تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٥٩

جذبه

من زندان دوست‌تر است بسوى من از آنچه ميخوانند مرا بسوى آن و اگر نگردانى از من مكر ايشان را ميل ميكنم بسوى ايشان و باشم از نادانان ( 33 )

پس بگفتند آن زنان ساده دل * كه زليخا بر غلامش داده دل

خواست يعنى تا كه بدهد كام او * شهر پر شد از حديث و نام او

حب يوسف در دلش ره يافته * عشق پردهء قلب او بشكافته

دور ما بينيمش از راه صواب * كه دهد دل بر غلامى بيحجاب

با وجود آنكه دارد چون عزيز * همسرى ذى حشمت و صاحب تميز

چون زليخا مكر ايشان را شنود * كاينچنين گويند پنهان زان ورود

كرده تعبير سخن بر مكر زان * كآن سخن ميداشتند از وى نهان

آن زنان را پس بدعوت خواست او * مجلسى از بهرشان آراست او

بهرشان آماده كردى تكيه‌گاه * تا بياسايند از تشويش راه

يا طعامى بهرشان آماده كرد * كه بسكين بود حاجت وقت خورد

سفره چون گسترده گشت از خوردنى * دست هر يك داد سكين ز ايمنى

تا برند از آن ترنج و هم طعام * پس بيوسف گفت كآيد در سلام

تا ببينند آن زنانش در حضور * چون ورا ديدند از نزديك و دور

پس بزرگ آمد بر ايشان در جمال * محو او گشتند و غافل ز اشتغال

تا كه ايشان را بيوسف ديده بود * دستها را هر كسى ببريده بود

يا چو بر ديدار او فايض شدند * در زمان از شوق دل حايض شدند

حاش للَّه پس بگفتند آن زمان * كاين ملك باشد نه آدم در زمان

پاك از عجز است يعنى ذو الجلال * كآفريند اينچنين حسن و جمال

يا مراد از حاش للَّه باشد اين * كه تو دارى حق بعشق او يقين

گر كه دلدارى به مهر او رواست * هر ملامت بر تو كرد او بر خطاست

اين نه آدم زاده بل كافرشته است * شايدت گر دل بعشق آغشته است

پس زليخا گفتشان هست اين همان * كه به من در وى ملامت بودتان

و لقد راودته عن نفسه * پس بميل من نكرد او همرهى

داشت يعنى خويش را از من نگاه * ور كه نكند آنچه گويم ز انتباه

پس بزندان رفت خواهد ناگزير * افتد از رفعت شود خوار و حقير

يوسف اين بشنيد وز ايشان رو بتافت * هر زنى پس در قفاى او شتافت

بر بهانهء اينكه سازيمش ملوم * پس به خود خواندند او را بر رسوم

تنگ آمد يوسف از گفتارشان * وز خيال شوم ناهنجارشان

گفت يا رب سجن را دارم نكو * زانچه خوانند اينزنان بازم بر او

مكر ايشان گر نگردانى ز من * ميل بر ايشان كنم ز آشوب تن

پس ز نادانان شوم ناچار و پست * ز ارتكاب آنچه نابستوده است

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 34 تا 35 ]

فَاسْتَجابَ لَهُ رَبُّهُ فَصَرَفَ عَنْهُ كَيْدَهُنَّ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ( 34 ) ثُمَّ بَدا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما رَأَوُا الْآياتِ لَيَسْجُنُنَّهُ حَتَّى حِينٍ ( 35 )

پس پذيرفت دعاى او را پروردگارش پس بگردانيد از او مكر ايشان را بدرستى كه او شنواى دانا ( 34 )

پس ظاهر شد مر ايشان را پس از آنكه ديدند علامات عصمت يوسف را كه البته در زندان كنندش تا زمان مرگ ( 35 )

پس اجابت حق نمودش در زمان * باز گردانيد زو كيد زنان

زانكه او مىبشنود آواز خلق * هم بداند در تضرّع راز خلق

چون زنان گشتند از وى نااميد * مر زليخا را بگفتند از نويد

كه صلاح اينست كو را چند روز * حبس در زندان كنى اى دلفروز

تا ببيند سختى زندان و بند * رام گردد با تو آيد در كمند

پس بگفت او با عزيز از اين غلام * من شدم بد نام اندر خاص و عام

گر بزندانش فرستى چند روز * من شوم فارغ از اين تشويش و سوز

اين سخن گرديد مقبول عزيز * گفت بر زندان برندش بىتميز

پس هويدا شد بر ايشان بعد ازان * كه بديدند آن علامتها عيان

رايشان بگرفت خود بر اين قرار * كه بزندانش فرستند از حصار

تا زمانى خواست پس ز آهنگران * سخت زنجيرى كه ببندندش بران

گفت با زنجير پس تا بر شتر * بر نشانند آنكه بود آزاد و حر

دور گردانند كاين باشد سزا * خائنان را در حريم پادشا

رفت خود با جامهء تبديل او * بر سر ره تا كند چون گفتگو

جذبه

پس بدينسان شد سوار راحله * باز رفتش دست و پا در سلسله

چون دل من كه شد اندر زلف يار * كرده خود زنجير مانا اختيار

تا بجنبم رفته در گيسوى دوست * خو ندارد هيچ جز با موى دوست

مى ندارد جز به آن گيسو نياز * بوده مانا از ازل زنجير ساز

گشته تسليم او به موى مهوشان * ميكشندش تا زهر سو موكشان

نيست يارا جز بمويت دلخوشى * هين بكش زنجير ما تا ميكشى

بند بندم جمله بند موى تست * حلقم اندر حلقه گيسوى تست

تا توانى زلف مشكين را بتاب * تا شود خونين‌تر ايندل يا كه آب

من نتابم رو ازان زنجير و بند * گو شود هر مو كمند اندر كمند

ما خود از جان بر كمندت تاختيم * سوى گردونت كمند انداختيم

دل بزنجير و كمندت بسته‌ايم * با كشاكش هم چنان پيوسته‌ايم

هر بمويى باشدش پيوستگى * نبودش هيچ از كشاكش خستگى

گر بزندان ور كه در چاهش كنند * رانده ور از شهر و درگاهش كنند

گفت يوسف كاى خداى ذو المنن * آگهى در سر و جهر از حال من

جور اخوان رنج غربت بس نبود * كه بزندانم برند اين گونه زود

خواجه بودم عبد گشتم زر خريد * نك شدم زندانى از خود نااميد

ميندانم چارهء اى چاره ساز * جز كه جويم استعانت بر تو باز

در زمان آن پيك خلاق جليل * دلنواز حق‌پرستان جبرئيل

در رسيد از امر بر حق هوش او * رازها گفت از حق اندر گوش او