تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٧٣٧

[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 52 تا 61 ]

ترسيد مقام پروردگارش دو بوستانست ( 46 )

پس كداميك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 47 )

صاحبان انواع ( 48 )

پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 49 )

در آن دو تا دو چشمه است كه جارى ميباشند ( 50 )

پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 51 )

نى شود پرسيده آن روز از گناه * آدمى زاد و پرى بىاشتباه

نيست حاجت هيچ يعنى بر سؤال * ظاهر آيد مجرم از سيما و حال

يا گنهكاران مؤمن را خدا * مىنپرسد از گناه اندر جزا

پردهء كس زانكه ستار العيوب * مىندرد در دو عالم بر ذنوب

غير مشرك يا كه استمكاره را * كاو دريده پردهء خود برملا

يعرف المجرم بسيماهم ببين * اين بود تعريف كفار از يقين

از كبودى چشم و تاريكى رو * مىشوند اشناخته بىگفتگو

پس گرفته ميشوند ايشان تمام * خود باقدام و نواصى از مقام

موى پيشانى و پاهاشان بلند * مىبگيرند و بدوزخ در كشند

بر كدامين پس ز آلاء و نعم * ميكنيد انكار و تكذيب از ستم

يعنى آن كو منكر آلاء ماست * در مقام رستخيز اينش جزاست

اينست آن دوزخ كه از روى عباد * مشركان منكر بدند از بد نهاد

اهل دوزخ را دهند آنجا طواف * هم ميان آب جوشان بيخلاف

بر چه نعمت ميكنيد انكار پس * از خداى ذو النعم در هر نفس

شد فراموش ار كه آن امتدادتان * دوزخ آرد در كشاكش يادتان

وز براى آنكه ترسد از خدا * در مقام ايستادن در جزا

يا از آن ترسد كه بر اعمال او * حق بود شاهد اگر بد يا نكو

حاصل اينكه بر چنين نيكو سرشت * از خدا باشد معين دو بهشت

بر كدام از نعمت رب العباد * پس كنيد انكار گر داريد ياد

وان دو جنّت صاحبان شاخها * باشد اندر قصرها و كاخها

هست هر شاخى نشان از نعمتى * كه در آن نبود زوال و آفتى

پس كنيد از نعمت حق بر كدام * خود شما تكذيب جمله خاص و عام

در دو جنّت هست دو چشمه روان * هر كجا خواهند آيد در عيان

وان بود ادراكهاى جزء و كل * نزد ارباب نظر و اهل سبل

شرح آنها گفته‌ايم از پيشتر * چيست تا تحقيق هر يك در نظر

بر چه نعمت پس ز نعمتهاى إله * ميكنيد انكار و داريد اشتباه

[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 52 تا 61 ]

[ سوره الرحمن ( 55 ) : آيات 52 تا 61 ]

فِيهِما مِنْ كُلِّ فاكِهَةٍ زَوْجانِ ( 52 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 53 ) مُتَّكِئِينَ عَلى فُرُشٍ بَطائِنُها مِنْ إِسْتَبْرَقٍ وَ جَنَى الْجَنَّتَيْنِ دانٍ ( 54 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 55 ) فِيهِنَّ قاصِراتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ ( 56 )

فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 57 ) كَأَنَّهُنَّ الْياقُوتُ وَ الْمَرْجانُ ( 58 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 59 ) هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلاَّ الْإِحْسانُ ( 60 ) فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ( 61 )

در آن دو تاست از هر ميوه دو صنف ( 52 )

پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 53 )

ميكنيد تكيه بر فرشهايى كه آستر آنها از ديباى سطبر است و چيدن آنها در بهشت نزديك است بهشت نزديك است ( 54 )

پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 55 )

در آنهاست فروهشته چشمان كه مس نكرده ايشان را انسانى پيش از ايشان و نه جنّى ( 56 )

پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 57 )

گويا آنها ياقوت و مرواريدند ( 58 )

پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 59 )

آيا باشد پاداش نيكوكارى جز احسان ( 60 )

پس كدام يك از نعمتهاى پروردگارتان را تكذيب ميكنيد ( 61 )

وز فواكه اندران دو بوستان * هست دو صنف از براى دوستان

زان يكى معروف وان ديگر غريب * كه نديده مثل آن كس در نصيب

بر كدامين پس ز نعمتها كه هست * ميكنيد انكار از عالى و پست

متكى بر فرشها كاندر مقر * دارد از استبرق آنها آستر

ميوه‌هاى چيدنى زان دو جنان * بر زمين نزديك باشد يا دهان

بر چه نعمت پس به ظاهر يا نهان * ميكنيد انكار هيچ اى انس و جان

و اندران باشد ز كوته‌بينان چشم‌ها * جفتشان از حور عين بىخشمها

كه نسوده پيش از انشان هيچكس * ز آدميزاد و پرى در يك نفس

پس بآلاء خداوند از چه جنس * هست انكار شما اى جن و انس

گويى آن حوران بسرخى و بها * همچو ياقوتند و مرجان در لقا

يا زنان پارسا اندر جنان * شوهران را مىنمايد آن چنان

بر چه نعمت پس ز نعمتها كه هشت * هستتان تكذيب آيا در بهشت

باشد آيا خود جزاى فعل نيك * غير نيكى از خداى بىشريك

توبه را باشد جزا از حق قبول * هم اجابت مر دعا را در وصول

خوف از حق را جزا امنيت است * نقمت دنيا جزايش نعمت است

هم جزاى آن فناى فى اللهست * خود بقا باللّه ار جان آگه است

تو كنى بر بينوايى گر عطا * او كند در حقت از نيكى دعا

ور نمايى در حق كس خدمتى * بخشدت گر قادر است او نعمتى

ور نباشد ممكنش در هر كجا * گويد از جان چون مقام آيد ثنا

اينقدر كافيست گفتن را به سهم * ما بقى را گر تو جان دارى بفهم

بر كدامين پس ز احسانهاى او * ميكنيد انكار اندر جستجو

ساخت آگهتان ز لطف معنوى * كه بود نيكى جزاى نيكوى

تا شما گيريد ترك فعل زشت * رو بنيكى آوريد اندر سرشت