تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٦٢

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 43 تا 46 ]

خلق گر باشند زانرو در حجاب * تو چرا رو تافتى زان آفتاب

چون بمخلوق از خدا جستى پناه * هفت سالت باشد اينجا جايگاه

قدرتش ديدى تو چون بيحاجزى * رو نمودى از چه رو بر عاجزى

چون شدى غافل چنين از ذو الجلال * بايدت بودن بزندان هفت سال

چون شنيد اين يوسف از وى شد خجل * ز اشك چشمش خاك زندان گشت گل

گفت گر حق بگذرد زين غفلتم * سهل باشد هفت سال اين محنتم

ذكر رب چون برد ديو از ياد او * ماند چندين سال در زندان فرو

گريه ميكرد او بزندان روز و شب * بود خود آن گريه را افزون سبب

هجر و محرومى و دورى از ديار * وانكه كرد او غفلت از پروردگار

گريه و افغان او شد متصل * اهل زندان را بر او ميسوخت دل

بود كارش گريه در شام و سحر * بر زليخا رفت از حالش خبر

گفت تا سازند از زندان درى * بهر تسكينش بسوى معبرى

بر نشانندش بران در يك تنه * تا ببيرون بنگرد از روزنه

مر شود مشغول از ديدارها * بشنود از عابرين گفتارها

گفتگوى يوسف عليه السلام با مرد اعرابى

گفتگوى يوسف عليه السلام با مرد اعرابى

داشت روزى چشم بر راه عبور * ديد خود اشتر سوارى را ز دور

آن شتر بكشيد از دستش زمام * سوى زندان شد با شتابى تمام

خفت در بيرون آن روزن بجاى * چون كسى كآيد بسوى آشناى

بد زبان حالش اينكه ميروم * سوى كنعان اى اسير بند غم

سوى يعقوب ار كه پيغامى تو راست * گو كه تا بر وى رسانم من براست

خواست اعرابى كه خيزاند ز جاى * آن شتر را سخت با ضرب عصاى

كرد يوسف بانگ سوى آن عرب * كز كجايى اى اخى گفت از ادب

كاهل كنعانم بمصرم شد نياز * بهر كارى ميروم آن سوى باز

گفت بر گو زين شتر كو از كجاست * كه ز حالش ظاهر آثار وفاست

گفت در مرعاى آن يعقوبيان * بس چريده و بوده است او را مكان

گفت چون بد حال يعقوب از عيان * گفت زين بگذر كه نايد در بيان

خانهء كرد است بر پا از محن * نام آن را هشته او بيت الحزن

روز و شب ميگريد آنجا زار زار * از فراق يوسف نسرين عذار

نالهء او هر كرا آيد به گوش * گردد از خود بى خبر ماند ز هوش

گشته چشمش كو را ز اندوه و اشك * ابرها بر وى برند از گريه رشك

گفت از من گير اين گوهر تمام * سوى كنعان بربران محزون پيام

گو پيامى دارم از زندانيى * بر غم و درد و فراق ارزانيى

آن زمان كت غم بود بر منتها * كن به مهجوران زندانى دعا

ما نكرديمت فراموش از نظر * تو مكن ما را فرامش هم دگر

گفت نامت را بگو تا گويمش * گفت از نامم فزايد بر غمش

ليك در من كن نگه وز شكل و روى * هر چه بينى با نشان با او بگوى

ور ز خال گونه پرسيد از سياق * شسته شد گو ز آب چشم اندر فراق

گر رسانى اين سلام من بوى * از دعايش سودها يا بى ز پى

هر دعائى خواهى از وجه صواب * كن تمنا ز او كه گردد مستجاب

چون رسى آنجا بمان تا شامگاه * كز تردد باز مانند اهل راه

آن زمان پيغام مهجوران رسان * كو بود فارغ ز غوغاى كسان

بستد آن گوهر روان شد سوى دشت * و آب چشم يوسف از سر بر گذشت

گفت راحيلم نميزاد ايچ كاش * تا كه بينم اينچنين غمهاى فاش

پيغام آوردن اعرابى از يوسف بيعقوب عليه السلام

پيغام آوردن اعرابى از يوسف بيعقوب عليه السلام

چون رسيد از ره بكنعان آن عرب * صبر كرد او تا كه نيمى ز شب

