تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٠٨

[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 103 تا 108 ]

نخستان از مهاجران و انصار و آنان كه پيروى كردند ايشان را به نيكويى خشنود شد خدا از ايشان و خشنود شدند از او و مهيا كرده براى ايشان بهشت‌هايى كه مىرود از زيرشان نهرها جاودانيان در آن هميشه آنست كاميابى بزرگ ( 100 )

و از آنكه پيرامون شمايند از باديه‌نشينان منافقانند و از اهل مدينه ايستادند بر نفاق نمىدانى ايشان را ما مىدانيم زود باشد عذاب كنيم ايشان را دو بار پس برگردانيده مىشوند بسوى عذابى بزرگ ( 101 )

و ديگران اقرار كردند بگناهانشان آميختند كردارى نيكو و ديگرى بد شايد خدا كه توبه پذيرد از ايشان بدرستى كه خدا آمرزنده مهربانست ( 102 )

هم ز اعرابند باز از مؤمنين * بر خدا و هم بروز واپسين

مى بگيرند آنچه بدهند از و داد * اندر انفاق از تصدق يا جهاد

جمله را اسباب نزديكى برب * بر دعاهاى پيمبر هم سبب

كه كند بر منفقان دايم دعا * تا رسد شان خير دارين از خدا

مىبدانيد اينكه انفاق از قبول * يا كه صلوات دعاهاى رسول

موجب قربست بر درگاه حق * آنكه را شد بر عنايت مستحق

زودشان داخل كند حق در بهشت * كان محل رحمت آمد در سرشت

چون حق آمرزنده است و مهربان * بر همه مستغفران و منفقان

سابقون الاولون اندر نشان * كان بود انصار و هجرت كردگان

وانكسان كز سابقين تابع شدند * بر قبول امر حق ساعى بدند

حق از ايشان راضى و ايشان ز حق * نامشان باشد بنيكى بر و رق

بهرشان آماده باشد از خدا * جنتى جارى ز زيرش نهرها

اندر آن باشند جاويدان مقيم * اين بود فيروزى و فوزى عظيم

هست اندر سابقين بس اختلاف * تا كه بوده است اول آن بىخلاف

نيست چندان حاصلى در ذكر آن * خود تو باش از سابقين در عقل و جان

آنكه بر ادراك معنى لايق است * اندر اسلام از حقيقت سابق است

متصل هر قطره با دريا و جوست * اين زمان يا آن زمان سابقتر اوست

وانكه ز اعرابند در حول شما * يعنى اندر دور شهر از هر كجا

آن دو رويانند و آيند از مجاز * بر شهادت يا بتهليل و نماز

هم ز اهل شهرتان قومى دو رو * ميبود كاندر دو رويى كرده خو

تو نه‌اى از حالشان آگاه و ما * مىبدانيم آن كسان را در خفا

كفرشان پنهان بود اندر قلوب * كس نداند غير علام الغيوب

مىكنند اظهار ايمان از نفاق * زان شما آگه نه‌ايد اندر وثاق

ما كنيم آن قوم را تعذيب زود * بر دو نوبت اندر اجراى حدود

كان بود اخذ زكات از روى داد * هم دگر تكليف بر جنگ و جهاد

زانكه نبود گر خود از عشق و ادب * هر دو ايشان را عذابست و تعب

يا بود معناى لفظ مرّتين * مر عذاب جسم و جان در نشأتين

بل منافق را كه باشد در حسد * هر دم او را دو عذاب از حق رسد

در قيامت بعد از آن گردند باز * بر عذابى بس بزرگ و بس دراز

چند تن بودند ز اهل دين دگر * كه تخلف كرده بودند از سفر

نادم و خائف شدند از فعل خويش * خوفشان بود از فساد دين و كيش

منفعل گشتند و گفتند از ندم * بر رسول حق ز ما رفت اين ستم

او بود در رنج و ما آسوده حال * هر دم ايشان را فزون بودى ملال

آن تخلف بودشان از كاهلى * نز نفاق و كافرى و بد دلى

خويش را بستند با سوگندها * بر ستون مسجد اندر بندها

هيچ نگشايند خود را ز اختيار * تا كه نايد امر از پروردگار

توبه مىبود و تضرع كارشان * تا مگر بخشد گنه غفارشان

چون پيمبر باز گرديد از تبوك * ديد ايشان را در آن سودا و سوگ

گفت باللّه من هم ايشان را رها * نكنم آيد تا كه فرمان از خدا

در دم اين آيت ز خلاق مجيد * بر قبول توبهء ايشان رسيد

قوم ديگر كاعتراف اندر گناه * مىكنند ايشان بدرگاه إله

مختلط كردند از ضعف بشر * كرده‌هاى نيك با ذنب دگر

يعنى اندر جنگها بودند يار * اين سفر گشتند ساكن در ديار

شايد از فرط عنايت ذو الكرم * توبهء ايشان پذيرد باز هم

كاو بود آمرزگار و مهربان * رحمتش باشد پناه عاصيان

پس پيمبر باز كرد از بندشان * هم ز بعد از سوز و غم خرسندشان

مال خود كردند پس بر وى نثار * تا به راه حق دهد فخر كبار

كز تو ما را حب مال افكنده دور * لا جرم ما راست زين مانع نفور

گفت من بر اخذ اموال شما * نيستم مأمور و هم نبود روا

[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 103 تا 108 ]

[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 103 تا 108 ]

خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ( 103 ) أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَأْخُذُ الصَّدَقاتِ وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ( 104 ) وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ سَتُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 105 ) وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ( 106 ) وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنا إِلاَّ الْحُسْنى وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ( 107 )

لا تَقُمْ فِيهِ أَبَداً لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ ( 108 )

بگير از مالهاشان صدقه كه پاك سازى ايشان را و پاكيزه گردانى به صدقه و دعا كن بايشان بدرستى كه دعاى تو مايه آرام است مر ايشان را و خدا