تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٨٢٤

[ سوره الشمس ( 91 ) : آيات 1 تا 15 ]

[ سوره البلد ( 90 ) : آيات 1 تا 20 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ ( 1 ) وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ ( 2 ) وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ ( 3 ) لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي كَبَدٍ ( 4 )

أَ يَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ ( 5 ) يَقُولُ أَهْلَكْتُ مالاً لُبَداً ( 6 ) أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ ( 7 ) أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ ( 8 ) وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ ( 9 )

وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ ( 10 ) فَلا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ ( 11 ) وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ ( 12 ) فَكُّ رَقَبَةٍ ( 13 ) أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ ( 14 )

يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ ( 15 ) أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ ( 16 ) ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ ( 17 ) أُولئِكَ أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ( 18 ) وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا هُمْ أَصْحابُ الْمَشْأَمَةِ ( 19 )

عَلَيْهِمْ نارٌ مُؤْصَدَةٌ ( 20 )

بنام خداوند بخشاينده مهربان

سوگند ياد ميكنيم به اين شهر ( 1 )

و تو مقيمى در اين شهر ( 2 )

و پدر و آنچه زاد ( 3 )

كه بتحقيق كه آفريديم انسان را در رنج ( 4 )

آيا مىپندارد كه هرگز قادر نميباشد بر او احدى ( 5 )

ميگويد ضايع كردم مالى انبوه ( 6 )

آيا مىپندارد كه نديد او را احدى ( 7 )

آيا نگردانيديم مر او را دو چشم ( 8 )

و زبان و دو لب ( 9 )

و هدايت كرديمش در جاى بلند ( 10 )

پس در نيامد ببلندى گردن‌گاه ( 11 )

و چه چيز دانا كرد ترا كه چيست بلندى گردنگاه ( 12 )

رهانيدن كردنيست ( 13 )

يا خورانيدن در روزى كه صاحب گرسنگى است ( 14 )

يتيمى را كه صاحب قرابتى است ( 15 )

يا درمانده را كه صاحب احتياج است ( 16 )

پس باشد از آنان كه ايمان آوردند و وصيت بهم كردند بصبر و وصيت به هم كردند به مهربانى ( 17 )

آنهايند ياران دست راست ( 18 )

و آنان كه كافر شدند بآيتهاى ما ايشانند ياران دست چپ ( 19 )

بر ايشان است آتشى سرپوشيده ( 20 )

ميخورم سوگند خود بر اين بلد * مكه يعنى يا كه قلب با رشد

نى خورم سوگند چون در وى بزود * وامدى و آن گه كه تو در وى فرود

هم قسم بر والد اعنى بو البشر * وانچه ز او شد زاده دختر يا پسر

يا بابراهيم كاو جداست و اب * مر پيمبر را وز او دارد نسب

آفريديم آدمى را در كبد * يعنى اندر رنج و سختى بى ز حد

بعض راهست از قريش آيا گمان * كه بر او كس نيست قادر در زمان

داردش تا باز ز آزار رسول « ع » * يا كه بكشد انتقام از آن فضول

در قيامت گويد او گردم هلاك * مال دنيا كامدم زان بيم و باك

اينچنين پندارد آيا كه ورا * كس نديده ديده است اعنى خدا

ما نگردانديم آيا بهر او * دو زبان دو چشم و دو لب خود برو

پس نموديش طريق خير و شر * در نيامد پس به تكليف او دگر

بر خلاف نفس رنج اعنى نبرد * تا كه راه عقبه بتواند سپرد

چه تو را دانا نمود از عقبه بيش * سختيش را وانچه بردارد ز پيش

كردنى كردن رها از بندگى * يا طعامى دادن اندر زندگى

روزى آنكه باشد آن ذى مسغبه * جوع و سختى در سرا و مصطبه

دير و سخت اعنى بدست آيد طعام * او خوراند با رضا و اهتمام

بر يتيمى كاو بود ذا مقربه * يا فقيرى كاو بود ذا متربه

اوست خويشاوند و ذيحق در خوراك * هشته او پهلو ز مسكينى به خاك

پس بود او ز اهل ايمان و اهل دين * اقتحام عقبه كرده است او يقين

مر وصيت كرده‌اند ايشان بصبر * در شدائد يكدگر را نى بجبر

يا كه اندر نصرت دين خدا * يا بطاعت يا تبرك ناروا

هم وصيت كرده‌اند از هر جهت * بر عطا و جود و مهر و مرحمت

آن گره باشند اصحاب يمين * وانكه كافر شد بآيات مبين

آن گره باشند اهل مشئمه * جايشان در تار پوشيده همه

من ز نار موصدهء بر حق پناه * ميبرم يا رب تو زان دارم نگاه

سورة الشمس

[ سوره الشمس ( 91 ) : آيات 1 تا 15 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها ( 1 ) وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها ( 2 ) وَ النَّهارِ إِذا جَلاَّها ( 3 ) وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها ( 4 )

وَ السَّماءِ وَ ما بَناها ( 5 ) وَ الْأَرْضِ وَ ما طَحاها ( 6 ) وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها ( 7 ) فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها ( 8 ) قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها ( 9 )

وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها ( 10 ) كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْواها ( 11 ) إِذِ انْبَعَثَ أَشْقاها ( 12 ) فَقالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ناقَةَ اللَّهِ وَ سُقْياها ( 13 ) فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوها فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوَّاها ( 14 )

وَ لا يَخافُ عُقْباها ( 15 )

بنام خداى بخشاينده مهربان

بآفتاب و فروغ وقت ارتفاعش ( 1 )

و ماه چون از پى درآيدش ( 2 )

و روز چون جلا دهدش ( 3 )

و شب چون فرو پوشدش ( 4 )

و آسمان و آنكه بنا