تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٧٨٣

[ سوره القلم ( 68 ) : آيات 26 تا 39 ]

صبحگه گفتند با سوگند سخت * ميوهء آن را بچينيم از درخت

يا كه استثنا نگفتند از ضمير * يا كه مستثنا نشد مال فقير

دادن حق مساكين از منال * شرط استثناست بىبحث و جدال

نيست استثنا همان كارى بگفت * بلكه بايد كان شود با فعل جفت

پس بر آن بستان بطوف آمد بلا * و آتشى بود آنكه رو كرد از سما

آمد از پروردگارت قهر و تب * خفتگان بودند ايشان خشك لب

گشت پس آن باغ چون آمد سحر * همچو تل خاك بىنخل و ثمر

يكدگر را صبحگه خواندند باز * تا بحرث خود روند از اهتزاز

اندر آئيد ار برنده ميوه‌اند * نى چو دو نان بر سر كاليوه‌اند

پس بسوى باغ آوردند روى * خفيه ميكردند با هم گفتگوى

تا فقيران نشنوند آوازشان * زانكسان پوشيده گردد رازشان

رازشان اين بود كامروز از سراغ * تا نيايد هيچ مسكينى بباغ

خود به قصد منع مسكين بامداد * زود رفتند آن توانايان و شاد

قادرين يعنى بزعم زشت خويش * بودشان قدرت بضبط كشت خوش

[ سوره القلم ( 68 ) : آيات 26 تا 39 ]

[ سوره القلم ( 68 ) : آيات 26 تا 39 ]

فَلَمَّا رَأَوْها قالُوا إِنَّا لَضَالُّونَ ( 26 ) بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ ( 27 ) قالَ أَوْسَطُهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْ لا تُسَبِّحُونَ ( 28 ) قالُوا سُبْحانَ رَبِّنا إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ ( 29 ) فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ يَتَلاوَمُونَ ( 30 )

قالُوا يا وَيْلَنا إِنَّا كُنَّا طاغِينَ ( 31 ) عَسى رَبُّنا أَنْ يُبْدِلَنا خَيْراً مِنْها إِنَّا إِلى رَبِّنا راغِبُونَ ( 32 ) كَذلِكَ الْعَذابُ وَ لَعَذابُ الْآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ ( 33 ) إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ ( 34 ) أَ فَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ ( 35 )

ما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ ( 36 ) أَمْ لَكُمْ كِتابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ ( 37 ) إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَما تَخَيَّرُونَ ( 38 ) أَمْ لَكُمْ أَيْمانٌ عَلَيْنا بالِغَةٌ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ إِنَّ لَكُمْ لَما تَحْكُمُونَ ( 39 )

پس چون ديدند آنها را گفتند بدرستى كه مائيم گمشدگان ( 26 )

بلكه مائيم بىبهره ( 27 )

گفت بهترشان آيا نگفتم مر شما را كه چرا تسبيح نميكنيد ( 28 )

گفتند ميدانيم پاكى پروردگار را و ما بوديم ستمكاران ( 29 )

پس رو كرد بعضيشان بر بعض ديگر ملامت كنندگان ( 30 )

گفتند اى واى بر ما كه ما بوديم زياده روان ( 31 )

شايد پروردگار ما عوض دهد ما را بهتر از آن بدرستى كه ما بسوى پروردگار خود رغبت كنندگانيم ( 32 )

همچنين است عذاب و هر آينه عذاب آخرت بزرگتر است اگر باشيد كه بدانيد ( 33 )

بدرستى كه براى پرهيزكارانست نزد پروردگار خود بهشتهاى با ناز و نعمت ( 34 )

آيا پس ميگردانيم منقادان را مانند گناهكاران ( 35 )

چيست مر شما را چگونه حكم ميكنيد ( 36 )

آيا مر شما راست كتابى كه در آن ميخوانيد ( 37 )

بدرستى كه مر شما است در او آنچه را اختيار ميكنيد ( 38 )

آيا مر شما راست پيمانهاى موكد كه بر ما بكمال رسيده روز قيامت بدرستى كه مر شما راست به آنچه حكم ميكنيد ( 39 )

پس چو ديدند آنچه بد اندوخته * كشت زار خود سياه و سوخته

پس بگفتند آن زمان با اشتلم * راه باغ خود مگر كرديم گم

باغ ما زيرا كه دى معمور بود * آفت و ويرانى از وى دور بود

با نشانى پس بدانستند آن * باغ ايشانست پر دود و دخان

پس بگفتند اينكه اين بستان ماست * بلكه ما بىبهره‌ايم از آن بخواست

گفت اوسطشان كه بد در عقل راد * من نگفتم بر شما آيا زداد

ياد ناريد از خداوند از چه رو * چون كه نعمت بر شما آورد رو

پس بگفتند اينكه پاك است آن خدا * كاو بود پروردگار ما بجا

پاك يعنى زانكه باشد ظلم كيش * بل ستم كرديم ما بر نفس خويش

بعض پس بر بعض آوردند رو * بودشان از هم ملامت مو بمو

واى بر ما زانكه طاغى بوده‌ايم * راه طاعت بر خطا پيموده‌ايم

رب ما شايد دهد ما را بدل * بهتر از آن باغ از خير عمل

ما بسوى رب خود پس راغبيم * عفو او را واجبيم و طالبيم

چون پشيمان از خطاى خود شدند * باغ بهتر دادشان حق بيگزند

هست در دنيا عذاب حق چنين * وان عذاب آخرت افزون از اين

اين شود زايل بود و ان مستدام * گرز صدق دل بدانند اين انام

متقين را هست جنات نعيم * نزد رب خود بدون خوف و بيم

مشركان گفتند از خبث سرشت * آنچه ميگويد محمد « ع » از بهشت

نيست واقع ور كه باشد حظ ما * هست اوفى از نعيم دو سرا

حق برد قولشان گفت اين چنين * ما كنيم آيا ستم بر مسلمين

پس بگردانيم در داد خلود * مسلمين را چون گنهكاران ببود

مر شما را چيست چون حكم اندرين * ميكنيد اى اهل كفر و اهل دين

هست آيا بر شما نازل كتاب * كاندران خوانيد اين از فصل و باب

و اندران باشد شما را برقرار * آنچه را كه خود نمائيد اختيار

يا شما را هست بر ما از عهود * عهد و سوگند موكد در شهود

كان رسنده تا قيامت شد پديد * كه شما را هست حكم آنچه كنيد