تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٨٠٢

[ سوره الإنسان ( 76 ) : آيات 7 تا 8 ]

اخلاط كه مىآزمائيمش پس گردانيديم او را شنواى بينا ( 2 )

بدرستى كه ما هدايت كرديم او را راه را يا شكر گذار و يا ناسپاس ( 3 )

بدرستى كه ما آماده كرده‌ايم براى كافران زنجيرها و غلها و آتش سوزان ( 4 )

بدرستى كه نيكان مىآشامند از جامى كه باشد مزاجش كافور ( 5 )

چشمه كه مىآشامند از آن بندگان خدا جارى مىكند آن را جارى كردنى ( 6 )

آمد آيا آدمى را بيگمان * از زمان غير محدود آن زمان

كو نبودى شيئى مذكور اندران * بود اندر علم يعنى نى عيان

خلق كرديم آدمى را ز آب كم * جزوها كاميخته بودى بهم

آب مرد و زن بدند آن جزوها * يا طباع چارگانه ز اقتضا

تا نمائيم آزمونش در نمود * حال بر حالش بگردانيم زود

نقل مىبدهيمش از حالى به حال * ابتلاى اوست در هر انتقال

پس بگردانيم شنوا و بصير * مر و را بر آزمايش ناگزير

تا ببيند بشنود آيات ما * امتحان گردد شود كامل بها

راه بنموديم او را بر شناس * تا بود شاكر بدان يا ناسپاس

كرده‌ايم آماده بهر كافران * در جزا زنجير و غلهاى گران

و آتش سوزندهء افروخته * كه در آن گردند دايم سوخته

مىبياشامند مر ابرار هم * جامها از خمر با كافور ضم

يا كه از كافور بگرفته مزاج * آرد آشامند كان را ابتهاج

هم به آب چشمه كاشامند از آن * بندگان حق بود ضم رايگان

چشمه را رانند هر جا در قصور * راندنى بهر سهولت بىفتور

اتفاق فرقتين است از يقين * كان بشأن حيدر است از رب دين

بهر روزه يافت اين آيه نزول * هم بشأن مرتضى سوى رسول « ع »

هم بشأن آن دو سبط « ع » و فاطمه « ع » * هم دگر بر شأن فضه خادمه

[ سوره الإنسان ( 76 ) : آيات 7 تا 8 ]

يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يَخافُونَ يَوْماً كانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً ( 7 ) وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً ( 8 )

وفا مىكند به نذر و ميترسند روزى را كه هست آسيبش به همه جا رسيده ( 7 )

و ميخورانند طعام را بر دوستيش فقيرا و يتيم را و اسير را ( 8 )

گشت بيمار آن دو فرزند بتول * با صحابه بر عيادت شد رسول « ع »

گفت پيغمبر « ع » على « ع » را كز وفا * كن تو نذرى تا خدا بدهد شفا

گفت كردم نذر من روزه سه روز * در شفاى اين دو مهر جانفروز

پس به صحت شد مبدل رنجشان * داد حق پاداش خدمت گنجشان

روزه بگرفت آن ولى حق سه يوم * متفق گشتند پس با او بصوم

آفتاب برج عصمت فاطمه « ع » * وان دو سبط و فضه كان بد خادمه

مرتضى از مزد خدمت يا ز وام * نانى از جو يا دگر چيز از طعام

در كف آورد از پى افطارشان * كرد در خوان بهر خورد احضارشان

ناگه آوازى شنيدند از مقام * كه منم مسكين دهيدم از طعام

داد حيدر نان خود بر بىنوا * ديگران كردند بر وى اقتدا

روز ديگر باز شد چون وقت شام * خواستند از روزه بگشايند كام

آمد آوازى كه اى اهل سخاى * من يتيمم بىكس و بىقوت و جاى

دستگيرى بر يتيمان از طعام * هست خوى حق‌پرستان وقت شام

داد بر وى مرتضى « ع » نانى كه بود * قسمت او هم كسان دادند زود

شب گذشت و روز ديگر شد چو شب * بر در آمد يك اسيرى بر طلب

كه منم محتاج و بيمار و اسير * تا كه باشد بر اسيران دستگير

هر دهد نان بر اسير و بر فقير * مىنگردند اهل و اولادش اسير

شد روان از چشم حيدر « ع » جوى خون * چون شنيد اين تا حكايت بود چون

داد حيدر « ع » نان و دادند آن همه * اهل بيت و آل حق بيواهمه

روز احمد « ع » در سراى اهل بيت * شد روان بهر لقاى اهل بيت

ديد زهرا « ع » را شكسته رنگ و روى * كرد از وى علت آن جستجوى

واقف از احوال شد بگريست زار * آيت آمد در زمان از كردگار

ميكنند ايشان وفا بر نذر خويش * خائفند از يوم بد كان هست پيش

يوم شره مستطير اعنى بود * هول آن پيدا و بيش از حصر و حد

نان ز حب حق دهند از ناگزير * بر فقير و بر يتيم و بر اسير

دوست يا دارند احسان و عطا * ميكنند اطعام زان بر بىنوا

خوردنى را يا كه دارند احتياج * پس كنند ايثار نى از لا علاج

گفت زانرو حيدر كامل تميز * دوست ميدارم ز دنيا من سه چيز

خصم را در رزم افكندن بسيف * صوم و اندر صيف و هم اكرام ضيف

بد بهر سه وصف كامل در رجوع * ادعا بىشك بود غير از وقوع

بد مصافش آنكه ميزد يك تنه * بر صف اعدا چو شير گرسنه

در برش ميدان رزم گير و دار * بد چو پيش تشنه آب خوشگوار

در مصافش روز اعدا شام بود * حملهء او حملهء ضرغام بود

چون سبك ميشد عنان دلدلش * دشت پر از كشته بد باغ گلش

هر طرف از كشته‌اش صد پشته بود * نفس خونى را هم اول كشته بود

هيچوقت اشكم نكرد از خورد سير * در نبرد نفس ازانى ناگزير

نان و جان را هر دو كرد ايثار دوست * پس بحب او گذشت از مغز و پوست

خفت بر جاى پيمبر داد جان * خود نخورد آمد چو سائل داد نان

اين نه آن نان دادنست اى بو الحسن * كه تواند داد هر صاحب دهن

مرد اين ميدان على « ع » است و ولى * كاو بود حيدر نژاد از پردلى