تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٤٥٥

در بيان كندن موسى عليه السلام ريش فرعون را در كودكى

موسيا من باشمت پروردگار * نك ز پا نعلين كونين اندر آر

شو مجرد جمله از نفس و بدن * وصف خود را كن فنا در وصف من

اينست وادى مقدس كه طواى است * بايد افكند ار كه نعلينى بپاست

عالم روح اعنى آن كو برتر است * از علايق كه به صورت در خور است

برگزيدم من تو را پس گوش دار * وحى كرده آنچه گشت از كردگار

من خداى بر حقم نبود خداى * غير من پس بندگى كن مر مراى

دار بر پا بهر ياد من نماز * ياد معبود است واجب در نياز

باشد آينده قيامت بيگمان * هست نزديك آنكه مخفى سازم آن

تا هر آن نفسى جزا داده شود * بر هر آنچ اشتابد او از نيك و بد

باز پس بايد ندارد زان تو را * آنكه مؤمن نيست در يوم الجزا

گشته تابع بر هواى نفس دون * پس هلاك از وى شوى در آزمون

[ سوره طه ( 20 ) : آيات 17 تا 35 ]

وَ ما تِلْكَ بِيَمِينِكَ يا مُوسى ( 17 ) قالَ هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها وَ أَهُشُّ بِها عَلى غَنَمِي وَ لِيَ فِيها مَآرِبُ أُخْرى ( 18 ) قالَ أَلْقِها يا مُوسى ( 19 ) فَأَلْقاها فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى ( 20 ) قالَ خُذْها وَ لا تَخَفْ سَنُعِيدُها سِيرَتَهَا الْأُولى ( 21 )

وَ اضْمُمْ يَدَكَ إِلى جَناحِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ آيَةً أُخْرى ( 22 ) لِنُرِيَكَ مِنْ آياتِنَا الْكُبْرى ( 23 ) اذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى ( 24 ) قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي ( 25 ) وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي ( 26 )

وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي ( 27 ) يَفْقَهُوا قَوْلِي ( 28 ) وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي ( 29 ) هارُونَ أَخِي ( 30 ) اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي ( 31 )

وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي ( 32 ) كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيراً ( 33 ) وَ نَذْكُرَكَ كَثِيراً ( 34 ) إِنَّكَ كُنْتَ بِنا بَصِيراً ( 35 )

و چيست اينكه در دست راست تو است اى موسى ( 17 )

گفت آن عصاى من است تكيه ميكنم بر آن و فرو ميريزم برگ درختان را بر گوسفندم و مراست در آن مطالب ديگر ( 18 )

گفت بيندازش اى موسى ( 19 )

پس انداخت آن را پس آن گاه مارى بود كه ميشتافت ( 20 )

گفت بگيرش و مترس زود باشد كه باز دهيم او را خلقتش را كه اول بود ( 21 )

و به‌بند دستت را ببالت يا گريبانت كه بيرون ميآيد سفيد نورانى از غير بدى كه آيت ديگر است ( 22 )

تا بنمايم ترا از آيتهاى ما كه بزرگ است ( 23 )

برو بسوى فرعون بدرستى كه او زياده‌روى در عصيان ( 24 )

گفت پروردگارا گشاده كن براى من سينه‌ام را ( 25 )

و آسان كن براى من كارم را ( 26 )

و بگشاى گره از زبان من ( 27 )

كه بفهمند گفتار مرا ( 28 )

و بگردان براى من وزيرى از اهلم ( 29 )

هارون برادرام را ( 30 )

قوى ساز به او پشتم را ( 31 )

و انباز كن او را در كار من ( 32 )

تا تسبيح گوئيم ترا بسيار ( 33 )

و ياد كنيم ترا بسيار ( 34 )

بدرستى كه تو هستى به حال ما بينا ( 35 )

چيست اى موسى تو را بر دست راست * گفت موسى تكيه‌گاه من عصاست

مر فرو ريزم بدان برگ از شجر * از براى گوسفندان گاه خور

هست حاجتهاى ديگر هم بدان * بهر من در اين عصا از هر نشان

گفت اى موسى بينداز اين عصا * چون فكند او گشت در دم اژدها

ميشتابيد از هر آن سو چون شتر * هر كسى از ديدنش بد زهره بر

زير پايش نرم گشتى سنگ سخت * تا بريشه بلع كردى هر درخت

چون كه موسى ديد آن جنبنده نيز * رو نهاد از ديدن او بر گريز

قال خذها لا تخف باشد كه زود * بدهمش بر هيأت اول نمود

مطمئن شد زان خطاب و رفت پيش * برگرفتش شد همان بر شكل خويش

هست مروى كرد چون موسى فرار * ز اژدها گفتش پس آن دم كردگار

كه گريزى از عصاى خود چرا * اين همان باشد كه بودت متكا

تا بدانى جز به حق در هر نمط * تكيه كردن نيست جز نقص و غلط

بر فرو بر پهلوى خود دست خويش * پس برون آيد سفيد آن نى چو پيش

هم به غير سوء يعنى از برص * باشد آنت آيت ديگر بنص

تا كه بنمائيمت از آيات خويش * معجزاتى كان بزرگ آيد بپيش

رو به اين دو معجزه بهر رشد * جانب فرعون بگذشته ز حد

با خود انديشيد موسى كز عناد * من چسان با وى توانم ايستاد

با چنين لكنت كه دارم بر زبان * او توانا من فقير و ناتوان

گفت يا رب شرح صدرم ده كه تا * گنجد اندر سينه‌ام اسرارها

طاقت و صبرم شود يعنى فزون * مر توانم كرد كافر را زبون

نزد سختيها نكردم تنگدل * وز مهم خود نمانم منفعل

هم تو آسان ساز بر من كار من * هم رسان بر فهمشان گفتار من

در بيان كندن موسى عليه السلام ريش فرعون را در كودكى

از زبانم عقده بگشا تا كنند * فهم گفتارم به وجهى دلپسند

روزى اندر كودكى بر كند او * در كنارش ريش فرعون عدو

گفت اينست آنكه گويند از نجوم * خصم من گردد بملك آرد هجوم

بينم او را اين نشان در ناصيه * عذر پس ز او خواست در دم آسيه

كاين بود كودك چه داند مهر و كين * پر جواهر ديد ريشت را چنين

دست افكند اين نشان كودكيست * ور نه خصمى با تواش در ياد نيست

آتش ار باشد كند دست اندر آن * چون كه بيند اشتعال و تاب آن

آتش آوردند و لؤلؤ در برش * برد كف جبريل سوى آذرش