تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ١١

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 1 تا 4 ]

خواهد او از يك غلط صد عذر و عفو * تو كنى در هر نظر صد ظلم و سهو

سجدهء او گر نمايى بنده‌اى * بر عناياتم چو او زيبنده‌اى

باز بشنو از صراط المستقيم * كوست از ما راست تا ذات قديم

هست ما را تا به حق راهى دقيق * عارفان خوانند آن ره را طريق

همچو خطى در ميان نقطتين * نقطتين‌اش حق و خلق آمد به عين

در ميان هر دو نقطه ، اى حكيم * هست يك خط مستوى و مستقيم

خواند او را مر محقق راه راست * راستى بايد ز حق در راه خواست

راستى ، ثابت در اين ره بودن است * راست ره را همچو ره پيمودنست

در صراط راست گر معوج روى * منحرف گردى ز ره خارج شوى

آن گروهى كز ره اندر منزلند * اندر انعمت عليهم داخلند

راه پيمودن بوفق عقل و شرع * حفظ آداب و سنن در اصل و فرع

تا به آخر كان وصول است و لقا * بنده را سازد ز هر قيدى رها

هر مقامى نعمتى و جنتى است * عارفان را مژده‌اى بر رحمتى است

رحمت حق محسنين را حاصل است * محسن اندر منزل از ره و اصل است

اهدنا گفتن سزاوار كرام * ز اولين گام است تا آخر مقام

زين دعا ره بر تو واضحتر شود * در سلوكت عون حق رهبر شود

در صراط المستقيم اين اهدنا * ميبرد بىانحرافت تا خدا

انحرافت از صراط اعتدال * بر يمين و بر يسار آمد ضلال

شرح اين اجمال اگر خواهى يكى * رو فرو در بحر تفسير اندكى

يا رب اين ره بر « صفى » كن مستقيم * تا به آخر بى ز لغزش بى ز بيم

تا صراط مستقيم طى شود * دل به امداد تو محكم پى شود

از پس سبع المثانى در كتاب * هم برحمت كرد ديگر فتح باب

سورة البقرة

سورة البقرة

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 1 تا 4 ]

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 1 تا 4 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

الم ( 1 ) ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ ( 2 ) الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ( 3 ) وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ( 4 )

بنام خداى بخشاينده مهربان

اين است كتابى كه نيست شكى در آن راهنماست مر پرهيزكاران را ( 2 )

آنان كه ميگروند به پنهانى و به پا ميدارند نماز را و از آنچه روزى كرديم ايشان را نفقه ميكنند ( 3 )

و آنان كه ميگروند به آنچه فرو فرستاده شد بسوى تو و آنچه فرو فرستاده شد پيش از تو و به آخرت ، ايشانند يقين دارندگان ( 4 )

هستى مطلق ز غيب ذات خويش * خواست گردد جلوه‌گر ز آيات خويش

از احد كاطلاق ذات اللَّه بد * گشت ظاهر در صفات اللَّه شد

صورت اللَّه گر دانى مقام * شد محمد « ص » مظهر جامع بنام

ممكنات از بحر او مانند موج * منشعب شد فرقه فرقه ، فوج فوج

زان سبب موصوف بر لولاك شد * باعث ايجاد آب و خاك شد

كرد اشارت از الف وز لام و ميم * زين سه رتبه بعد رحمن الرّحيم

خود الف بود آنكه آمد لام شد * لامع آن شمس الاحد ز اكرام شد

لام را باشد نهايت حرف ميم * نيك درياب اين اشارات عظيم

زين سه رتبه در كتاب آن سان كه بود * ابتدا فرمود سلطان وجود

از مقامات ثلاث آغاز كرد * باب رحمت بر خلايق باز كرد

تا تو دانى انفس آفاق را * سرّ اين تقييد و آن اطلاق را

از پس سبع المثانى كاندر آن * حمد خود آموزد او بر بندگان

از الف كرد ابتدا وز لام و ميم * تا ز حادث راه يا بى بر قديم

اين اشارت بر سه رتبه است از وجود * گر مراتب را شناسى با شهود

اول اللَّه است و ثانى جبرئيل * عقل فعال اوست از روى دليل

منتهى باشد محمد « ص » در نمود * ز آنكه دارد جامعيت در وجود

فيض هستى جبرئيل ذو العطا * ز ابتدا گيرد دهد بر منتها

گفت جمع عالم اينست اى وجيه * يا عبادى فاعلموا لا ريب فيه

متقين را هست هادى بى ز ريب * كاهل ايمانند در معنى بغيب

يعنى آگاهند كايات شهود * حاكى از غيب است و خارج در نمود

عالم اعيان كه غيب مطلق است * نزد ارباب يقين علم حق است

اندر آنجا چون شجر اندر نوات * مندرج بودند و مخفى ممكنات

چون ز اوصاف كمال آمد ظهور * گشت ظاهر از مقام علم و نور

ظل نورش در عيان ممدود شد * سربسر كون و مكان موجود شد

كون جامع بود انسان در شهود * بهر انسان داد عالم را نمود

هم كند از بهر انسان ذكر غيب * مؤمن بالغيب بىعيبست و ريب

مر يقيمون الصلات‌اند اين گروه * ثابت اندر طاعت و تقوى چو كوه

رزق خود انفاق بر مسكين كنند * ترك جان در راه شرع و دين كنند

در ره حق نى بتنها نان دهند * چون مقام جهد آيد جان دهند

آنچه نازل بر تو كرديم اى رسول * و آنچه بر قبل از تو ز ارباب قبول

موقنند آن جمله را بىمعذرت * هم بحشر و بعث و روز آخرت

چون برآرند اين ذرارى سر ز خاك * حكم آيد بر نجات و بر هلاك

زهرهء شيران بدرّد از نهيب * هم شود مخطى هراسان هم مثيب

آتش قهر آيد آن ساعت بطوف * چشمها بيرون فتد از بيم و خوف

بر شفيعان نه زبان ماند نه كام * همچو مأموم است در زارى امام

نامه‌ها آيد خلايق را بدست * زانوى هر كس رود سوى نشست

انبيا افتند از خجلت برو * اين منيتها يكى گويد كه كو

فرّ و هنگت را چه كردى اى خسيس * كاينچنين گرديده‌اى با غم انيس

نامهء خود را بخوان چشمى بمال * اندرين ثبت است آن افعال و حال

چون كه بيند نيست بر جا زنده‌اى * در جواب حضرتش گوينده‌اى

خاكيان در بحر غم مستهلكند * رفته هستيها سراسر مندكند

با خود آيد در خطاب آن ذات پاك * چاره چبود چون كنم با مشت خاك