تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٨٠٤

[ سوره الإنسان ( 76 ) : آيات 22 تا 31 ]

آن چنان خمرى بطعم زنجبيل * و آب چشمهء كاوست نامش سلسبيل

هم بر ايشان در طوافند از سرشت * آن پسرهاى مخلد در بهشت

يعنى اندر حسن و خوبى جاودان * جملگى هستند بىريب و گمان

چون تو اى بيننده بينيشان عيان * لؤلؤ منشورت آيد در گمان

همچو مرواريد افشانده شده * كز صدف آن لحظه بيرون آمده

يا پراكنده به خدمت هر طرف * در جنان مانند لؤلؤ صف بصف

چون تو آنجا را ببينى در مصير * نعمتى بينى و ملكى پس كبير

وان پسرها بر زبرشان جامه‌هاست * سندس خضر و استبرق بجاست

سبز رنگ اعنى ز ديباى لطيف * هم دگر ديباى محكم بس ظريف

كه ز براقى و از رخشندگى * خيره سازد ديد را در زندگى

جملگى پيرايه بند از نقره‌ها * كز جواهر الطفست اندر صفا

مىبياشامند آن پروردگار * از شراب پاكشان دور از خمار

شرح و تأويل تمام از پيش ما * گفته‌ايم از هر يك اندر سورها

جذبه

جذبه

گر ز ما پرسى ز عشق دلنواز * ديده‌ايم آن جمله در اين نشئه باز

بودت ار سوداى عشقى در دماغ * از بهشت و نعمتش جستى فراغ

از لبى نوشيده‌اى گر هيچ مى * از هر آن لب بشنوى اسرار وى

من ز لعلش رازها دارم بدل * ميگزندم گر چه لب كان را بهل

ور كه هم گويى سخن سربسته گو * گشته ديدى ز ابروى پيوسته كو

من بر مزار نكته گويم يا صريح * كس نيابد رمز آن لعل مليح

جز كسى كه كرده ترك هوش ازو * كرده هر دم جام ديگر نوش ازو

بسته‌اند او را چو من در هر دمى * بر كمند زلف پر پيچ و خمى

از غم روى بتى در بحر و بر * نيست خاكى كه نكردم من بسر

شرح بدهم از كدامين حال خويش * كان ز وصف و حدّ بود بيرون و بيش

اندكى زان حالهاى معنوى * گفته‌ام در ابتداى مثنوى

عشقم آتش در درون افروخته * جسم و جانم را شرارش سوخته

لا جرم هر كس كه بيند يك دمم * يا به ياد آرد ز اندوه و غمم

آتشى گيرد بر او پروانه‌وار * واندر افتد از پيم ديوانه‌وار

تا به خود جنبد ز پا او تا بفرق * گشته در درياى عشق دوست غرق

هر چه گويندش كجايى اى وفى * گويد اندر موج دريا با صفى

ديگر از من وصف و نام من مجو * سوخت يك جا برق عشقم مو بمو

وصف حال عشق كى گردد تمام * نك بيان هل اتى كن اى همام

[ سوره الإنسان ( 76 ) : آيات 22 تا 31 ]

[ سوره الإنسان ( 76 ) : آيات 22 تا 31 ]

إِنَّ هذا كانَ لَكُمْ جَزاءً وَ كانَ سَعْيُكُمْ مَشْكُوراً ( 22 ) إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزِيلاً ( 23 ) فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَ لا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِماً أَوْ كَفُوراً ( 24 ) وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً ( 25 ) وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلاً طَوِيلاً ( 26 )

إِنَّ هؤُلاءِ يُحِبُّونَ الْعاجِلَةَ وَ يَذَرُونَ وَراءَهُمْ يَوْماً ثَقِيلاً ( 27 ) نَحْنُ خَلَقْناهُمْ وَ شَدَدْنا أَسْرَهُمْ وَ إِذا شِئْنا بَدَّلْنا أَمْثالَهُمْ تَبْدِيلاً ( 28 ) إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلاً ( 29 ) وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً ( 30 ) يُدْخِلُ مَنْ يَشاءُ فِي رَحْمَتِهِ وَ الظَّالِمِينَ أَعَدَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً ( 31 )

بدرستى كه اين باشد مر شما را پاداش و باشد سعى شما ستوده ( 22 )

بدرستى كه ما فرستاديم بر تو قرآن را فرستادنى ( 23 )

پس صبر كن مر حكم پروردگارت را و اطاعت مكن از ايشان گناهكارى را يا ناسپاسى را ( 24 )

و ياد كن نام پروردگارت را بامداد و شبانگاه ( 25 )

و از شب پس سجده كن مر او را و تسبيح گوى او را شبى دراز ( 26 )

بدرستى كه آن گروه دوست ميدارند زود را و واميگذارند از پشت سرشان روزى گران ( 27 )

ما آفريديم ايشان را و محكم گردانيديم پيوند مفصلهاى ايشان را و اگر خواهيم بدل نمائيم مانندهاى ايشان را بدل آوردنى ( 28 )

بدرستى كه اين پنديست پس كسى كه خواست گرفت بسوى پروردگارش راهى ( 29 )

و نميخواهند مگر كه خواهد خدا بدرستى كه خدا باشد داناى حكيم ( 30 )

داخل ميسازد آن را كه خواهد در رحمتش و ظالمان را آماده كرد براى ايشان عذابى دردناك ( 31 )

آنچه شد مذكور ز اصناف نعم * هستتان پاداش اعمال از همم

سعيتان در طاعت و خيرات او * هست مشكور و پسنديده و نكو

بر تو قرآن را فرستاديم ما * باز بفرستادنى بر اقتضا

صبر پس ميكن به حكم رب خويش * داد بر تأخير نصرت صبر بيش

هم مبر فرمان از ايشان در نشست * مجرمى يا ناسپاسى را كه هست

نام رب خويش را آور به ياد * وقت صبح و وقت شام از اعتقاد

پس ورا كن سجده از شب در نماز * هم نما تسبيح او ليل دراز

اينگروه كافران از اقتضاى * دوست دارند اين شتابنده سراى