تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٧٥٩

مناجات

ليك تقواى خواص از ما سواست * و اجتناب از هر چه ما دون و خداست

همچو آنان مىمباشيد ايچ پس * كه فراموش از خدا كردند بس

پس فراموش از نفوس خويشتن * ساختشان پروردگار ذو المنن

يا چو بردند از گنه حق را زياد * توبه برد از يادشان رب العباد

اين گروه از فاسقانند از يقين * رفته بيرون از حدود و حكم دين

نيست يكسان اهل جنت و اهل نار * از جحيمند اهل جنت رستگار

[ سوره الحشر ( 59 ) : آيات 21 تا 24 ]

لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ ( 21 ) هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ ( 22 ) هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ ( 23 ) هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى يُسَبِّحُ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ( 24 )

اگر فرو فرستاده بوديم اين قرآن را بر كوه هر آينه ديده بود آن را فروتن شكاف خورده از ترس خدا و اين مثلها مىزنيم آنها را از براى مردمان باشد كه ايشان فكر كنند ( 21 )

اوست خدا كه نيست خدايى مگر او داناى نهان و آشكار است اوست بخشاينده مهربان ( 22 )

اوست خدايى كه نيست خدايى مگر او كه پادشاه پاك برى از نقص ايمن گرداننده نگهبان عزيز تسلف گرداننده بزرگوار است پاك است خدا از آنچه شريك ميسازند ( 23 )

اوست خدايى آفريننده پديد آورنده صورت بخش مر او راست نامهاى نيكو تسبيح ميكنند او را آنچه در آسمانها و زمين است و اوست عزيز حكيم ( 24 )

مىفرستاديم اين قرآن اگر * ما بكوهى مىبديدى در نظر

خاشع و از يكديگر بشكافته * در زمين از خوف حق رو تافته

كوه را گر دادمى يعنى تميز * مىشد از تأثير قرآن ريز ريز

اين مثلها مىزنيم از بهر ناس * تا كنند انديشه شايد با هراس

آنكه قرآن را فرستاد او خداست * غير از او نبود خدايى هم براست

باشد او داناى پنهان و آشكار * هستى اشيا به دو دارد قرار

اندر اعيان ما سوى از زشت و خوب * محتجب بودند در غيب الغيوب

از افاضهء نور سلطان قدم * كرد خود ممتاز ايشان را ز هم

دادشان ره از عدم سوى وجود * وز سماء غيب بر ارض شهود

اوست رحمن يعنى اندر ابتدا * كرد ايجاد او وجود ماسوى

رحمتش يعنى كه از غيب عدم * كرد ظاهر ماسوى را دمبدم

هم رحيم اعنى رساند از حسن حال * ماسوى را بر نهايات از كمال

اوست آن كس كه خدايى غير او * مىنباشد لا إله غيره

پادشاهى كه ز فرمانش برون * نيست موجودى باندك يا فزون

ملك ملك او و شاهى زان اوست * هر وجودى بندهء فرمان اوست

هست ملكش از نخستين تا ابد * بىنياز و مطلق از ما دون خود

هر كرا خواهد نمايد ارجمند * هر كرا خواهد كند پست و نژند

نيست چيزى چون كه او گويد مباش * چون كه گويد باش هست اشيا بجاش

هست قدوس اعنى از وجه وجوب * پاك و مطلق از نقايص وز عيوب

نيست هيچ او را بقوه از صفات * بلكه بالفعل است و جمع اوصاف ذات

نيست وقتى دون وقتى اعنى آن * اين بود نقص وجود از بىنشان

وز نقايص جمله ذاتش مطلق است * آنكه باشد كامل التام آن حق است

سالمست از عيب و آفات و علل * هم برى از عجز و تغيير و خلل

باشد او ايمن كنندهء بندگان * از مخافتهاى كونى هر زمان

هم مهيمن هست يعنى ذات حق * خود نگهبان بر تمام ما خلق

غالب اندر ذات خود بر كل شيئى * يا دهد عزت بهر كس خواست وى

هست جبار اعنى افراد وجود * هر يكى پيوند از او دارد ببود

در نهايت از علوّ و كبريا * هر كسى او را حقير از ما سوى

پاك از آن كارند بهر او شريك * شركت او را نيست نزد عقل نيك

خالق است اعنى مقدر حضرتش * جمله اشيا را بوفق مشيتش

بارى اعنى آورد ز اعيان پديد * آنچه را از روى حكمت آفريد

صورت اشيا بزيبايى نكاشت * از كمال علم و حكمتها كه داشت

آن چنان زيبا كه گر بينى نكو * وضع هر شيئى است خوش بر جاى او

ذرّه دارد آن جمال و ضوء و تاب * كه بجاى خويش دارد آفتاب

هست او را نامهاى نيك چند * نزد عقل و شرع و معنى دلپسند

يادش از پاكى نمائيد آنچه هست * در سماوات و زمين بالا و پست

ارجمند و راستكار اندر امور * هست هر نالايق از وصفش بدور

مناجات

اى برى ز انديشه و اوهام خلق * بر تو راجع اول و انجام خلق

پاك بيهمتا و بيمثل و شريك * اسمها و وصفهايت جمله نيك

ره ندارد در تو فقدان و فتور * عجز و نقص از ذيل پاكى تو دور

آيت اشيا از توانايى تو * هر يكى برهان يكتايى تو

ناتوانى چون مرا بىعايقى * اين چنين دادى بيان و منطقى

تا بپايان در دو سال اين نامه را * آورم در كف چو گيرم خامه را