تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٧٢

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 93 تا 96 ]

يوسفى آيا تو اى كامل خصال * جز تو را نبود چنين حسن و جمال

اين بگفتند از تعجب زانكه بود * در نظرشان ز ابتدا بس بىنمود

چون بديدندش به آن فرو شكوه * بس عجب آمد به چشم آن گروه

گفت آرى يوسفم من بيسخن * بر سر اين باشد نشان ز اجداد من

و اينست بنيامين برادر مر مرا * كه بزادستيم از يك مادرا

حق بما از فضل خود منت * نهاد از سلامت و از كرامت وز رشاد

زانكه هر كس كو بترسد از خداى * هم نمايد صبر در زنج و بلاى

پس خدا ضايع نسازد باليقين * در دو عالم هيچ اجر محسنين

گفت باللّه برگزيدت حق بما * از كمال سيرت و حسن و سخا

مر تو را بود اين نكويى در سرشت * بود ما را هم سرشت افعال زشت

زانچه كرديم از عملها بر خلاف * بر خطاى خويش داريم اعتراف

گفت يوسف بر شما امروز پس * هيچ نبود سرزنش از هيچ كس

حق بيامرزد شما را بيگمان * كاوست بخشنده‌تر از بخشندگان

روز فتح مكه گفتا مصطفى * مكيان را چون كنم من با شما

مر گمانتان چيست بر من كز حدود * بر شما جارى نمايم سخت و زود

مكيان از خوف او سوى حرم * جسته بودندى پناه از بيش و كم

آنچه با من كرده‌ايد از هر قبيل * خود شما دانيد بيحرف و دليل

ظنتان بر من چه باشد خود شما * مر تلافى را هم از آن كردها

ظنمان گفتند نبود جز بخير * در تو چون در جود ممتازى ز غير

تو كريمى هم پدر بودت كريم * چون ببخشايى بر اين مشت لئيم

گفت خواهم با شما كرد آنچه پيش * كرد يوسف با برادرهاى خويش

پس نوازش كرد اخوان را چنان * كه نبد گويى به ياد افعالشان

مناجات

مناجات

بلكه گويى بود از ايشان او خجل * تا نباشند از عمل‌ها منفعل

اى كريمى كز كريمان برترى * بر گنهكاران برحمت ياورى

مر صفى هم از گنهكاران يكيست * هم اميدش جز باكرام تو نيست

جرم او را هم ببخش از وى مگير * تو بذات خود غنيى ما فقير

ظن ما بر تو نه تنها آن بود * كه ببخشى جرمهاى بى ز حد

بلكه داريم از تو اميد اى إله * كه دهى نيكى بپاداش گناه

در ميان بندگانت بوده‌اند * كه بد آن را بر عطا بفزوده‌اند

تا چه جاى آن خداى بيشريك * اوست اولى تا دهد پاداش نيك

جاى نيكان هر كسى نيكو كند * نيكويى بر جاى عصيان او كند

جود مخلوق از عرض باشد بهم * جود ذاتى هست خاص ذو الكرم

خلق اشيا يك نشان از جود اوست * بودها فانى و باقى بود اوست

هر كريمى در جهان آمد بمرد * گر چه گوى نيكى از گيتى ببرد

چند روزى در جهان بر جود زيست * جود او هم جز كه بر معدود نيست

پس كردم بر ذات بيمثلى سزد * كز ازل جاريست جودش تا ابد

هر نفس بر هر يك از مخلوق خويش * جود و اكرامى كند ز اندازه بيش

نه چنان جودى كه در وى منتى است * گفت گر منت بريد از رحمتى است

تا كه نعمت ز امتنان افزون كند * رحمتى افزوده بر ممنون كند

گر كريمى بر تو وقتى كرده جود * شكر او گويى فزون از آنچه بود

آنكه محتاجى بوى در هر دمى * ميزدايد جودش از جانت غمى

كم نكرد او هرگزت هيچ از عطا * هر چه كم كردى تو از مهر و وفا

هر چه خواهى رو به او كن زو بخواه * لب ببند از شكوه يا دار از گناه

كو ببخشد جرم و غفارى كند * پرده پوشد باز و ستارى كند

مىنگيرد دادهء خويش از تو باز * با كريمى اينچنين بهتر نياز

نيكى حق را به ياد آر اى فقير * كن بهر كس نيكى از برنا و پير

داشت يوسف در نظر اكرام حق * هشت اخوان را همان نان در طبق

چون كه ايشان را بنيكويى نواخت * پس شد اندر كار يعقوب از شناخت

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 93 تا 96 ]

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 93 تا 96 ]

اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هذا فَأَلْقُوهُ عَلى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيراً وَ أْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ ( 93 ) وَ لَمَّا فَصَلَتِ الْعِيرُ قالَ أَبُوهُمْ إِنِّي لَأَجِدُ رِيحَ يُوسُفَ لَوْ لا أَنْ تُفَنِّدُونِ ( 94 ) قالُوا تَاللَّهِ إِنَّكَ لَفِي ضَلالِكَ الْقَدِيمِ ( 95 ) فَلَمَّا أَنْ جاءَ الْبَشِيرُ أَلْقاهُ عَلى وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيراً قالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ ( 96 )

ببريد پيراهن مرا اين پس بيندازيدش بر روى پدرم كه ميآيد بينا و بياوريد نزد من كسانتان را همه ( 93 )

و چون جدا شد قافله گفت پدرشان بدرستى من هر آينه ميابم بوى يوسف را اگر بنقصان عقل منسوب نسازيدم ( 94 )

گفتند به خدا بدرستى كه تو هر آينه باشى در حيرتت كه سابق بود ( 95 )

پس چون آمد او را مژده دهنده انداخت آرا بر رويش پس گشت بينا گفت آيا نگفتم مر شما را كه من ميدانم از خدا آنچه نميدانيد ( 96 )

گفت اى اخوان بريد از مسكنم * سوى كنعان بر پدر پيراهنم

افكنيد آن را بفرق و روى او * چشم تا روشن كند از بوى او

هم بياريد اهل بيت خود تمام * با فراغت تا كنيد اينجا مقام

پس يهودا گفت خون آلوده من * چون ببردم بر پدر آن پيرهن

نك برم اين پيرهن من سوى او * خوش كنم تا خاطر نيكوى او

پيرهن را برگرفت و ميشتافت * بوى آن را پيش از آن يعقوب يافت

پس مهيا كرد يوسف در زمان * سيصد اشتر نقد و جنس از بهرشان

چون جدا شد كاروان از شهر مصر * سوى صحرا بهره‌مند از بهر مصر

خواست دستورى ز حق باد صبا * تا بيعقوب او برد بوى و لا

چون رسيدش بوى يوسف بر مشام * گفت آيد بوى آن ماه تمام

بوى يوسف ميرسد از هر كنار * گر به نقص عقل ندهيدم قرار

پس بگفتند آنكه تاللّه الكريم * تو هنوزستى بگمراهى قديم