جانب بيت الحزن برداشت گام * داد بر يعقوب درگه سلام

چون صدا يعقوب پيغمبر شنيد * ناگهانش راحتى بر دل رسيد

بر دويد او سوى درگاه از سرا * گفت بر گو تا كه آيى از كجا

گفت باشم قاصد زندانيان * ميرسم از مصر و گفت آن داستان

قاصدم از نزد مهجورى غريب * كه بزندان بود بىصبر و شكيب

بر تو داد اين گونه از زندان پيام * بر نجاتش كن دعا چون شد مقام

گفت يعقوب از پيامت بيمقال * بر مشامم ميرسد بوى وصال

مژدگانى گو چه ميخواهى ز من * گفت هيچ الا دعا اى ممتحن

آنچه بايد مژدگانى ز او رسيد * از توام غير از دعا نبود اميد

گفت يا رب بر وى اندر وقت فوت * باز دار آن شدتى كآيد بموت

وين شتر را وارهان از فاقه‌ها * ناقه‌اى كن در بهشت از ناقه‌ها

مناجات

مناجات

وان جوان را ده نجات از بستگى * ده بخويشانش دگر پيوستگى

بار الها حق يعقوب وفى * حال پيرانرا نكو كن با صفى

روحشان تا باشد از من جمله شاد * بر صلاح آر ار بجا استم فساد

تو بديها را توانى كرد خوب * ستر عيب آيد ز ستار العيوب

از تو دانم خير خود را نى ز غير * از تو خواهم عاقبت را هم بخير

عمر گر بگذشت بر لهو و مجاز * عفو كن بگذر ببخش اى بىنياز

غفلتى گر رفت وقتى در حضور * يا خلافى از من آمد در ظهور

قصد خود دانى چه بودم در ضمير * بر گناهى كآن نبود از دل مگير

اين زبان عجز و فقر و بندگيست * ور نه ما را حق اين گفتار نيست

عاجز و مسكين و محتاجيم و تو * هر چه را خواهى كنى بىگفتگو

گر ببخشى ور كنى فرمان تو راست * ملك از تو خلق از تو جان تو راست

ما كئيم اى ذو الجلال مستعان * كه بگويم اين چنين كن وانچنان

اين دعا ما را هم از فرمان تست * دردها را راه بر درمان تست

كرد زان يعقوب يوسف را دعا * كه خلاصش كن ز زندان اى خدا

آن قضا بد كز وطن آواره شد * هم قضا را آن دعايش چاره شد

بر سر آمد روز اندوه و غمش * باد فيروزى وزيد اندر دمش

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 43 تا 46 ]

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 43 تا 46 ]

وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى سَبْعَ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَ سَبْعَ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ يابِساتٍ يا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُءْيايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ ( 43 ) قالُوا أَضْغاثُ أَحْلامٍ وَ ما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعالِمِينَ ( 44 ) وَ قالَ الَّذِي نَجا مِنْهُما وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِهِ فَأَرْسِلُونِ ( 45 ) يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ أَفْتِنا فِي سَبْعِ بَقَراتٍ سِمانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجافٌ وَ سَبْعِ سُنْبُلاتٍ خُضْرٍ وَ أُخَرَ يابِساتٍ لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ ( 46 )

و گفت پادشاه بدرستى كه من مىبينم هفت گاو فربه كه ميخورند آنها را هفت گاو لاغر و هفت خوشه گندم سبز و هفت خوشه ديگر همه خشك اى گروه معبران فتوى دهيد مرا در خواب من اگر هستيد كه خوابها را تعبير ميكنيد ( 43 )

گفتند اين خوابهاى آشفته است و نيستيم