تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٨٢٢

[ سوره الفجر ( 89 ) : آيات 1 تا 15 ]

بر تو هيچ آمد حديث غاشيه * واندران روز از وجوه خاشعه

رويها باشند يعنى ترسناك * اندر آن روز پر از تشويش و باك

اهل دوزخ راست شغلى بر حسب * كه در آن بكشند بس رنج و تعب

اندر آورده شوند از اضطرار * در ميان نار گرم پر شرار

ز آب چشمهء گرم نوشند آن جميع * نيستشان مر خوردنى غير از ضريع

وان گياهى خاردار از حاصل است * ميوهء آن جمله سم قاتل است

رويها باز اندران روز است هم * تازه و خرم ز آثار نعم

راضى از اعمال خود كاورده‌اند * در بهشت عالى وان كرده‌اند

اندر آنجا نشنوى يا نشنوند * لغو وهم بيهوده يا قولى نژند

چشمه‌ها جارى در آن لا ينقطع * تختهاى بس بلند و مرتفع

كوزه‌ها بيدسته آماده همه * در مقام خويش بنهاده همه

هشته بالشهاى بر هم متصل * فرشها فاخر فكنده معتدل

ننگرند آيا بر اشتر كه چسان * آفريده گشته با جثه چنان

پيش طفلى مىشود آن گونه رام * كه تواند بردش از بصره بشام

پس تعجب نيست زان قصر و سرير * كاهل جنت را برافتاده به زير

هم بسوى آسمان مىننگرند * كه چسان برداشته گشت و بلند

هم بسوى كوه‌ها كافراشته است * سر باوج آسمان برداشته است

هم بسوى ارض تا چون گشته پهن * جاى هر كس را در آن بىترس و وهن

پس تو گو پند اى محمد « ع » غير ازين * نيست كه تو پند ده باشى يقين

تو بر ايشان مر مسلط نيستى * تا كه بر اجبارشان خود بايستى

جز كه هر كس رو بگرداند ز پند * بعد تذكير اوست كافر هم نژند

حقتعالى پس كند او را عذاب * آنعذابى كاوست اكبر در حساب

آن كسان را سوى ما باشد اياب * پس دگر بر ماست ايشان را حساب

سورة الفجر

سورة الفجر

[ سوره الفجر ( 89 ) : آيات 1 تا 15 ]

[ سوره الفجر ( 89 ) : آيات 1 تا 15 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

وَ الْفَجْرِ ( 1 ) وَ لَيالٍ عَشْرٍ ( 2 ) وَ الشَّفْعِ وَ الْوَتْرِ ( 3 ) وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ ( 4 )

هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ ( 5 ) أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ ( 6 ) إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ ( 7 ) الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ ( 8 ) وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ ( 9 )

وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ ( 10 ) الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ ( 11 ) فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسادَ ( 12 ) فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ ( 13 ) إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ ( 14 )

فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ ( 15 )

بنام خداوند بخشاينده مهربان

بصبح ( 1 )

و شبهاى ده‌گانه ( 2 )

و جفت و طاق ( 3 )

و شب چون درگذرد ( 4 )

آيا كه در اين سوگنديست مر صاحب خرد را ( 5 )

آيا نديدى كه چگونه كرد پروردگارت بعاد ( 6 )

ارم صاحب بناهاى رفيع ( 7 )

كه آفريده نشده مانند آن در بلاد ( 8 )

و ثمود آنها كه ميبريدند سنگ را در وادى ( 9 )

و فرعون صاحب ميخها ( 10 )

آنان كه تعدى كردند در شهرها ( 11 )

پس بسيار كردند در آنها تباهى ( 12 )

پس ريخت بر ايشان پروردگارت تازيانه عذاب ( 13 )

بدرستى كه پروردگار تو هر آينه در گذرگاهست ( 14 )

پس اما انسان چون آزمايد او را پروردگارش پس گرامى داردش و نعمت دهدش پس گويد پروردگار من گرامى داشته مرا ( 15 )

مر قسم بر فجر آن دم كانفجار * قلب عارف يابد از ديدار يار

يا بصبح وصل عاشق در شهود * يا كه در اسما تجلى وجود

يا ظهور نور روح اندر بدن * چون تعلق يافت ز امر ذو المنن

و ليال عشر يعنى ده حواس * عشر اول ياز ذى حج در شناس

هم بشفع و وتر يعنى جسم و روح * شفع باشد روح با تن در فتوح

وتر باشد روح مطلق از بدن * هم مجرد جمله از پيوند تن

ليك در زعم صفى از شفع و وتر * ممكن است و واجب اين بر خوان ز سطر

زانكه ممكن را بود تركيب و جفت * هم تقابل هم تضاد اندر نهفت

ليك واجب زين همه بالاتفاق * باشد اندر ذات مستثنا و طاق

هم قسم بر ليل كاو مىبگذرد * رهرو اندر وى به مقصد ره برد

هست آيا كافى اين قول و قسم * بر خداوندان عقل و فكر هم

اين نديدى يا نياوردى به ياد * تا چه كرد ان رب تو با قوم عاد

يا نواده است آن ارم يا نام شهر * يا كه نام آن قبيلهء پر ز قهر

صاحبان قامت سخت و فزون * استخوانهاشان بمانند ستون

يا كه بودند اهل خرگاه و خيام * خيمه‌هاشان بر ستونها بد تمام

آفريده مثل ايشان در بلاد * مىنشد در قامت و قدرت زياد