تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٧٢

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 207 ]

عشق گويد ترك مغز و پوست كن * خانه را خالى ز غير دوست كن

گويم اين باشد بتوفيق خداى * خواهد ار او كس نماند در سراى

گر جوى توفيق و عشق افزون كنى * ماسواى خود ز دل بيرون كنى

من نبودم بود من از بود تست * هستيم فرع وجود و جود تست

هست گشتم چون تو گفتى هست باش * هوشيارى نيست حدت مست باش

مست بيرون كردى از ميخانه‌ام * همچنين سرگرم آن پيمانه‌ام

من نگويم جام ديگر شايدم * لايق ار دانى فرستى زايدم

اين فزون جويى هم اندر ما ز تست * عفو كن گر بيخودى افزوده جست

عاشق ار جويد فزون ميشايدش * اين فضولى لازم عشق آيدش

خاك آدم حق بعشق خود سرشت * لا جرم اين فضل بودش سرنوشت

گر فضول آمد ز فضل عشق بود * زان فزون جوييش حق صد درگشود

پس فضولى گر نمايم در طلب * لازمهء عشق است نى ترك ادب

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 204 تا 206 ]

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يُشْهِدُ اللَّهَ عَلى ما فِي قَلْبِهِ وَ هُوَ أَلَدُّ الْخِصامِ ( 204 ) وَ إِذا تَوَلَّى سَعى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيها وَ يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الْفَسادَ ( 205 ) وَ إِذا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَ لَبِئْسَ الْمِهادُ ( 206 )

و از مردمان كسى كه بشگفت آرد تو را گفتارش در زندگانى دنيا و گواه ميآورد خدا بر آنچه در دل اوست و او شديد العداوتست ( 204 )

و چون برگردد شتاب كند در زمين تا فساد كند در آن و نابود كند كشت را و نسل را و خدا دوست نميدارد فساد را ( 205 )

و چون گفته شود مر او را بپر خدا را بگيرد او را حميّت بگناهكارى پس بس باشد او را جهنم و هر آينه بد بسترى است ( 206 )

هست از مردم كسى كاقوال او * مر تو را در زندگى آيد نكو

ميكنى از حسن گفتارش عجب * چون كند اظهار ايمان و طلب

مر خدا را شاهد آرد در بيان * ليك قلبش نيست همره با لسان

باطن او بر خلاف ظاهر است * بس شديد اندر عناد او در سر است

باطن او را خدا داند كه چيست * در ضميرش جز نفاق و كذب نيست

چون كه برگردد كند سعى از عباد * تا كه اندر ارض اندازد فساد

كشتها و نسلها آن بد سرشت * جهد دارد تا كند نابود و زشت

كشتهايى كش بود جنت عشر * نسلها كه زايد از وى صد اثر

خواهد او سازد هلاك از كفر و كين * بر خلاف آنچه خواهد رب دين

دوست كى دارد خدا هرگز فساد * تا با فساد آن دغل يابد مراد

چون كه گويندش بپرهيز از خداى * گيرد او را جهل از سر تا بپاى

جهل يعنى آن حميّتهاى خام * كه بود در جاهليت مستدام

عزتى كز حق بود علم است و نور * عزت باطل بود اثم و قصور

آن همه عجز و خضوع آرد يقين * وين همه جهل و غرور و كبر و كين

پس بگيرد جهل عزت موى او * باب دوزخ تا گشايد روى او

پس بود كافى جحيم از بسترش * وز حميتهاى خام آب ترش

[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 207 ]

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ ( 207 )

و از مردمان آنكه ميفروشد خودش را براى جستن خشنودى خدا و خدا مهربانست بر بندگان ( 207 )

هم كسى از مردمان باشد كه او * ميفروشد نفس خود را بمو بمو

تا مگر جويد رضاى ذو الجلال * زين رضا جويى بود خير الرجال

اين نشان شير مردان حق است * كه از ايشان كار دين با رونقست

افكند خصم ار خيو بر رويشان * منقلب هرگز نگردد خويشان

ترك ميل خود كنند از عقل چست * تا رضاى دوست بتوانند جست

جاى احمد آن رسول مقتداى * خفته‌اند از بهر حفظش بر فداى

اى ملايك بر چنين مردان مرد * سجده‌ها از روى عشق آريد و درد

اين چنين مردى رءوف و عادلست * حيدر شير افكن دريا دل است

روز هيجا پشت او دشمن نديد * وز نهيبش زهره‌ها بر تن دريد

پس خدا شايد كه باشد مهربان * بر عبادى اين چنين پاكيزه جان

گفت حق با جبرئيل آيا شما * جان خود سازيد بر ديگر فدا

گفت نبود در ملايك اين و داد * گفت حق پس در زمين بينيد شاد

مر على بر جاى احمد خفته است * ترك جان بر حفظ احمد گفته است

بر زمين از آسمان آريد رو * فضل آدم تا نكو بينيد از او

تا ببينيد از چه معنى بو البشر * گشت مسجود ملايك سر بسر

تا ببينيد از چه رو آدم سر است * آفرينش چون صدف او گوهر است

تا ببينيد آن رموز مختفى * كه نهان ميبود در ذات صفى

وانكه گفتم با شما اندر زمين * خلق خواهم كرد خلقى ز آب و طين

مر شما گفتيد اين سفك دماست * دور از انديشه و آراء ماست

بى خبر بوديد كاينسان آدمى * خواهد آمد در زمين صاحبدمى

صد هزاران خلق ريزد خونشان * عالم و آدم شود محزونشان

تا بحشر اين خلق عالم سربسر * خونشان ريزد ز تيغ يكدگر

سهل باشد گر چنين آدم يكى * در جهان پيدا شود دور از شكى

بر زمين آريد رو وز من سلام * بر على گوئيد با صد احترام

او مرا اندر زمين باشد ولى * گشت ظاهر از على ذات على

هم بدينسانست رسم و راه عشق * تا ابد گر محرمى بر شاه عشق

جان و سر را تا نسازى خاك عشق * كى چو احمد بگذرى ز افلاك عشق

فقر خواهى شيوهء تسليم گير * از على رسم فنا تعليم گير

عارفان از كار او بردند پى * بر رموز معرفت و اسرار وى