تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٣٠

[ سوره يونس ( 10 ) : آيه 98 ]

پس خواهى بود از زيانكاران ( 95 )

و بدرستى كه آنان كه لازم شد بر ايشان كلمه پروردگار تو ايمان نخواهند آورد ( 96 )

و اگر آمده باشد ايشان را هر آيتى تا آنكه به بينند عذاب پر درد را ( 97 )

وقت خود كرديم منشق نيل را * بگذرانديم آل اسرائيل را

آمدند آن گاه فرعون و جنود * از پى آنها ز بغى و عدو زود

جمله چون وارد شدند ايشان به يم * آب دريا هشت در دم سر بهم

يافت فرعون آن زمان اندر بسيج * غرق خواهد گشت و نبود چاره هيچ

گفت آوردم من ايمان بر خدا * آنكه جز او نيست معبودى بجا

آن گه اسرائيليان آورده‌اند * بر وى ايمان هم بوى رو كرده‌اند

من ز منقادانم او را هم يقين * بر سه نوبت كرد اقرار اينچنين

جبرئيلش مشت گل زد بر دهان * آورى يعنى كه ايمان اين زمان

هيچ فرمان مىنبردى پيشتر * بودى از اهل فساد اندر بشر

دزد نفست سالها آواره بود * گشت باز ايندم كه دور از چاره بود

هست تحقيقى در اين باب از بيان * ليك در تفسير نبود جاى آن

تا مبادا آنكه دور از مطلب است * وازند كاين نى بوفق مذهب است

اينقدر گويم بفهمى گر مصر * هست توحيد اندر اشيا مستتر

زان گذشتيم ار كه فهمى دور نيست * ور نفهمى بگذر از آن زور نيست

در تفاسير اين چنين آورده‌اند * كه به روزى جبرئيل ارجمند

نزد فرعون آمد او چون مردمان * گاه ديوان مظالم بر عيان

كاغذى دادش ز استفتا بدست * كه شود گر بنده‌اى مغرور و مست

خواجهء او مرو را از هر نشان * داده باشد برترى بر ديگران

پس كند با خواجهء خود همسرى * ترك او گويد شود يك جا برى

پس نوشت اين بنده بس باشد بجا * گر كنندش غرق در بحر فنا

اندر آن دم كاو شد اندر بحر نيل * داد آن فتوى نشانش جبرئيل

گفت اين فتوى تو دادى بهر خويش * آمد آن روزت كه خود گفتى به پيش

پس رهانيمت در اين روز از فتن * تا كه باشد عارى از روحت بدن

مىدهيمت بر بدن يعنى نجات * چون كه عارى گردد از روح و حيات

تا مگر كايد تو را هر كس ز پى * باشد اين خود آيتى از بهر وى

اكثرى از مردمان ز آيات ما * بىخبر باشند از جهل و عمى

ما بر اسرائيليان داديم هم * جايگاه صدق و پر رزق و نعم

بيت مقدس يا تمام مصر و شام * راست بود آن وعدهء حق بر انام

همچنين از هر چه بد پاكيزه‌تر * رزقشان داديم ما از خشك و تر

پس بدين خود نكردند اختلاف * تا كه علم آمد بر ايشان بىخلاف

يعنى آن تورية با نور و نظام * مختلف در وى شدند ايشان تمام

يعنى اندر شرح و تأويلش فزون * مختلف گشتند از عالى و دون

يا بقولى علم جز قرآن نبود * كاندر او شد مختلف رأى يهود

يا كه احمد بوده آن بىگفتگو * بوده‌اند آگه يهود از نعت او

مىكند پروردگارت اى عزيز * بين ايشان حكم اندر رستخيز

اندر آن چيزى كه بودند از خلاف * مىنمودند اندر آن چيز اختلاف

يا كه از احكام تورية و كتاب * يا ز تصديق رسول مستطاب

پس اگر هستى تو در شك يا غشا * زانچه نازل بر تو گرديد آن ز ما

پس بپرس از آن كسان كه پيشتر * از تو ز ارباب كتابند و خبر

خوانده‌اند ايشان همانا از كتاب * نعت و وصف احمد كامل نصاب

اينست الزام از نصارى و يهود * نام احمد در كتاب اعنى كه بود

اهل دانش را در آن انكار نيست * گر كند انكار جهل و خيرگيست

از يهودان آنكه بود آگه تمام * كرد او تصديق چون اين سلام

يا ز رهبانان بحيرا كاگهى * داشت از انجيل و بودش همرهى

عام باشد اين خطاب اعنى كسى * گر به شك باشد ز پيغمبر بسى

پس بپرسد زانكه خوانده است او كتاب * وز غرض در گل نپوشد آفتاب

خود كلامى بر تو آمد صدق و راست * زانكه او پروردگار ما سواست

پس مباش ايدون ز شك آرندگان * شك كند آن كو ندارد نور جان

هم مباش از آنكه در مجلاى حق * مىكند تكذيب آيتهاى حق

مىخورد نان شه اندر خوان او * پس كند نفرى بفرزندان او

پس تو باشى از زيانكاران يقين * گر كنى تكذيب آيات مبين

شد بر ايشان واجب از پروردگار * قولى آن كو ثبت لوحست از قرار

كه به حق از سختى دل نگروند * دل بر ايمانشان تو هم هرگز مبند

گر چه آيدشان هر آيت از سماك * تا كه بينند آن عذاب دردناك

[ سوره يونس ( 10 ) : آيه 98 ]

فَلَوْ لا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلاَّ قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ ( 98 )

پس چرا نبود قريه كه ايمان آورده باشد پس نفعى كرده باشد آن را ايمانش مگر قوم يونس چون گرويدند دفع كرديم از ايشان عذاب رسوايى را در زندگى دنيا و برخوردار كرديم ايشان را تا وقتى ( 98 )

پس نبودند اهل آن قريه چرا * كاورند ايمان ز پيش از ابتلا

پس رساند سود آن ايمانشان * تا شود رفع آن عذاب از حالشان

قوم يونس ليك ايمان ز اضطراب * بر حق آوردند و شد بر حق عذاب

ما بلا را زانگره برداشتيم * در جهانشان تا اجل بگذاشتيم

مى نبودند اعنى اهل قريه‌ها * كه بهنگام نزول هر بلا

منتفع گردند ز ايمان و اياب * جز كه قوم يونس آن وقت عذاب

بود آن ايمانشان از اختيار * وز خلوص دل نه جبر و اضطرار

گشت لازم چون كه پيش آمد كلام * قصهء يونس بيان سازم تمام