تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٣٠٢

[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 61 تا 72 ]

برخى از ايشانند دوستان برخى امر مىكنند به كارهاى شايسته و نهى مىكنند ناشايسته و بر پا مىدارند نماز را و مىدهند زكات را و فرمان مىبرند خدا و رسولش را آن گروه زود باشد رحمت كند ايشان را خدا بدرستى كه خدا غالب حكيم است ( 71 )

وعده داد خدا مردان گرونده و زنان گرونده را بهشتهايى كه مىرود از زيرشان نهرها جاودانيان در آن و مسكنهاى پاكيزه در بهشت‌هايى اقامت دايمى و خشنودى از خدا بزرگتر است آنست آن كاميابى بزرگ ( 72 )

هم از ايشانند كآزار رسول * مىكنند از گفتهاى بىاصول

كوست گوش ار بشنود يعنى كلام * مىكند باور به زودى از انام

حرفى از ما بشنود گر برستم * مىخوريم از بهر نفى آن قسم

گو كه باشد اذن خير آن نيكخو * بشنود يعنى كه گفتار نكو

از شما مىبشنود حرفى كه آن * مبتنى باشد بنيكى در بيان

نى سخنهايى كه دور است از فروغ * وز شما ناشى بقدح است و دروغ

مىكند تصديق حقرا در بيان * همچنين تصديق قول مؤمنان

رحمتست او آن كسان را كز شما * مىكند اظهار ايمان بر ملا

نى كه او غافل ز احوال شماست * مشتبه يا بر وى اقوال شماست

پرده پوشى گر كند نز غفلت است * بلكه ستار او بخلق از رحمت است

آن كسان كازار پيغمبر كنند * از ره اقوال و افعال نژند

بهر ايشان از خدا باشد هلاك * در دو كون افزون عذاب دردناك

بر خدا سوگند ايشان مىخورند * تا شما را راضى از غدرى كنند

مر احق باشد بخوشنودى خدا * هم رسولش مؤمنانرا بيخطا

يعنى ار باشند مؤمن بر نسق * حق ز خلق اندر رضايت شد احق

مر خلاف آيا ندانند اين عقول * كرد هر كس با خدا و با رسول

پس مر او را شد جهنم جايگاه * جاودان ماند در او بىاشتباه

اين ورود و اين خلود اندر جحيم * نيست جز رسوايى و خزى عظيم

مر پيمبر را منافق سيرتان * كردى استهزا ميان خود چنان

كه مردد باشد او در رأى خويش * هر سخن نشناسد اندر جاى خويش

گر بما صد تازيانه بر زنند * به كه آرد آيت او در نصح و پند

آمد آيت كين منافق سيرتان * مر حذر دارند كآيد ز آسمان

سورهء كز قلب ايشان آگهى * بدهد اندر بد دلى و گمرهى

گو كه استهزا كنيد از حد فزون * انّ اللَّه مخرج ما تحذرون

گفته بودند از دوريان در تبوك * خواهد اين گيرد بناهاى ملوك

آن شهان را خوار و مستأصل كند * در سرا و كاخشان منزل كند

گردد اين مقصود كى حاصل ورا * جز كه گردد كارها مشكل ورا

گفت با عمار ياسر مصطفى * رو بگو اين بودتان گفتارها

آمدند آن بد دلان در اعتذار * كاين نبود الا ز هزل رهسپار

آمد اين آيت كه گر پرسى تو باز * تا چه ميگفتند ايشان از مجاز

مىبگويند انّما كنّا بفن * خوض ميكرديم و لعب اندر سخن

گو كه آيا بر خدا و قول او * هستشان سخريت اندر گفتگو

عذر هم ناريد كان باشد دروغ * عذر غداران كجا دارد فروغ

بعد ايمان كرده‌ايد اظهار كفر * تا كه ماند از شما ز آثار كفر

گر كه بعضى را ببخشيم از شما * بعض ديگر را عذاب آيد ز ما

زانكه آنان توبه كردند از نفاق * وين كسان ماندند در جرم و شقاق

آن منافق سيرتان از مرد و زن * بعض از بعضى دوروتر بىسخن

با هم‌اند اعنى مشابه در نفاق * امر بر منكر نمايند از شقاق

هم ز معروفند ناهى خلق را * تا شناسى قوم ازرق دلق را

باز مىدارند مردم را ز راه * وز اطاعت بر رسول حق پناه

دست خود را بندد از خيرات‌ها * وز اعانت بر ضعيفان وز عطا

كرده‌اند ايشان فراموش از خدا * هم فرامش كردشان حق در جزا

درگذشتند اعنى از فرمان حق * بازشان بگذاشت رب ما خلق

كآن دو رويان مشركند از مرد و زن * وعده حقشان دوزخ آمد بىسخن

هر منافق را جهنم محبس است * در عقوبت نار و دوزخشان بسست

دورشان كرده خداى از رحمتش * دائم ايشانراست نار و نقمتش

هستشان پيوسته يعنى آن تعب * از نفاق و از حسد چون بو لهب

همچو ايشانيد اى اهل نفاق * كز شما بودند سابق در سياق

بوده‌اند آنها فزونتر هم اشد * از شما در قوة و مال و ولد

بهر بردند از نصيب اين جهان * آنچه بد در زندگى تقديرشان

خود شما هم بر نصيب خود چنان * بهره‌ور گشتيد كآن پيشينيان

خوض كرديد از عقول دانيه * بر حظوظ و انتفاع فانيه

هم چنان كه خوض كردند آن كسان * در حظوظ و عيش و نوش اين جهان

وان سبب گرديد بر اخلاق بد * هم باستهزا بر آيات از حسد

آن گره نابود گشت اعمالشان * در دو دنيا هم بخسران حالشان

نامد آيا زان طوايفشان خبر * كه بدند از اين جماعت بيشتر

قوم نوح و همچنين قوم ثمود * كه بغرق و صيحه مردند آنچه بود

قوم ابراهيم كآخر در مغاك * نيش پشه كرد ايشان را هلاك

هم دگر اصحاب مدين در گزند * كه بيوم الظله مستأصل شدند

قوم لوط آنها كه در شب بى خبر * مر نگون شد شهرهاشان سربسر

آمد ايشان را رسل بهر نجات * از خدا با معجزات و بينات

پس نباشد حق ستمگر بر امم * ليك كردند آن كسان بر خود ستم

بعد ذكر فاسقان سلطان ذات * كرده وصف مؤمنين و مؤمنات

گر كه مردند اهل ايمان ور زنند * دوست بعضى بعض را در مأمنند