تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٤٩

[ سوره هود ( 11 ) : آيات 109 تا 123 ]

كه هر آينه پر كنم البته دوزخ را از جنيان و مردمان همه ( 119 )

و همه را مىخوانيم بر تو از اخبار رسولان آنچه ثابت مىگردانيم به آن دلت را و آمد تو را در اين حق و پندى و نصيحت از براى گروندگان ( 120 )

و بگو از براى آنان كه نمىگروند كار كنيد بر توانتان بدرستى كه ما كنندگانيم ( 121 )

و منتظر باشيد بدرستى كه ما منتظرانيم ( 122 )

و مر خدا راست نهانى آسمانها و زمين و بسوى او باز ميگردد امر همه آن پس بپرست او را و توكل كن بر او و نيست پروردگار تو بى خبر از آنچه مىكنيد ( 123 )

پس تو اى احمد مباش اندر گمان * مىپرستند آنچه را اين مشركان

شك مكن يعنى كه اينها گمرهى است * عاقبتشان از هلاكت چاره نيست

هم چنان كامد هلاكت بر امم * پيش از اينها از پرستش بر صنم

طاعت ايشان مىنكردند از بتان * جز كه بر تقليد آباء از نشان

آنچه آباشان پرستيدند نيز * هم پرستيدند ايشان بىتميز

ما هم ايشان را رسانديم از تمام * آنچه بدشان بهره از سوء الختام

بهره يا داديمشان وافى ز جود * از نعيم اين جهان چيزى كه بود

ناسپاسى پس نمودند آن رمه * مستحق گشتند بر خذلان همه

بهره‌هاشان چون كه بد ناكاسته * هم جزا بىنقص بد و آراسته

ما به حد داديم موسى را كتاب * پس در او شد اختلاف از ناصواب

چو اختلاف قوم بر قرآن تو * تا ازان غمگين نباشد جان تو

گر نبودى قولى از پروردگار * كان گرفته بيشى اندر خلق و كار

حكم كرده پس شدى در اين جهان * از ثواب و از عقابى بىنشان

تا محق ممتاز از مبطل شدى * وانكه مبطل خوار و مستأصل شدى

هم ز قرآنند ايشان در گمان * ريبتى كو رهزن عقل است و جان

اضطراب و وهم را زايد كند * عقل را شوريده و فاسد كند

ز اختلاف آرندگان بىهنر * قوم تو يا قوم موسى سربسر

مر جزاى آن عملهاشان تمام * داد هم خواهد يقين رب الانام

حق بهر چه مىكند باشد خبير * ز او نگردد فوت چيزى يك شعير

پس تو اى احمد بدان شو مستقيم * آن چنان كامرت بدان فرموده‌ايم

يعنى آن عهدى كه كردى در ازل * در نبوت با حق آور در عمل

در نظر آور كه پيمانت چه بود * از امانت حمل بر جانت چه بود

بين امانت را چسان سازند رد * هم چسان سازند حفظ از دزد و دد

عهد كردى تو كه باشى جان جان * روح بين تن نگهدارد چسان

عهد ختميّت نمودى بر رسل * حمل پس بايد كنى آزار كل

حمل هر بارى كه آنها كرده‌اند * از جفا و طعنه و رنج و گزند

جمله را بايد كشى تنها بدوش * زانكه آنها مغز بودند و تو هوش

وانكه هم با تست اندر بازگشت * قدرش اندر پيروى از حد گذشت

هم ز امت از صحابه وز گرام * خود ز خاصان پايه پايه تا عوام

هر كسى را در معانى رتبه‌ايست * فهم خاصان همچو فهم عامه نيست

پس بود لازم بهر جا حفظ حد * هر تجاوز گر دور است از خرد

پس ز حد در مگذريد از بيش و كم * حق باعمال است بينا دمبدم

بو على دقاق را اندر طريق * ز استقامت گشت پرسان يك رفيق

گفت آن باشد كه در سير مقام * سر خويش از ما سواى پوشى تمام

ميل اندك هم بر استمكارگان * هيچ منماييد پيدا و نهان

نام ظالم را بتفخيم ار بريد * يا دعا گوييد او را از اميد

يا كه با ايشان نماييد اختلاط * يا كه اظهار مودّت و انبساط

پس شما را مس كند البته نار * هم شما را نيست جز حق دوستدار

كز شما دارند باز آن دوستان * نار استمكارگان را از روان

پس شما گر ظالمان را پيرويد * هيچ يارى كرده هرگز كى شويد

دار بر پا هم نماز اى منتجب * درد و حد روز و در ساعات شب

اهل ظاهر كرده تعبير اين تمام * بر نماز ظهر و عصر و صبح و شام

ليك گويند اهل عرفان مستمر * ياد حق كن يعنى اندر جهر و سر

بينمازى غفلت از حق كردنست * ذكر و فكرت رو به او آوردنست

بس بود كاندر نمازى بيقصور * ليك هيچت نيست رويى بر حضور

پس به پا دار ار توانى آن نماز * كت بود دل جمله با داناى راز

قلب ذاكر هر چه غير از حق بود * پيش او مردود و بيرونق بود

گفت زان دانندهء هر نيك و بد * نيكوييها مر بدىها را برد

اينست پندى بهر ياد آرندگان * صبح بر تبليغ كن از ره ممان

صبر كن پس حقتعالى باليقين * نى كند نابود اجر محسنين

پس نبودندى چرا ز اهل قرون * كز شما بودند سابق در شئون

آن خداوندان عقل و رأى و دين * كه بدند اولوا بقيه در زمين

داشتندى خلق را باز از فساد * اندكى بودند ليك ارباب داد

زان كسان كه از كرم خوانديمشان * از عقوبت باز برهانديمشان

پيروى كردند هم آن كافران * ز آرزوهايى كه بودند اندران

زندگى كردند بر عيش و خوشى * وان سبب شد بر عتوّ و سركشى

گشت نعمت موجب كفران و كين * گفت زان بودند ايشان مجرمين

بود نى پروردگارت كه هلاك * قريه‌اى را سازد از صد بيم و باك

وانگهى باشند اهلش بر صلاح * واندر ايشان باشد اميد فلاح

وز خدايت خواستى كردى مدام * مردمان را امتى واحد تمام

ليك اين نبود بوفق نظم و كار * زانكه باشد شرط تكليف اختيار

زان هميشه مختلف باشند ناس * تا قيامت اندر آيين و اساس

جز كسى كه كرده رحم آن را خداى * عقل باشد بر صراطش رهنماى

يا كه در فقر و غنا شد اختلاف * رحم حق باشد قناعت بىخلاف