تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٢٨٦

[ سوره الأنفال ( 8 ) : آيات 50 تا 64 ]

ميداند ايشان را و آنچه انفاق مىكنيد از چيزى در راه خدا تمام داده مىشود بشما و شما ستم كرده نشويد ( 60 )

و اگر ميل كردند مر صلح را پس ميل كن مر آنها را و توكل كن بر خدا بدرستى كه اوست شنواى دانا ( 61 )

و اگر بخواهند كه مكر كنند با تو پس بدرستى كه كافيست ترا خدا اوست كه تقويت كرد ترا بنصرتش و بگروندگان ( 62 )

و الفت داد ميان دلهاشان اگر صرف ميكردى آنچه در زمين است همه الفت نمىافكندى ميان دلهاشان و ليكن خدا الفت افكند ميانشان بدرستى كه اوست غالب درست كردار ( 63 )

اى پيغمبر بس است ترا خدا و آنكه پيروى كرد ترا از مؤمنين ( 64 )

ور تو مىديدى كه روح كافران * قبض مىكردند چون روحانيان

با عمود آتشين بر روى و پشت * مىزدند از قهر و تهديدى درشت

كه چشيد ايدون عذاب سوزناك * وين بود بهر شما اول هلاك

وين بران باشد كه بفرستاده پيش * دستهاتان همچنين ز اعمال خويش

و اينكه حق نبود ستمگر بر عباد * تا عذاب كس نمايد بىفساد

اوست عادل بر جزاى نيك و بد * هر جزا بر قدر فعل او رسد

مشركان را با تو شد داب اى ودود * همچو دأب آل فرعون عنود

وان كسان كه پيش از ايشان بوده‌اند * كافر اندر آيت اللَّه روز چند

پس خدا بگرفت ايشان را تمام * زانچه كردند از گناهان بر دوام

چون قويست و شديد اندر عقاب * مجرمان را چاره نبود از عذاب

اين بر آن باشد كه تغيير نعم * حق بقومى ندهد اندر بيش و كم

جز كه خود تغيير بدهند از خطا * زانچه باشدشان قرين با نفسها

هست تهديد قريش از اين مراد * كه فزودندى ز كفران بر فساد

ضم نمودند آن معادات رسول * بر فساد بت‌پرستى بىاصول

بهر تكذيب نبى يك‌دل شدند * زان سبب نابود و مستأصل شدند

حق تعالى بشنود اقوالشان * داند آن انديشه و اعمالشان

دأبشان چون دأب فرعونست و آل * قبل از آنها هم ز اتباع ضلال

بودشان تكذيب آيات و رسل * كامد از پروردگار از جزء و كل

پس نموديم آن جماعت را تباه * غرقشان كرديم در نيل از گناه

آل فرعون آنچه بودندى همه * كه ستم كردند بر خويش آن رمه

هست حال اين قتيلان قريش * همچو حال قبطيان در طور و طيش

بدترين جنبندگان اندر زمين * نزد حق باشند كفار از يقين

چه از قريشند آن جماعت چه از يهود * ناورند ايمان ز انكار و جهود

آن كسان كه با تو بر بستند عهد * نقض پس كردند و بشكستند عهد

در هران بارى شكستند آن عهود * بوده‌اند آنها قريظه از يهود

مىنپرهيزند ازان پس گر بحرب * يا بى ايشان را يكى بر شرق و غرب

پس بايشان كن رميده در قتال * آنچه آيند از قفاشان بىسؤال

يعنى ايشان را چنان كن تار و مار * تا نيايد كس دگر در گير و دار

كافران را ده بر ايشان گوشمال * تا پس از ايشان رمندت از قتال

كن چنان يا بى چو بر ايشان ظفر * تا بجنگت كافرى نايد دگر

تا مگر گيرند ايشان عبرتى * كه ز پى آيند هم با جرأتى

ور كه ترسى از گروه ناقضين * بر خيانت تا مگر باشى قرين

پس بيفكن سويشان عهد كهن * قوم را بهر قتال اعلام كن

ده خبر يعنى كه پيش از كارزار * نيستم بر عهد خود من برقرار

چون شما كرديد نقض عهد خويش * همچنين من نيستم بر عهد خويش

تا تو باشى بر سويه و اقتصاد * ناورند از غدر و حيلت بر تو ياد

حق ندارد خائنين را هيچ دوست * پاس عهد و قول نزد او نكوست

نقض عهد خويش چون كردند قوم * هم تو نقض عهد خود كن بىزلوم

بىزلوم آنست كايشان را خبر * بدهى از امرى كه دارى در نظر

مىنپندار اى رسول مستطاب * كافران پيشى گرفتند از عذاب

كى تواند عاجزى عاجز كند * آنكه را قدرت بهر جايز كند

يا كه پيشى گيرد از وى در مراد * يا شود عاجز ز كاهى ابر و باد

مر شما آماده سازيد از قبول * آنچه بتوانيد از قوم و خيول

يعنى از مردان با تيغ و سلاح * و از مراكب كاندر اين باشد صلاح

مىبترسانيد اعدا را بران * دشمن حق را و خود را در عيان

هم بترسانيد كفار دگر * غير اهل مكه در هر بوم و بر

كه نمىدانيد ايشان را شما * داند اما حقتعالى جابجا

وانچه اندر راه حق خيرى كنيد * خود شما انفاق اندك يا مزيد

مر جزا يابيد آن را تام و تم * هم نيايد بر شما هيچ از ستم

ور باستسلام قومى ميل كرد * صلح كن با آن جماعت بىنبرد

زان مترس و كن توكل بر خدا * كو نگهدار است از حيلت تو را

يعنى از حيلت بود تا صلحشان * تكيه كن بر حق ترا نبود زيان

حق بقول مشركان باشد سميع * هم بنيتهايشان دانا جميع

ور كه خواهند آنكه بدهندت فريب * پس تو را كافى بود رب المجيب

اوست آن كو بر تو و بر مؤمنين * مىكند تأييد بر يارى يقين

الفت او افكند ما بين قلوب * اوس و خزرج را پس از رنج و كروب

آن خصومتهاى چندين ساله را * برد و جاى خار هشت او لاله را

گر نمودى خرج ما فى الارض را * وين ميسر نيست الا فرض را