تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٤٦٣

[ سوره طه ( 20 ) : آيات 113 تا 121 ]

جاودانيان در آن و بد است آن مر ايشان را روز قيامت بارى ( 101 )

روزى كه دميده شود در صور و حشر نمائيم گناهكاران را روزى چنين كبود چشمان ( 102 )

پنهان گويند ميان خود كه درنگ نكرديد مگر ده روز ( 103 )

ما داناتريم به آنچه ميگويند هنگامى كه خواهند گفت خوبترشان در مسلك كه درنگ نكرديد مگر روزى ( 104 )

و ميپرسند ترا از كوه‌ها پس بگور برافشاند آنها را پروردگارم برافشاندنى ( 105 )

پس واگذار آن را ساده هموار ( 106 )

كه نه بينى در آن كژى و نه برآمدگى ( 107 )

روزى چنين پيرو ميشوند خواننده را نباشد انحرافى برايش و پست مىشود آوازها براى خداى بخشنده پس نشنوى مگر آواز آهسته ( 108 )

آن روز سود نكند شفاعت مگر آن كس كه دستورى داده باشد مر او را خداى بخشنده و رضا داده باشد مر او را گفتار ( 109 )

ميداند آنچه باشد ميان دستهاشان و آنچه باشد پس پشتشان و احاطه نميكند به او از راه دانش ( 110 )

و خوار شد رويها براى خدا زنده پاينده و بدرستى كه نوميد شد آنكه برداشت ظلمى را ( 111 )

و كسى كه مىكند از خوبيها و اوست مؤمن پس نخواهند ترسيد از ستمى و نه شكستى ( 112 )

غير از اين نبود شما را او خداست * كه بجز او نيست معبودى براست

خود بهر شيئى رسيده علم او * همچنين قصه نمائيم آن به تو

واقعاتى را كه بد در ما سبق * بر تو آگاهى دهيم از صدق و حق

بر تو ما داديم قرآن را ز خود * وانكه كرد اعراض از وى از حسد

در قيامت كرده بار حمل وزر * نيست اين اعراض جز آثار وزر

جاودان باشند در آثار بد * در قيامت زير و زر و بار و بد

هست روز ينفخ فى الصور آن * ما فراهم آوريم آن مجرمان

چشمشان آن روز مىباشد كبود * حاملان بار وزر اندر نمود

در عرب ميبود شايع اين صفت * بر نشان دشمنى از معرفت

كش جگر باشد سياه اندر نمود * شاربش زرد است و چشم او كبود

پس بهم گويند آهسته بحشر * آن جماعت ما لبثتم غير عشر

ما به آن داناتريم اندر سند * چون بگويند آنكه پيش استش خرد

بل شما بوديد در آن دار تنگ * روزى از روى توقف با درنگ

از تو ميپرسند از وضع جبال * كه چه خواهد بودشان در حشر حال

پس پراكنده بگو خواهد نمود * جمله را پروردگارم در شهود

پس گذارد ارض را بر حال خود * هم چنان هموار بىتل و عقد

نه بلندى باشدش نه اعوجاج * خيزد اعنى از ميان طبع و مزاج

پيروند آن روز مردم بر ملا * داعى خود يعنى اسرافيل را

لا عوج له يعنى از آن خواندش * كس نتاند منحرف شد از منش

چون بخواند هر كرا كه خواندنى است * از اجابت ممكنى را چاره نيست

سست للرحمن شود آوازها * نشنوى پس جز كه نرم آن رازها

نبود آن روز از شفاعت هيچ سود * جز كه بدهد اذن رحمن ودود

هم رضاى او بود در قولها * دم زندگى كس گر او نبود رضا

داند آن چيزى كه ايشانراست پيش * و آنچه هست از بعدشان از علم خويش

كس بوى اما محيط از روى ذات * مىنگردد بل بجزيى از صفات

زانكه جز او هر چه باشد فعل اوست * كى بفاعل او محيط از هيچ دوست

كرد ذكر اين بهر تذكار عوام * ور نه اين باشد بديهى بر كرام

يعنى آنچه شد توان بر وى محيط * هست مخلوق از مركب با بسيط

كس ندارد آگهى از ذات او * بل ز چيزى كم ز معلومات او

شرح اين در آية الكرسى تمام * گفته‌ام گر باشدت فهم كلام

خوار باشد رويهاى ممكنات * بر خداى حى قيوم از جهات

بس بود بىبهره از هر خير هم * آنكه او برداشت بارى از ستم

وانكه كرد او فعل نيك او مؤمن است * پس نترسد از ستم هم نز شكست

[ سوره طه ( 20 ) : آيات 113 تا 121 ]

وَ كَذلِكَ أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا وَ صَرَّفْنا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً ( 113 ) فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً ( 114 ) وَ لَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً ( 115 ) وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبى ( 116 ) فَقُلْنا يا آدَمُ إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَ لِزَوْجِكَ فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى ( 117 )

إِنَّ لَكَ أَلاَّ تَجُوعَ فِيها وَ لا تَعْرى ( 118 ) وَ أَنَّكَ لا تَظْمَؤُا فِيها وَ لا تَضْحى ( 119 ) فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطانُ قالَ يا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَ مُلْكٍ لا يَبْلى ( 120 ) فَأَكَلا مِنْها فَبَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما وَ طَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَ عَصى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى ( 121 )

و همچنين فرو فرستاديم آن را قرآنى عربى و مكرّر آورديم در آن از وعيد باشد كه ايشان بپرهيزند يا پديد آرد براى ايشان پند گرفتنى ( 113 )

پس برتر آمد خدا پادشاه حق و شتاب مكن به قرآن پيش از آنكه گزارش داده شود به تو وحيش و بگو اى پروردگار من