تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٨٥

[ سوره إبراهيم ( 14 ) : آيات 1 تا 8 ]

آمد آيت كه فرستاديم ما * پيشتر از تو رسولان ز اقتضا

همچنين داديمشان فرزند و زن * بيش از آنچه بر تو داديم اين زمن

هم رسولى را نشايد كآيتى * آورد جز كش دهد حق رخصتى

هر زمانى راست حكمى از خدا * كه نوشته بر عباد از ابتدا

در معنى محو و اثبات

در معنى محو و اثبات

مقتضى با حال خلق آن زمان * از شرايع و از رسوم اين جهان

مختلف چون باشد اوقات از قدر * حكم وقتى نيست چون وقت دگر

يا كه آجال خلايق را تمام * هست حكم اعنى نوشته در نظام

محو سازد هر چه را خواهد خدا * يعنى آن بر نسخ دارد اقتضا

هم نمايد ثابت آن را كه صلاح * باشدش با حكمت اندر افتتاح

هم بود در نز او ام الكتاب * لوح محفوظ اعنى از وجه صواب

در بيان محو و اثباتست بطور * فلسفى قايل بود بر دور و گور

سيصد و شصت و سه الف اندر مدار * بگذرد چون از شمار روزگار

دور گيتى بر سر آيد بالتمام * دور ديگر ثبت گردد در نظام

هست اندر محو و اثبات از دليل * اختلافاتى فزون از هر قبيل

گفته‌اند ارباب تفسير آن تمام * ذكر جمله نيست لازم در كلام

حاصل آن جمله را سازد صفى * بر تو ظاهر تا نماند مختفى

آنچه باشد ثابت اندر علم ذات * بى ز تغيير از وجود ممكنات

لوح محفوظ آن بود كز وجه تام * داند اسرار حقايق را تمام

پس بود تغيير در وى ممتنع * هم در آن اسرار اشيا مجتمع

وانچه از غيب آيد آن اندر شهود * مختلف گردد در اطوار وجود

يافت آن بر محو و اثبات اعتبار * شد چو حكمش مختلف در روزگار

اختلافش تا ثمر از تخم و نبت * جمله اندر لوح محفوظست ثبت

هم چنان كه تخمها در خاكها * اختلاف او راست در نشو و نما

تخم تا گردد شجر بدهد ثمر * پس شود رزق و حيات هر بشر

محو گردد هر زمان حالى ز وى * حكم ديگر باشد از حالش ز پى

اصل آن ثابت بود در خاك و آب * ليك يابد در هر مقامات انقلاب

همچنين دان رتبه‌ها را جابجا * هر مقامى راست حكمى ز اقتضا

تا مقامى كآن به حكم واحد است * قصدها راجع بعلم قاصد است

صدقه بدهى صدقه را باشد اثر * محو سازد هست اگر در ره خطر

هيزم آن يك ميكشيد از اهتمام * گفت عيسى گشته عمر اين تمام

روز عمرش تا بشام آيد بسر * سالمش ديدند در روز دگر

گفت با عيسى حوارى كز چه رو * اين بگفتى نيست رنجى اندر او

جست عيسى وجه آن از جبرئيل * گفت صدقه داد و رست او در سبيل

بودش اندر دست نانى بهر خورد * ز او فقيرى خواست داد آن را نمرد

جستجو كردند پس چون مردمش * بود مارى در ميان هيزمش

در دهانش بود سنگى كاوفتاد * گفت اين سنگست آن نانى كه داد

اين خبر را داد بهر آن صريح * حسن صدقه تا كند ظاهر مسيح

بار بر تفسير گردم زين جهت * گفت بنمائيمت ار بر مصلحت

بعضى از آن را كه وعده داده‌ايم * كافران را ز اسر و قتل و قحط و بيم

يا بميرانيم پيش از آن تو را * نيست كارت هيچ بر آن ماجرا

بر تو نبود غير تبليغ و پيام * هست هم بر ما شمار فعل عام

مكيان آيا نمىبينند اين * آنكه مىآييم ما اندر زمين

يعنى آيد بر زمين كافران * حكم ويرانى ز ما ز اطراف آن

حق نمايد حكم و آن را در طلب * نيست موجودى كه اندازد عقب

هم بود او بس سريع اندر حساب * كافران را بعد نقض و انقلاب

كافران كه پيش از ايشان بوده‌اند * با رسل كردند مكر و غدر چند

مكرها پس نزد حق باشد تمام * داند آنچه كسب كردند اين انام

زود دانند اين گروه كافران * كآخر نيكو كه دارد در جهان

كافران گويند نبوى تو رسول * گو تو اى احمد بقوم ناقبول

كه بود كافى گواهان را خدا * در ميان من دگر بين شما

وانكه باشد نزد او ام الكتاب * يعنى آن روح الامين با بو تراب

آنچه ز اخبار دو فرقه منجلى است * قصد از ام الكتاب ايدون على است

ليك گويند اهل تحقيق و اصول * عام باشد اين بر ارباب وصول

تا قيامت يعنى اندر هر زمان * شاهدان هستند ز ارباب عيان

تا گوه باشند در هر محضرم * كاين كتاب از حق و من پيغمبرم

سورة ابراهيم

سورة ابراهيم

[ سوره إبراهيم ( 14 ) : آيات 1 تا 8 ]

[ سوره إبراهيم ( 14 ) : آيات 1 تا 8 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

الر كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ( 1 ) اللَّهِ الَّذِي لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ وَيْلٌ لِلْكافِرِينَ مِنْ عَذابٍ شَدِيدٍ ( 2 ) الَّذِينَ يَسْتَحِبُّونَ الْحَياةَ الدُّنْيا عَلَى الْآخِرَةِ وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً أُولئِكَ فِي ضَلالٍ بَعِيدٍ ( 3 ) وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلاَّ بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ( 4 )

وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ ( 5 ) وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ أَنْجاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ وَ يُذَبِّحُونَ أَبْناءَكُمْ وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ وَ فِي ذلِكُمْ بَلاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ ( 6 ) وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ ( 7 ) وَ قالَ مُوسى إِنْ تَكْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً فَإِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ ( 8 )

بنام خداى بخشايندهء مهربان

كتابيست كه فرو فرستاديم آن را به تو تا بيرون آورى مردمان را از تاريكيها بروشنايى باذن پروردگارشان بسوى راه غالب ستوده ( 1 )

خدايى كه مر او راست آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است و واى مر كافران را از عذاب سخت ( 2 )

آنان كه بر ميگزينند زندگانى دنيا را بر آخرت و باز ميدارند از راه خدا و ميخواهند آن را كج آنها