تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٧٣

اسرار

پس در آمد آن بشير دلنواز * پيرهن بر روى او افكند باز

گشت بينا رست ازان اشكستگى * وز فراق و انتظار و خستگى

هم صبا آمد مرا از كوى دوست * بر مشامم خورد بوى موى دوست

مىشود پيوسته خرم خاطرم * ميرسد مانا كه از پى دلبرم

شايد ار گوئيد عقل از سر شده است * طرهء ديوانه بندم ره زده است

حال عاشق ظاهر است از وصل يار * رو كه يعقوبست اندر انتظار

گفت آيا من نگفتم با شما * مىبدانم من نه از خود كز خدا

آنچه را كز وى شما خود غافليد * آنست اصل يم شما بر ساحليد

پس ز كنعان جمله بر بستند بار * سوى مصر و شهر و عشق و كوى يار

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 97 تا 98 ]

قالُوا يا أَبانَا اسْتَغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا إِنَّا كُنَّا خاطِئِينَ ( 97 ) قالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ( 98 )

گفتند اى پدر ما آمرزش خواه براى ما گناهان ما را كه ما هستيم خطاكاران ( 97 )

گفت زود باشد كه آمرزش طلبم براى شما از پروردگارم بدرستى كه اوست آمرزنده مهربان ( 98 )

خواستند ابناء يعقوب از پدر * عذرها از جرم رفته سر بسر

تا بر ايشان خواهد آمرزش ز حق * مر نماند نقش عصيان بر و رق

از خدا اى پير روحانى بخواه * تا كه از ما در گذارد اين گناه

گر گنهكاريم هم ما از توايم * دانهء اين خرمنيم ار چه جويم

بگذر از ما وز حق آمرزش بجو * چون تو از ما بگذرى بگذشته او

گر گنه نبود كجا گردد عيان * عفو حق يا رحمت پيغمبران

شو بدرگاه خدا ما را شفيع * تا ببخشد از كرم ما را جميع

در شفاعت حق تو را بگزيده است * چون تو بخشى او يقين بخشيده است

ما اگر باشيم چند از خاطئين * جرم ما را عفو حق پوشد يقين

هم صفى دارد خدايا اعتراف * بر گناه و بر خطا و بر خلاف

از من آيد جرم و عصيان و خطا * و از تو زيبد عفو و اكرام و عطا

گفت يعقوب آنكه خواهم از خدا * زود آمرزش من از بهر شما

كو بود آمرزگار و مهربان * زود ميبخشد خطاى بندگان

علت تأخيرش اين بد در دعا * كه كند هم يوسف از اخوان رضا

پس بيوسف از طريق آمد خبر * كاندر امروزت رسد از ره پدر

خانه را از غير پرداز اى پناه * كه رسيد آن پير روحانى ز راه

اسرار

هم تو خالى كن سرا را اى فقير * از وجود غير كامد نور پير

رو باستقبال آن مهمان راز * كامد از غيب ار تويى مهمان‌نواز

نور او اول بدل تابيد و رفت * مر تو را آرام جان بخشيد و رفت

رخت خود بنهاد و رفت از موجبى * تا بداند حاضرى يا غايبى

گر تو گشتى غايب او غايب نگشت * هم بدل راجع بنا موجب نگشت

گشت غايب تا كه سازى حاضرش * بينى اندر عين غيبت ظاهرش

رفتنش هم چشم‌بندى بود و راز * ور نه كى از دل جدا شد دلنواز

بلكه شد در پرده‌هاى دل نهان * پرده‌ها را تا گشايى از ميان

هر كجا در پرده ميشد مختفى * جمله ميديدش به چشم دل صفى

چشم‌بندى گر چه كرد او زاختفا * رفتم از پى ديدمش در هر خفا

تا شد اندر پردهء غيب الغيوب * پرده بگرفتم نشستم بر وجوب

اندر آنجا زانكه ديگر ره نبود * از پس آن غير او آگه نبود

ليك بردم پى كه در آن پرده است * گم نشد پى او پى ار گم كرده است

ميشنيدم از درون پرده راز * كه برون زين پرده نايد دلنواز

هرگز از اين پرده هم نامد برون * واندر اينجا مينگنجد چند و چون

بود آن هم رمز پى گم كردنش * تا نگيرد دست كودن دامنش

بودم آگه من كه اين افسانه است * يار در اين پرده و اين خانه است

هم ندارد اين سرا ديگر درى * هم جز او نارد برون از وى سرى

خواهد آمد ز او برون البته يار * مر مراقب را كه بنشيند به كار

پس مراقب شو نشين در كوى او * بازتابى پرده بينى روى او

پى مكن گم كو فريبنده است سخت * هر دم اندازد بسويى فرش و رخت

چشم از يك راه و يك خط بر مدار * كو كند ناچار ازان راهت گذار

بر سراغت سوى مصر از امتحان * مىكند ابناء خود را كه روان

چيست ابنا خطره‌ها كايد به پيش * غير بنيامين بران باقى ز خويش

آن بود در كار دل عنوان پير * هست با وى جذب آن روشن ضمير

فكر را محكم نگهدار از نياز * كز جمال او شود يك پرده باز

آن نه صورت بل مثال حضرتست * در قفايش صورت بيصورتست

چون نشست آن صورتت اندر ضمير * مطمئنه گردد آن نفس شرير

وان شئون نفس پر جور و جفا * زان سپس گردند اخوان صفا

آمد اى يوسف كنون يعقوب تو * با هر انكس كه بود منسوب تو

جمله بر تمكين تو ارزانيند * همره روحند و يار جانيند

در رياضت خانه گر بودى مهى * تا ابد زين پس بمصر جان شهى

چاه و زندان پيش اين ملك كبير * اندكى بد تكيه كن نك بر سرير

هم باستقبال رو تعجيل كن * شاه غيب آمد بدل تجليل كن

رو برون از شهر با سلطان مصر * كامد اندر جسم مصر آن جان مصر

گفت با ريّان كه از كنعان رسيد * پير كنعانى كز او بودم اميد

نوبت اكرام و استقبال تست * رحمتى رو كرده وان ز اقبال تست

گر باستقبالش آيى در خور است * كاو ز حق بر انس و جان پيغمبر است

خواهم اندر حق احسانت بجا * او تو را از نطق دل گويد دعا

گر دعائى او بدلخواهت كند * در دو عالم تا تويى شاهت كند

داد فرمان خلق تا بيرون روند * از سر او كوى بر هامون روند

هم شد او خود همعنان با پادشاه * بهر استقبال پير از بارگاه

جان فداى نام پير و ياد پير * شاد درويشى كه گشت آزاد پير

آمد آن يعقوب بر تلى بلند * بود حيران زان شكوه دلپسند

گشت نازل در زمانش جبريل * گفت كاى نوباوهء باغ خليل

سوى بالا كن نظر بنگر عيان * در نشاط خود سپاه آسمان

در غمت بودند غمگين سالها * نك زنند اندر سرورت بالها

پيش آنها خلق عالم اندكند * پيش دريا قطره‌ها مستهلكند

جمله افواج ملك ز اجلال تو * آمدند اينك باستقبال تو