تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٥٠

بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم

بهر اينهم خلق بيحد و حساب * آفريده است او كه تا بدهد ثواب

قول رب يا عهد ربّت شد تمام * تا جهنم را كنم پر لا كلام

از پرى و آدمى بر هر نشان * يعنى از آن عاصيان و سركشان

بر تو خوانديم از خبرهاى رسل * تا بيار آمد دلت اى شخص كل

بر تو آمد آنچه بر حق است و راست * اندر اين سوره كه بر تأكيد ماست

پند و ذكرى باشد آن بر مؤمنين * چون به ياد آرند آيتهاى دين

گو مر آنان را كه ايمان ناورند * اندر آيات از تأمّل ننگرند

خود كنيد آن را عمل كاندر عيان * مر شما را در مكانت باشد آن

آنچه خواهيد آن كنيد اندر سير * هست ما را هم عملهاى دگر

مىكنيم آن را عمل كان حال ماست * هم جزا مستلزم اعمال ماست

منتظر باشيد بر حالى شما * هست ما را انتظارى هم بجا

تا چه باشد انقلاب روزگار * بر شما و ما در اين دو انتظار

هست حق را آگهى اندر يقين * بر نهان اين سماوات و زمين

هم بسويش باز گردد بالتمام * كارها از جزو و كل در هر مقام

پس پرستش كن مر او را كه سزاست * هم توكّل كن بوى از صدق و راست

نيست مر پروردگارت بىخبر * زانچه مردم مىكنند از خير و شر

سورة يوسف

[ سوره يوسف ( 12 ) : آيات 1 تا 3 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

الر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ ( 1 ) إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ( 2 ) نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِما أَوْحَيْنا إِلَيْكَ هذَا الْقُرْآنَ وَ إِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغافِلِينَ ( 3 )

بنام خداى بخشندهء مهربان

اين آيتهاى كتابيست روشن ( 1 )

بدرستى كه ما فرو فرستاديم آن را قرآنى بلغت تازى باشد كه شما دريابيد ( 2 )

ما مىخوانيم بر تو نيكوترين حكايتها را به آنچه وحى كرديم به تو اين قرآن را و بدرستى كه بودى تو پيش ازين از بيخبران ( 3 )

در بيان حال عشق

آمديم اندر بيان حال عشق * بهر آن كو را بود اقبال عشق

بد نخستين عشق حق بر ذات خويش * روى خود پس ديد در مرآت خويش

تافت عكسى زان جمال بىنديد * ممكنات از عكس حسنش شد پديد

آمد اندر جنبش آن درياى نور * ريخت زان بيرون گهرها بىقصور

هر يكى زان رتبه‌اى گشت از وجود * تا به ترتيب آمد اشيا در نمود

اصل و علّت چون در اشيا عشق بود * مرتبط گشتند با هم در نمود

قدر هستى اندر آيات و صور * جلوه‌گر شد اصل اول زان نظر

مظهرى مىخواست كامل در مقام * تا به زير بار عشق آيد تمام

زان ابا كردند اين افلاك و ارض * پس بر آدم گشت اين انديشه فرض

زانكه آدم محرم اين خانه بود * ديده بود آن رخ بر او ديوانه بود

عشق هم مىخواست مجنون پيشه‌اى * با خود از راه نظر هم ريشه‌اى

شانه بدهد محنت انبوه را * بر كند با موى مژگان كوه را

در رهش گر بحرهاى آتش است * مىكند هموار و با آتش خوش است

از بلائى هيچ نايد در فغان * جز بلاى هجر كايد زان بجان

شرح اين اجمال اگر خواهى بنص * حق به قرآن گفته در بهتر قصص

بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم

كرد اشارت از الف وز لام ورا * ز ابتداى ما خلق تا انتها

از الوهيت الف دارد زمام * ور لزوم بندگى هم حرف لام

حسن او يعنى چو ديدى بنده شو * در سلوك عشق او پوينده شو

لطف معشوق ازل بس دلكش است * در رهش چند ار كه كوه آتش است

را براحتهاى بعد آمد مشير * راحت ديدار يار بىنظير

رنج و سختيها كه بردى در سفر * با حضور يار نايد در نظر

چون تو را خواند ببزم خويش يار * از سر و رويت برافشاند غبار

چون ز ديدارش شوى مدهوش و مست * بر رخ افشاند گلابت خود ز دست

بنهدت سر بر سر زانوى خويش * آردت ديگر به هوش از بوى خويش

چون ببينى آن همه لطف خوشش * وان بدست خويش زلف دلكشش

وانكت اندر بزم صدق مشتهر * بر نشاند آن مليك مقتدر

بادهء وصلت بپيمايد بجام * پرده از رخسار برگيرد تمام

يا بى از بعد از گدايى گنجها * بين كجا ماند به ياد آن رنجها

آيتى بس روشن است اين در خطاب * بشنو از وى تلك آيات الكتاب

ما فرستاديم قرآن را چنين * بر زبان تازى از وجه مبين

تا بفهميد ار كه با عقليد و جان * از زبان خود كه دانيد اينزبان

سورهء يوسف ازان مقصود بود * تسميهء جز او باسم كل نمود

بر تو ما خوانيم بهر قصه‌اى * تا برند از لفظ و معنى حصه‌اى

لفظش اعجاز است و عارى از شكوك * جمله با واقع مطابق در سلوك

سوى تو اين سوره مانا وحى ماست * زان تو بودى پيش از اين غافل براست

يعنى آن نشنيده بودى از كسى * عالمى تاريخ دانى مونسى