تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٧٢٦

[ سوره النجم ( 53 ) : آيات 10 تا 18 ]

مىخورد سوگند علام الغيوب * بر ستاره چون كه بنمايد غروب

وان وجود كاملست اندر فنا * در تجلى يا كه قلب مصطفى

هستى وهمى كز او بد مقتبس * در وجود مطلق آيد منطمس

نجمها گردند يك جا محو و مات * جمله در خورشيد روز افزون ذات

چون بتابد نور خورشيد وجود * نجم را هرگز نپندارى كه بود

صورت استاره در خود كم شود * قطره چون باشد كه در قلزم شود

چون پيمبر كرد ابطال بتان * مكيان گفتند گمره شد فلان

كه ز آئين پدرها در گذشت * گمره آمد عقل و رايش ياوه گشت

آمد آيت كه قسم بر جان او * يارتان گمره نشد بىگفتگو

نجم اشارت بر دل پاك وى است * بر روان و جان چالاك وى است

كى شود گمره كسى كاو را خدا * ره نمايد باز دارد از خطا

باعث اين آيه شايد در نزول * بوده اين كه گفت با مردم رسول

هر درى كه باز سوى مسجد است * سد كنند امر از خداى واحد است

جز سراى مرتضى « ع » و فاطمه « ع » * خانها را در ببندند آن همه

بد دلان گفتند اين حكم از خطاست * ميل او زاين حكم سوى مرتضى است

آمد آيت كه نشد يار شما * گمره و حكمى نفرمود از خطا

از هوى حرفى نگفت از امر و نهى * نيست نطقش جز كه از تنزيل و وحى

[ سوره النجم ( 53 ) : آيات 5 تا 9 ]

عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى ( 5 ) ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوى ( 6 ) وَ هُوَ بِالْأُفُقِ الْأَعْلى ( 7 ) ثُمَّ دَنا فَتَدَلَّى ( 8 ) فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى ( 9 )

آموخت او را سخت قواى ( 5 )

صاحب توانايى پس راست ايستاد ( 6 )

و او بود هر افق برتر ( 7 )

پس نزديك شد يا تواضع نمود ( 8 )

پس بود قدر دو كمان يا نزديك‌تر ( 9 )

بر وى آموزاند جبريل امين * نطق و وحى از نزد رب العالمين

آن فرشته كه شديدستش قوى * داده حقش قوه بيش از ما سوى

صاحب روى نكو استاد پيش * مرورا بر صورت اصلى خويش

خواست بيند احمد « ع » پاكيزه دلق * بر همان شكلش كه حق فرموده خلق

شد عيان بر صورت اصلى كه بود * در دو بارش در صعود و در نزول

در كنار برتر از عين وفا * ديد با ششصد پر او را مصطفى

بود آن افرشته در اعلى افق * ديدش آنجا رهبر كلّ طرق

مشرق و مغرب تمامش زير پر * زان نظر بيهوش شد خير البشر

چون به هوش آمد بديدش نزد خويش * بر همان شكلى كه ديده بود پيش

يعنى اندر صورت و حسن بشر * كه فزودى مرو را نور بصر

دست خود بر سينه و پشتش نهاد * بدهد از قربش خبر رب العباد

پس شد او نزديك بر فخر زمن * وز سرش آويخت پس بر هر سخن

سر در آورد از افق يعنى برش * خويش را آويخت بالاى سرش

يا تدلى و دنى اندر مقام * هست بر يك معنى ار دانى كلام

بر پيمبر گشت يعنى او قريب * باز اقرب چون حبيبى با حبيب

بد مسافت بين ايشان دو گمان * يا از آن نزديكتر اندر عيان

بود اين تفسير ظاهر اى وفى * نك شنو تأويل و تحقيق از صفى

چون بمعراج احمد « ع » كامل فتوح * باز بگذشت از مقام تاب و روح

در ترقى از مقام جبرئيل * بر گذشت آن رهسپار بيعديل

فانى اندر وحدت ذاتى شد او * اينست وجه هالك الا وجهه

فانى اعنى هستى امكانى است * ذات حق باقى و باقى فانى است

اين بود سر دنى اندر كلام * قوس خلقانى در اينجا شد تمام

قوس ديگر در تدلى طى شود * چون بخلق از حق رجوع وى شود

از مقام جمع مطلق سوى فرق * باز گردد آفتاب حق چو برق

اين دو قوس اندر صعود و در نزول * طى شود در سير ارباب وصول

قاب قوسينت چو شد كشف از سروش * سر او ادنى شنو از سمع هوش

قوس ثانى آن بقا بعد از فناست * در مقام فوق جمعيت بجاست

واقفست از آن هويت مرد راه * كه بسريان دارد اشيا را نگاه

اقرب از شيئى بيند او حق را بشى * بلكه معدومست شىء بىبود وى

پس ز قوسين است حق نزديكتر * در شهود عارف كامل نظر

هيچ بردى پى چه گفتم اى فقير * گر نبردى پى مكن پى رو بمير

مردنى كه بگذرى ز افلاك نور * نى كز آن مردى روى در خاك گور

مردنى كز هستى خود لا شوى * از حيات و موت بر بالا شوى

از عناصر بگذرى و از فلك * وز مزاج و طبع و انسان و ملك

نز نفوس آنجاست حرفى بر عقول * نز وجود غير حق بعد از وصول

ميهمان بر دعوت جانانه رفت * هستى خود هشت و اندر خانه رفت

چون در آمد از خودى بيگانه بود * همرهش خانه خدا با خانه بود

نيست اينجا قرب و بعدى در رسوم * گفت او ادنى پى فهم عموم

هستى موهوبيش غالب شود * نى كه ممكن در فنا واجب شود

چون تو گشتى فانى اندر شاه جود * او تو را بخشد ز حقانى وجود

[ سوره النجم ( 53 ) : آيات 10 تا 18 ]

فَأَوْحى إِلى عَبْدِهِ ما أَوْحى ( 10 ) ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى ( 11 ) أَ فَتُمارُونَهُ عَلى ما يَرى ( 12 ) وَ لَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرى ( 13 ) عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهى ( 14 )

عِنْدَها جَنَّةُ الْمَأْوى ( 15 ) إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى ( 16 ) ما زاغَ الْبَصَرُ وَ ما طَغى ( 17 ) لَقَدْ رَأى مِنْ آياتِ رَبِّهِ الْكُبْرى ( 18 )

پس وحى كرد به بنده‌اش آنچه وحى كرد ( 10 )

تكذيب نكرد دل آنچه را ميديد ( 11 )

آيا پس مجادله مىكند با او بر آنچه ميديد ( 12 )

و بتحقيق كه ديدش بار ديگر ( 13 )

نزد سدرة المنتهى ( 14 )

كه نزد آنست بهشت آرامگاه ( 15 )

هنگامى كه پوشيده سدره را آنچه پوشيده ( 16 )