها . و در باب رنگ‌هاى آن علاوه بر چهار نوع مذكور در بالا سوزن احمر و سوسن بري و سوسن چيني و سوسن سرخ و امثال آنها آمده است ( به گيا و واژه‌نامه گياهى مراجعه شود ) (

Lily of The Valley

آريانپور ) 0

( 41 ) - بنفشه

Viopet 0

سوسن (

Lily , Lilium

گل گلاب ، آريانپور ) ، سوسن : بر وزن سوزن گليست معروف و آن چهار قسم مىباشد يكى كه آن را سوسن آزاد ميگويند 000 و ديگرى سوزن ازرق و ديگرى زرد و آن را سوسن ختائي مينامند چهارم الوان مىشود 000 ( برهان قاطع ) 0 در باره سوسن اسامي زيادي در كتب و فرهنگ‌هاى گياهى آمده است مانند پيلگوش و فيلگوش ، و بيلغوش و زنبق ريش و امثال آنها . و در باب رنگهاي آن علاوه بر چهار نوع مذكور در بالا سوزن احمر و سوسن بري و سوسن چيني و سوسن سرخ و امثال آن‌ها آمده است ( به گيا و واژه‌نامه گياهى مراجعه شود )

Lily of The Valley (

آريانپور ) 0 سوسن -

Lilium

( 1 / 79 )

( 42 ) - ترنگبين (

Manna of Heydsarum

آريانپور ) 0 در باره شيرخشت و بيدخشت و ترنجبين و گزهاى مختلف در اغلب كتب دارويي قدما آن‌قدر شرح و بسط داده شده كه يك رساله مستقل مىشود . كتاب مىتوانند به " تحفه حكيم مومن " و " مخزن الادويه " و " فرهنگ نفيسي " و ساير فرهنگها مراجعه كنند .

( 43 ) - پالاييدن : پالوده شدن ، صافي شدن 000 ( لغت‌نامه دهخدا ) در مج ) 1 ) و " كا " ، " بيالايند " آمده است .

( 44 ) - در " كا " ، " ده مثقال " و در " مر " ، " دو درم سنگ " آمده است .

( 45 ) - در " كا " ، " عسل فلوس خيارشنبر " و در مج 1 ) ، " عسل خيارشنبر " آمده است كه مقصود شيره فلوس است .

( 46 ) - در مج 1 ) : " و حل كنند " 0 در خاتمه اين حواشي اضافه مىگردد كه در حاشيه صفحه اول باب دهم در نسخه اساس كار بيست و چهار و نيم سطري مطلب در باره عضلات و اضلاع ( به مناسبت مردم خشك اندام و لاغر و كسي را كه گوشت عضلات شكم او اندك باشد 000 ) آمده است كه از آوردن آنها صرفنظر شد . ايضا در اواخر همين باب در نسخه مجلس ( 1 ) - در حاشيه - پانزده بيت شعر از قول بوعلي سينا در باره خواص داروها آمده است .