تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٩٦

[ سوره الحجر ( 15 ) : آيات 47 تا 56 ]

مگر بندگان تو از ايشان كه مخلصان‌اند ( 40 )

گفت اين راهيست بر من راست ( 41 )

بدرستى كه بندگان من نيست مر تو را بر ايشان تسلطى مگر آنكه پيروى كرد تو را از گمراهان ( 42 )

و بدرستى كه دوزخ هر آينه وعده‌گاه ايشان است همه ( 43 )

مر آن راست هفت در مر هر در بر است از ايشان پارهء قسمت كرده شده ( 44 )

بدرستى كه پرهيزگاران باشند در بهشتها و چشمه‌ها ( 45 )

داخل شويد آنها را بسلامتى ايمنان ( 46 )

آفريديم آدم از صلصال ما * از گل خشك اعنى اندر ابتدا

وان گلى بد تيره و بگرفته بوى * همچو لاى قعر حوض و قعر جوى

جان كه پريان را پدر از پيش بود * آفريديمش ز نارى بى ز دود

كز لطافت ميرود اندر مسام * وين بود از قدرت رب الانام

ياد كن پروردگارت چون كه گفت * مر ملايك را بسابق در نهفت

كافرينم از گل خشكى بشر * كاوست بد بو يا مصور در اثر

پس چو سازم راست يعنى مستعد * ميدمم در وى ز روح خود بجد

چون نمايم زنده او را از يقين * پس بر وى افتيد او را ساجدين

پس در آدم چون نمود او نفخ روح * سجده كردندش ملايك بالوضوح

جملگى كردند سجده جز بليس * كه نشد با ساجدين مع آن خسيس

حقتعالى گفت اى ابليس چون * سجده نارى ما لك الا تكون

گفت ساجد من نگردم حاصلش * آدمى را كافريدى از گلش

بد گلى خشك و سياه و بوىناك * هم اخس عنصر اعنى آب و خاك

چون ز سجده كرد ابا و امتناع * اوفتاد از اوج عز و ارتفاع

گفت حق پس رو برون اى بدسرشت * ز آسمان يا از ملايك يا بهشت

بر تو باشد راندگى تا يوم دين * بعد لعنت هم عذاب واپسين

گفت مهلت ده پس اى پروردگار * تا بروز بعثم اندر روزگار

گفت پس باشى تو مهلت يافته * تا بوقت خاص رو بر تافته

روز موعودى كه آن معلوم ماست * ثبت اندر دفتر مكتوم ماست

گفت او ربّ بما اغويتنى * مىبيارايم ز بهر هر تنى

در زمين كانجا بود دار الغرور * از معاصى و از مناهى و از شرور

جمله را گمراه سازم از فساد * جز عباد خالصت را در نهاد

گفت حق ز اخلاص باشد راه راست * سوى من و از طاعت اصل مدعاست

يا صراط من باخلاص قويم * مىشود بر بنده‌گانم مستقيم

مر تو را نبود بر ايشان سلطنت * اندر اضلال و فتى از هر جهت

جز كسى كز تو نمايد پيروى * باشد او از گمرهان و هم غوى

معنى خاص در غفران الهى

مر صفى را نكتهء آمد به هوش * شايد آن باشد ز الهام سروش

گفت حق نتوانى افگندن بگاه * بنده‌گانم را تو اندر آن گناه

كه نه بر وى عفو من دردم رسد * گر بود كوهى پراكنده‌اش كند

آنچه تو عمرى زنى ره بر گناه * مىببخشم در دمى بىاشتباه

هر چه اغوا را كنى افزوده‌تر * پيش عفو من شود بيهوده‌تر

اينست هم وجهى كه گفتم ز ايمنى * گر تو اين تحقيق نى باور كنى

سخت مغرورى بطاعات يقين * هل مرا با مجرمين و مذنبين

تا مگر با عاصيان شرمسار * خود بعفو حق شويم اميدوار

ليك آن كز عفو من شد نااميد * جور و اغواى تو بر ايشان رسيد

پس جهنم هست بيشك وعده‌گاه * پيروانت را كه خود بردى ز راه

هست دوزخ را همانا هفت در * هر درى مقسوم بر اهل سقر

باب‌هاى آن بود حرص و هوا * بخل و كبر و خشم و حقد و هم ريا

وقت خشم ار حلم كردى رسته‌اى * يكدر دوزخ به خود بر بسته‌اى

ور خضوع آرى بجاى كبر پيش * باب ديگر بستهء بر روى خويش

همچنين هر خلق بد را سر برى * از جهنم بسته‌اى بر خود درى

دوزخت نفس است و ابواب اينخيال * داعيست ابليس بر ويل و و بال

كن بوى لعنت مرو بر دعوتش * چون شدى واقف ز فعل و نيتش

حق فرستاد انبيا را پى به پى * تا كنند آگاهت از تسويل وى

با تو گفتند آنچه بود از خوب و زشت * از ره و منزل ز دوزخ وز بهشت

عقل باشد در تو ز ايشان نايبى * حاضر است او گر تو ز ايشان غايبى

عقل خواند بر كتاب ايزدت * ره نمايد بر همه خوب و بدت

مىنگشتى متفق با آن فريق * پس روى همراه دزدان در طريق

پس منال از دوزخ از خود كن گله * زانكه ماندى از رفيق و قافله

پيشوايت عقل با تمييز كن * و از هواى نفس دون پرهيز كن

در عيون و جنتند آن متّقين * ادخلوها بسلام آمنين

اين بود قول ملايك با عباد * سالميد اعنى ز هر فقر و فساد

[ سوره الحجر ( 15 ) : آيات 47 تا 56 ]

وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ ( 47 ) لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ ( 48 ) نَبِّئْ عِبادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ( 49 ) وَ أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ ( 50 ) وَ نَبِّئْهُمْ عَنْ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ ( 51 )

إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ إِنَّا مِنْكُمْ وَجِلُونَ ( 52 ) قالُوا لا تَوْجَلْ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلامٍ عَلِيمٍ ( 53 ) قالَ أَ بَشَّرْتُمُونِي عَلى أَنْ مَسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ ( 54 ) قالُوا بَشَّرْناكَ بِالْحَقِّ فَلا تَكُنْ مِنَ الْقانِطِينَ ( 55 ) قالَ وَ مَنْ يَقْنَطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إِلاَّ الضَّالُّونَ ( 56 )

و بيرون كشيديم آنچه بود در سينه‌هاى ايشان از كينهء برادران بر سريرهاى رويهم دارندگان ( 47 )

نميرسد ايشان را در آنها رنجى و نباشند ايشان را از آنها بيرون شدگان ( 48 )

خبر ده بندگان مرا كه بدرستى كه منم آمرزنده مهربان ( 49 )

و بدرستى كه عذاب من آنست عذاب دردناك ( 50 )

و خبر ده ايشان را از