تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٨٢٣

سورة البلد

باغ شدّادست گويند آن ارم * هست در تاريخها شرحش رقم

هم نديدى تا چه كرد او بر ثمود * كه ز سنگ آن خانه‌هاشان جمله بود

مىبريدندى بوادى قرى * خانه‌ها از سنگ و كوه از بهر جا

هم بفرعونى كه ذى الاوتاد بود * بيش جيش و ملكش از تعداد بود

اين كسانند اهل طغيان در بلاد * كه فزون كردند در آنها فساد

پس بر ايشان ريخت حق سوط عذاب * ذكر هر يك شد مكرر در كتاب

در گذرگاهست رب تو بسر * چون كسى كه هست در ره منتظر

تا كه از ره مينمايد او عبور * ز او نگردد فوت چيزى در حضور

خواهد او از بهر انسان چيز بيش * ادمى ليك اين نخواهد بهر خويش

آزمايد چون ورا رب الكرم * پس گرامى سازدش بدهد نعم

پس گرامى گويد او پروردگار * كرد بر من داد نعمت بيشمار

[ سوره الفجر ( 89 ) : آيات 16 تا 30 ]

[ سوره الفجر ( 89 ) : آيات 16 تا 30 ]

وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ ( 16 ) كَلاَّ بَلْ لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ ( 17 ) وَ لا تَحَاضُّونَ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ ( 18 ) وَ تَأْكُلُونَ التُّراثَ أَكْلاً لَمًّا ( 19 ) وَ تُحِبُّونَ الْمالَ حُبًّا جَمًّا ( 20 )

كَلاَّ إِذا دُكَّتِ الْأَرْضُ دَكًّا دَكًّا ( 21 ) وَ جاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا ( 22 ) وَ جِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ وَ أَنَّى لَهُ الذِّكْرى ( 23 ) يَقُولُ يا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَياتِي ( 24 ) فَيَوْمَئِذٍ لا يُعَذِّبُ عَذابَهُ أَحَدٌ ( 25 )

وَ لا يُوثِقُ وَثاقَهُ أَحَدٌ ( 26 ) يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ( 27 ) ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً ( 28 ) فَادْخُلِي فِي عِبادِي ( 29 ) وَ ادْخُلِي جَنَّتِي ( 30 )

و اما چون آزمايد او را پس تنگ سازد بر او روزيش را پس گويد پروردگار من خوار كرد مرا ( 16 )

نه چنين است بلكه گرامى نميداريد يتيم را ( 17 )

و تحريص نميكنيد بر خورانيدن بيچاره ( 18 )

و ميخوريد ميراث را خوردنى همه در هم ( 19 )

و دوست ميداريد مال را دوستى بسيار ( 20 )

نه چنين است چون كوفته شود زمين كوفتن كوفتنى ( 21 )

و آمد پروردگار تو و فرشته صف صف ( 22 )

و آورده شود روز چنين دوزخ را روز چنين پند گيرد انسان و كجا سودمند است او را پند گرفتن ( 23 )

گويد اى كاش پيش فرستاده بودم براى زندگيم ( 24 )

پس روز چنين عذاب كرده نشود چون عذاب او احدى ( 25 )

و پند كرده نشود چون پند كردن او احدى ( 26 )

اى نفس آرميده ( 27 )

بازگرد بسوى پروردگارت خوشنود پسنديده ( 28 )

پس داخل شو در بندگانم ( 29 )

و داخل شود در بهشتم ( 30 )

آزمايد هم چو او را باز كى * پس نمايد تنگ رزق وى بوى

پس بگويد آفريدگار من * كرد خوارم ز اينچنين فقر و محن

حاصل آن كادم كرامت ز آبمال * داند و بر فاقه خوارى را به حال

آن چنان نبود كه او كرده گمان * بينوايى نيست از خوارى نشان

بل اهانت آن بود كاندر حريم * مر شما را نيست يارى بر يتيم

نيست هم تحريصتان بر يكدگر * بر طعام بىنوايان در گذر

مىخوريد از مال ميراث انام * خوردنى جمع از حلال و از حرام

گفته‌اند از مال ايتام است آن * كه شود مخلوط با مال كسان

مال دنيا را فزون داريد دوست * كم بود كز بذل مال او خير جوست

باز بايد ايستيد از حب مال * كان نباشد غير خسران و و بال

ياد كن چون ارض بشكافد به حال * بشكند بشكستنى تل و جبال

ربت آيد گردد اعنى آشكار * قدرت اللَّه با كمال اقتدار

همچنين افرشتگان از هر طرف * مىبيايند آن زمان صف بعد صف

دوزخ آورده شود آن روزگاه * آدم آرد ياد آن روز از گناه

فائده ذكر است او را از كجا * يا كه نفع پند بگرفتن هلا

گويد او اى كاشكى كه من ز پيش * ميفرستادم در اينجا بهر خويش

فعل نيكى در حيات دنيوى * تا نمىديديم عذاب اخروى

پس در آن روز ايچ نكند يا حساب * چون عذاب او كسى را كس عذاب

بند هم نكند كسى را كس چنان * كاو نمايد بند اندر آن زمان

اى چنان نفسى كه باشى ممتحن * جسته‌اى آرام اندر ذكر من

فارغ و مستغنيى از كل ناس * شاكر نعمت بدى نى ناسپاس

بازگرد اعنى بسوى رب خويش * راضيه و مرضيه با تكريم بيش

پس در آى اندر عباد اكرمم * هم در آى اندر بهشت بيغمم

سورة البلد

سورة البلد