تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٨١١

[ سوره عبس ( 80 ) : آيات 13 تا 32 ]

سخت‌تر در خلقتيد آيا شما * اى گروه منكران يا اين سما

چون كه دانيد آسمان خلق خداست * پس چرا قادر نه بر عود شماست

مر بنا كرد آسمان را چون كه خواست * سقف آن برداشت و اينسان كرد راست

كرد مر تاريكى ليلش فزون * نور خورشيدش هم آورد او برون

و اين زمين را آفريد از بعد اين * منبسط كرد و بگسترد اين چنين

هم برون آورد از آن آب و عيون * هم چراگاه و گياه از حدّ فزون

كوه‌ها را ساخت محكم و استوار * بهره‌ور گرديد تا زان بيشمار

هم خورند انعامتان خشك و خويد * پس چو آيد طامة الكبرى پديد

طامّه يعنى دواهىّ بزرگ * وان قيامت باشد و روزى سترگ

روزى آنكه ياد آرد آدمى * كرده آنچ از نيك و بد سعى او همى

مر كسى را دوزخ آيد آشكار * كو بود از اهل رؤيت در شمار

پس هر آن كز حد گذشته باشد آن * برگزيده است او حيات اين جهان

پس بود دوزخ مر او را جايگاه * وانكه او ترسيده باشد ز انتباه

ز ايستادن نزد آن پروردگار * نهى كرده از هوايش نفس خوار

پس بود جنت ورا آرامگاه * بهر او هر نعمتى هست از إله

از تو پرسند اى رسول از رستخيز * تا كى است آن وقت و موقع در تميز

در چه چيزى تو ز ذكر آن بناس * بر تو دخلى نيست آن را در شناس

باشد آن را نزد ربت منتها * نيست جز اين منذرى تو از خدا

هر كرا ترسد از آن روز مهول * پس تو كن انذار ايشان اى رسول

مىنكردند اندران گويا درنگ * جز شبى چون بنگرند آن روز تنگ

كافران يعنى كنند اينسان گمان * چون قيامت را ببينند از عيان

كه نكردستند در دنيا درنگ * جز شبى يا چاشتگاهى كور و لنگ

سورة عبس

سورة عبس

[ سوره عبس ( 80 ) : آيات 1 تا 12 ]

[ سوره عبس ( 80 ) : آيات 1 تا 12 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

عَبَسَ وَ تَوَلَّى ( 1 ) أَنْ جاءَهُ الْأَعْمى ( 2 ) وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى ( 3 ) أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرى ( 4 )

أَمَّا مَنِ اسْتَغْنى ( 5 ) فَأَنْتَ لَهُ تَصَدَّى ( 6 ) وَ ما عَلَيْكَ أَلاَّ يَزَّكَّى ( 7 ) وَ أَمَّا مَنْ جاءَكَ يَسْعى ( 8 ) وَ هُوَ يَخْشى ( 9 )

فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى ( 10 ) كَلاَّ إِنَّها تَذْكِرَةٌ ( 11 ) فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ ( 12 )

بنام خداى بخشاينده مهربان

روى ترش نمود و اعراض كرد ( 1 )

كه آمد او را كور ( 2 )

و چه چيز دانا كرد ترا باشد كه پاك شود ( 3 )

يا پند گيرد پس نفع دهد او را پند ( 4 )

اما كسى كه توانگر شد ( 5 )

پس تو مر او را متوجه ميشوى ( 6 )

و نيست بر تو كه پاك نشود ( 7 )

و اما كسى كه آمد ترا كه ميكوشيد ( 8 )

و او ميترسيد ( 9 )

پس تو از او فارغ ميباشى ( 10 )

نه چنين است بدرستى كه آن پنديست ( 11 )

پس آنكه خواهد پند گيرد ( 12 )

بود عبد اللَّه مكتوم او ضرير * نزد پيغمبر شد آن مكفوف پير

اندران وقتى كه بود آن ممتحن * با صناديد قريش اندر سخن

اندر آرد تا مگر در دينشان * داشت نجوى از پى آئينشان

كرد عبد اللَّه ز پيغمبر سؤال * بىخبر كاين نيست هنگام مقال

رو ترش كرد آن رسول نيكخو * هم بگردانيد زان مكفوف رو

آمد اين آيت چو اعمى آمد او * رو ترش فرمود و گردانيد رو

زاين مكتومت چه چيز آگاه كرد * شايد او ز اثام گردد پاك و فرد

پند يا گيرد ز قول ارجمند * نفع پس مىبدهد او را وعظ و پند

ليك آن كو مال‌دار است اين چنين * بىنيازى مىكند ز ايمان و دين

پس تو بر وى ميكنى ز اقبال رو * بسكه دارى جهد بر ايمان او

نيست بر تو زو بجز وزر و و بال * چون بر او پاكيزگى باشد محال

وانكه اما بر تو آمد با شتاب * از پى تعليم احكام و كتاب

از خدا ترسان بود يا ترسد او * كه در آيد بر سر و افتد برو

پس تو از وى مىشوى مشغول باز * رو كنى از وى بر ارباب مجاز

حاصل آنكه از تو اين محمود نيست * زين تصدى وين تلهى سود نيست

جبرئيل اين آيه مىخواند و رسول * رنگ او تغيير مىكرد از قبول

شد روان از ديده‌هايش جوى آب * وز پى اعمى دويد اندر شتاب

آن چنان كه هر دم افتادى بسر * روى او مىخورد بر ديوار و در

تا بعبد اللَّه رسيد او با نياز * برد سوى مسجدش سلطان راز

مر رداى خود به زير او فكند * داشتش زان پس عزيز و ارجمند

منضجر باش از تولى وز عبوس * كن مدارا و تلطف با نفوس

هست آيتهاى قرآن جمله پند * متعظ گشتن بر او باشد پسند

هر كه خواهد پس نمايد حفظ آن * تا فراموشش نگردد يك زمان

[ سوره عبس ( 80 ) : آيات 13 تا 32 ]

[ سوره عبس ( 80 ) : آيات 13 تا 32 ]

فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ ( 13 ) مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ ( 14 ) بِأَيْدِي سَفَرَةٍ ( 15 ) كِرامٍ بَرَرَةٍ ( 16 ) قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ ( 17 )

مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ ( 18 ) مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ ( 19 ) ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ ( 20 ) ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ ( 21 ) ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ ( 22 )

كَلاَّ لَمَّا يَقْضِ ما أَمَرَهُ ( 23 ) فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ ( 24 ) أَنَّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبًّا ( 25 ) ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا ( 26 ) فَأَنْبَتْنا فِيها حَبًّا ( 27 )

وَ عِنَباً وَ قَضْباً ( 28 ) وَ زَيْتُوناً وَ نَخْلاً ( 29 ) وَ حَدائِقَ غُلْباً ( 30 ) وَ فاكِهَةً وَ أَبًّا ( 31 ) مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ ( 32 )

در صحيفه‌هاى گرامى داشته شده ( 13 )

برداشت كرده شده پاكيزه گردانيده ( 14 )

بدستهاى كاتبان ( 15 )

شريفان نيكوكاران ( 16 )

كشته باد انسان چه كافريست او ( 17 )