تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٦٢٣

[ سوره يس ( 36 ) : آيات 78 تا 83 ]

[ سوره يس ( 36 ) : آيات 69 تا 77 ]

وَ ما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَ ما يَنْبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ ( 69 ) لِيُنْذِرَ مَنْ كانَ حَيًّا وَ يَحِقَّ الْقَوْلُ عَلَى الْكافِرِينَ ( 70 ) أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا خَلَقْنا لَهُمْ مِمَّا عَمِلَتْ أَيْدِينا أَنْعاماً فَهُمْ لَها مالِكُونَ ( 71 ) وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَ مِنْها يَأْكُلُونَ ( 72 ) وَ لَهُمْ فِيها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ أَ فَلا يَشْكُرُونَ ( 73 )

وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ ( 74 ) لا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَ هُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ ( 75 ) فَلا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ إِنَّا نَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ ( 76 ) أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ ( 77 )

و نياموختيم او را شعر و نسزد مر او را نيست آن مگر پندى و قرآنى واضح ( 69 )

تا بيم دهد كسى را كه باشد زنده و ثابت شود سخن بر كافران ( 70 )

آيا نديديد كه ما آفريديم براى ايشان از آنچه ساخت دستهاى ما شتر و گاو و گوسفند پس ايشانند مر آنها را مالكان ( 71 )

و رام گردانيديم آنها را براى ايشان پس از آنها سواريشان و از آنها ميخورند ( 72 )

و مر ايشانراست در آنها منفعتها و آشاميدنها آيا پس شكر نميكنند ( 73 )

و گرفتند از غير خدا خداوندى باشد كه ايشان يارى كرده شوند ( 74 )

نميتوانند يارى كردن ايشان را و ايشان مر آنها را سپاهىاند حاضركردگان ( 75 )

پس نبايد كه اندوهگين سازد ترا گفتار ايشان بدرستى كه ما ميدانيم آنچه را مخفى ميدارند و آنچه را ظاهر ميكنند ( 76 )

آيا نديد انسان كه ما آفريديم او را از منى پس آن گاه آن خصومت كننده‌ايست آشكار ( 77 )

مشركى گفتا محمد « ع » شاعر است * آمد آيت كاين سخن ژاژ است و پست

شعر ما ناموختيم او را به هيچ * هم نشايد اين مر او را در بسيج

نيست اين بر مردمان جز ذكر و پند * هم كتاب روشنى بس ارجمند

شعر باشد از تفطن در كلام * هست قرآن وحى خلاق الانام

تا نپندارى و نبود مختفى * نى كه اشعار است تفسير صفى

بلكه الهامى بنطق پارسى * باشد از حق گر بفهم آن رسى

تا عجم بر فهم قرآن پى برند * بل عرب هم انتفاع از وى برند

شعر گر پندارى آن را شاعران * گو بنظم آرند يك سو ره چو آن

لفظ قرآن را عرب داند نكو * نى كه باشند آگه از اسرار او

جز قليلى كز حقايق آگهند * از عرب يا از عجم و اهل رهند

حاصل اين تفسير ز الهام خداست * نى كه شعر و شاعرى وين برملاست

عقل دانايان در اين درياست غرق * فكرها در پيش نورش ضوء برق

عارفان از حق شناسند اصل وى * گوش كن لينذر من كان حى

زنده را يعنى بود انذار و بس * زنده كبود مؤمن روشن نفس

منذران نى بر هر آن دل مرده است * كه نه پى بر هستى خود برده است

و يحق القول يعنى تا شود * كافران را قول حق واجب به حد

اين نمىبينيد آيا كز نشان * آفريديم آنچه بهر نفعشان

زانچه كرده بىشريك و بىمعين * دستهاى قدرت ما اينچنين

چارپايان ز اسب و گاو و گوسفند * پس مر آنها را خود ايشان مالكند

رام گردانديم بر مطلوبشان * بعضى از آن پس بود مركوبشان

بعض ديگر را خورند از بودها * هستشان در چارپايان سودها

هم ز آشاميدنى از دوغ و شير * شكر آيا پس نگويند از ضمير

هم گرفتند الهه غير از خدا * بر اميد يارى اندر كارها

وان بتان يارى بنتوانند داد * چند آيد يارى از سنگ و جماد

بت‌پرستان بل بتان را ناصرند * نزد ايشان خود سپاهى حاضرند

تا كه بپرستندشان ليل و نهار * هم كنند از آن بتان دفع مضار

يا بمحشر بت‌پرستان با بتان * حاضر آيند از پى رفع گمان

پس نبايد تا تو را محزون كند * قولشان گويند آنچه از بىخرد

جمله ميدانيم ما آنچه نهان * مىكنند از حقدهم فاش و عيان

آدمى آيا ندانست و نديد * خلق چون كرديمش از نطفه پديد

پس كند آن گاه در بعث او جدال * بى خبر زان كاين بود كفر و ضلال

[ سوره يس ( 36 ) : آيات 78 تا 83 ]

وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلاً وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ ( 78 ) قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ ( 79 ) الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ ( 80 ) أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ بَلى وَ هُوَ الْخَلاَّقُ الْعَلِيمُ ( 81 ) إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ( 82 )

فَسُبْحانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ( 83 )

وزد براى ما مثلى و فراموش كرد آفرينشش را گفت كه زنده ميگرداند استخوانها را و آنهاست پوسيده ( 78 )

بگو زنده مىكند آنكه آفريد آنها را نخستين بار و اوست بهر خلقى دانا ( 79 )

آنكه گردانيد براى شما از درخت سبز آتش را