تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣١٤

[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 120 تا 129 ]

بدى ببدى ايشان و مردند و ايشان بودند كافران ( 125 )

آيا نمىبينيد كه ايشان آزموده مىشوند در هر سال يك بار يا دو بار پس توبه ميكنند و نه ايشان پند ميگيرند ( 126 )

و چون فرو فرستاد سورهء مىنگرند بعضى از ايشان ببعضى آيا مىبينند شما را هيچ احدى پس برگشتند گردانيد خدا دلهاشان را به آنكه ايشانند گروهى كه نمىفهمند ( 127 )

بتحقيق آمد شما را رسولى از خودتان كه سخت است بر او رنج كشيدن‌تان حريص است بر شما بگروندگان مهربان رحيم است ( 128 )

پس اگر اعراض كنند پس بگو بس است مر خدا نيست خدايى مگر او بر او توكّل كردم و اوست پروردگار عرش بزرگ ( 129 )

نيست بر اهل مدينه رايگان * وانچه ز اعرابند گرداگردشان

كه كنند ايشان تخلف از رسول * همچنين از امر و نهى او عدول

نى رسد هم تا ز نفس وى كنند * بر نفوس خويش رعبت از پسند

هست اين ترك تخلف زانكه چون * با نبى باشند در سير و سكون

نى رسدشان تشنگى و مخمصه * نصب هم يعنى كه رنج و منقصه

از متاعب آنچه هست اندر سفر * نيستشان در راه حق اندر نظر

نسپرند از امكنه بسپردنى * كه بخشم از كافران آرد تنى

هم نيابند از عدو در يافتن * ز اسر و قتل و نهب و رو بر تافتن

جز كه شد به نوشته ايشان را بدان * كارهاى نيك از بهر نشان

باشد آن كردارهاى مستطاب * نزد حق مستلزم اجر و ثواب

مىنگرداند خدا بىاشتباه * نزد خود اجر گنه‌كاران تباه

نى كنند انفاق اندك يا فزون * از پى اعزاز دين اندر شئون

همچو ميخ نعل اسب و نيم نان * كز كمى نايد به چشم مردمان

يا ز اشترها قطار اندر قطار * كان ز زاد جاهدان باشد ببار

هيچ هم نكنند طى واديى * از زمين كافران با شاديى

جز كه گردد ثبت در لوح رضا * تا كه بدهد حقتعالىشان جزا

بهترين آنچه اندر راه دين * كرده‌اند ايشان عملها آن يقين

هست احسن وصف اجر از كردگار * كان به است از فعل عبد از هر قرار

چون بتهديد تخلف كردگان * آمد آياتى چنان از بعد آن

مؤمنانرا جمله اين گرديد عزم * كه نماند كس بجا آيد چو رزم

گر چه پيغمبر رود خود با سپاه * يا فرستد لشگرى را كينه‌خواه

جمله ميرفتند بيرون آن رمه * خانه‌ها خالى بد از مردان همه

آمد آيت كه نشايد مؤمنان * ناروند آن جمله از شهر و مكان

زانكه مختل گردد اوضاع معاش * يابد امر دين و دنيا اغتشاش

از چه نى بيرون روند از غرفه‌ها * اكثرى مانند هم باقى بجا

تا بياموزند هم احكام دين * در توقف نزد خير المرسلين

بايد ايشان بيم بدهند از رشد * چون كه برگردند سوى قوم خود

تا كه باشد تا كنند ايشان حذر * زانچه داده بيمشان رب البشر

اى گروه مؤمنان از كردگار * امر باشد مر شما را كارزار

با كسانى كه بنزديك شما * باشد از كفار اندر هر كجا

يعنى آنها كه بارض يثربند * ضرب و قتل و جزيه را مستوجبند

بايد ايشان در شما نسبت بخويش * غلظتى يابند از اندازه بيش

هم بدانيد اينكه حق باشد يقين * نزد حفظ و نصرت او با متقين

گفته حق كاعداى اقرب كشتنى است * كافرى اقرب تو را از نفس نيست

تا نگردد كشته خصم اقربت * ره نگردد صاف و صافى مشربت

مصطفى زان گفت اول دور خويش * خالى از اعدا كنيد از فور خويش

فتح تا گردد بلاد و دور دست * وين ميسر بر شما ناچار هست

دشمن نزديك چون رفت از ميان * ره شود مفتوح بر فتح جهان

سورهء نازل شود چون در پسند * يا كه بعضى از كتاب ارجمند

پس كسى گويد ز ارباب نفاق * خود باستهزا و انكار از شقاق

از شما كبود كه او را برفروزد * اين بيان از راه ايمان در نمود

كيست يعنى كه بيفزودش يقين * زين بيان در فهم و در ايمان و دين

باشد اما آن كسان را كاعتقاد * پس بران ايمانشان گردد زياد

شادمان گردند ايشان چون كنند * فكر در آن سوره ز ادراك بلند

وان كسان كه هستشان در دل مرض * زايد ايشان را شود رجس و غرض

هم بمردند آن كسان در كفر خويش * ز اول ايشان را نبود ايمان و كيش

مىنبينيد اين كسان آيا كه چون * ميرسدشان فتنها در آزمون

مرة فى كل عام او مرتين * توبه پس نارند هيچ از دين و غين

هم نميگيرند ايشان هيچ پند * سورهء گردد چو نازل سودمند

از كراهت مىكنند ايشان نظر * بعضى اندر جمع بر بعضى دگر

پس بگويند از انفاق و از حسد * يكدگر را هل يريكم من احد

يعنى آنان مسلمين بينندتان * چون يكى بيرون رويد از بدگمان

پس اگر بيند كسى ساكن شويد * ور نه برخيزيد و خود بيرون رويد

باز پس كردند از بزم رسول * خشمناك و خائف و زشت و ملول

يا شوند از آن فوايد منصرف * كه بقرآنست و حيثش مختلف

قلبهاشان را خدا گردانده است * تا ز ادراك معانى مانده است

شايد اين باشد بعنوان دعا * قلبشان يعنى بگرداند خدا

زانكه ايشانند قومى كه ز جهل * در نمىيابند حقرا خود بسهل