تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٤٢٦

[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيات 89 تا 95 ]

محل استجابت دعا

محل استجابت دعا

گو مرا داخل كن اى پروردگار * راست اندر قبر و بر صدقم در آر

يعنى اندر وقت بعثم در حضور * با كرامت آورم بيرون ز گور

يا بغارم چون تو گشتى رهنمون * هم سلامت آور از غارم برون

يا كه داخل كن بيثرب نيك‌فر * تو مرا هم آر بيرون با ظفر

ليك تحقيق اين بود گر مايلى * استماعش را بوجه كاملى

كه مرا داخل به عين الجمع كن * وحدت بيكثرت اعنى بيسخن

مدخل مرضىّ و نيكو كالتفات * ديده را نبود بسوى غير ذات

هم بسوى كثرت و تفصيل باز * خارج اعنى راجعم كن در جواز

مخرج صادق كه دور از آفت است * نى در آن ز آشوب و تلوين علت است

سوى نفس و آن صفات و آن خصال * نى در آن بعد از هدى باشد ضلال

و از صراط استقامت و اعتدال * نيست يك مو انحراف از هيچ حال

هم بگردان بهر من از نزد خود * حجتى يارى كننده در رشد

ناصرى كآن باشد اندر كار من * از پى اثبات و تمكين يار من

اندر اشيا باشم از بعد فنا * ثابت اندر حال تمكين و بقا

گو كه آمد حق و باطل شد برون * يعنى آمد هستى بيچند و چون

هستى موهوب حقانى نشان * كه نه تبديل است تغييرى در آن

گشت ناچيز آنچه باطل بود و زشت * يعنى آن هستى امكانى سرشت

كآن بود لايق بتغيير و زوال * هستى وهمى است فانى لا محال

بوده فانى فانى الذات از ازل * باقى الذاتست باقى لم يزل

آنچه گفتم بود تأويل كلام * ليك به تفسير بهر فهم عام

ما فرستيم آنچه از قرآن شفاست * مؤمنانرا يا كه رحمت وين بجاست

ليك نفزايد بر استمكارگان * هيچ قرآن غير خسران و زيان

چون كه بر انسان كنيم انعام ما * صحت و امنيت و ملك و غنا

رو بگرداند ز حق از ناشناس * دور سازد نفس خود را از سپاس

ور كه بر وى رنج و فقرى در رسيد * از خدا گردد به زودى نااميد

گو كند هر كس هر آنچ از خوب و زشت * آن بود بر صنعت و شكلى كه هشت

پس بود رب شما بيقال و قيل * اعلم به من هو اهدى سبيل

هست داناتر بر آن يعنى كه راه * يافته است او بر صوابى از إله

از تو ميپرسند از روح اين زمن * گو كه آن باشد ز امر رب من

نيست او از عالم خلق و زحد * تا كه تعريفش بحس ممكن بود

نى شما داده شديد از مدركى * هم ز دانايى به غير از اندكى

ميبريم آن را اگر خواهيم هم * كه بسويت وحى كرديم از كرم

يعنى اين قرآن كه باشد بحر نور * محو سازيم از صحايف وز صدور

هم نيابى تو بدان بر ما وكيل * تا كه آن را گيرد از رب جليل

رحمتى الا كه از پروردگار * بر تو آن را خود نمايد واگذار

بر تو مىباشد بزرگ افضال حق * ماند اندر امتت بيحرف و دق

كس نيابد بهر محوش هيچ دست * تا قيامت در خلايق باقى است

گو شوند ار جمع يك جا انس و جان * تا كه مثلش آورند اندر جهان

مثل آن نارند هرگز آيتى * خلق هم پشت ار شوند از قوتى

[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيات 89 تا 95 ]

[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيات 89 تا 95 ]

وَ لَقَدْ صَرَّفْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ فَأَبى أَكْثَرُ النَّاسِ إِلاَّ كُفُوراً ( 89 ) وَ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعاً ( 90 ) أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَ عِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهارَ خِلالَها تَفْجِيراً ( 91 ) أَوْ تُسْقِطَ السَّماءَ كَما زَعَمْتَ عَلَيْنا كِسَفاً أَوْ تَأْتِيَ بِاللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ قَبِيلاً ( 92 ) أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقى فِي السَّماءِ وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلاَّ بَشَراً رَسُولاً ( 93 )

وَ ما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى إِلاَّ أَنْ قالُوا أَ بَعَثَ اللَّهُ بَشَراً رَسُولاً ( 94 ) قُلْ لَوْ كانَ فِي الْأَرْضِ مَلائِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ مَلَكاً رَسُولاً ( 95 )

و بتحقيق مكرر گردانيديم براى مردمان در اين قرآن از هر داستانى پس سرباز زدند اكثر مردمان مگر ناسپاسى را ( 89 )

و گفتند ايمان نمياريم مر ترا تا آنكه روان كنى براى ما از زمين چشمه ( 90 )

يا باشد مر تو را بوستانى از خرما بنان و انگور پس روان سازى نهرها را در ميانش روان ساختى ( 91 )

يا بيفكنى آسمان را هم چنان كه دعوى كردى بر ما پاره پاره يا بياورى خدا و فرشتگان را كفيل يا شاهد ( 92 )

يا باشد مر تو را خانه از طلا يا بالا روى در آسمان و باور نداريم هرگز مر بالا رفتن تو را تا آنان كه فرود آورى بر ما كتابى كه بخوانيم آن را بگو منزه است پروردگارم آيا هستم مگر انسانى رسول ( 93 )

و منع نكرد مردمان را كه ايمان آرند چون آمد ايشان را هدايت مگر آنكه گفتند آيا برانگيخت خدا انسانى را رسول ( 94 )

بگو اگر بودى در زمين ملائكه