تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٢٦٢

[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 143 تا 147 ]

بيهوش شد پس چون به هوش آمد گفت دانم پاك بودنت را بازگشتم بسوى تو و من اول گروندگانم ( 143 )

گفت اى موسى به درستى كه برگزيدم تو را بر مردمان برسالتهايم و كلامم پس بگير آنچه دادم تو را و باش از شكرگزاران ( 144 )

و نوشتيم براى او در لوحهاى توريت از هر چيزى پندى و بيانى از براى همه چيز پس بگير آن را بجد و جهد و امر كن قومت را كه اخذ كنند به نيكوترش زود باشد بنمايانم شما را سراى فاسقان ( 145 )

به زودى مىگردانم از آيتهاى خود آنان را كه كبر مىورزند در زمين بناحق و اگر ببينند هر آيتى را نمىگروند به آن و اگر بينند راه حقى را نمىگيرند آن را راه و اگر بينند طريق باطلى را مىگيرندش راه آن باينست كه ايشان تكذيب كردند آيتهاى ما را و بودند از آنها بيخبران ( 146 )

و آنان كه تكذيب كردند آيتهاى ما را و رسيدن جزاى آخرت را نابود شد كردارشان آيا جزا داده مىشوند بجز آنچه بودند كه مىكردند ( 147 )

وانكه در ميقات با هفتاد تن * موسى آمد گفت حق با وى سخن

اين چنين گويند كز حق مىشنيد * تا چهل روز او كلام بس مفيد

تا نود الف از حق او اندر خطاب * نكتها بشنيد در نظم و حساب

وين عجب نبود كه اندر اربعين * رازها گردد عيان بر مرد دين

خاصه گر باشد پيمبر يا ولى * سر وحدت سازدش حق منجلى

آن تكلم باشد او را واردات * در مقام كشف اسماء و صفات

هر دم آيد وارداتى تازه‌اش * تا چه باشد سير او و اندازه‌اش

در بيان علم الاسماء بنام * كرده‌ام تحقيق اين معنى تمام

هر بنى آدم كه دارد عقل و جان * باشدش از علّم الاسماء نشان

از پدر آموخت چون رفتار او * كشف سازد حق بر او اسرار او

آدم اندر عشق و توبت فرد بود * پاى تا سر انكسار و درد بود

ربنا انا ظلمنا گفت و رست * چون درستى ديده بود اندر شكست

زان تضرع كرد آن داناى راز * آدم و آدم نشان را سرفراز

حق تكلم كرد با موسى بطور * زانكه بس در حب خود ديدش غيور

چون كه با او خواست آيد در كلام * طور را بگرفت ظلمت بالتمام

هفت فرسخ دور او تاريك شد * رفت كثرت جان به حق نزديك شد

ظلمت ار دانى اشارت بر فناست * رستگى جان ز قيد ماسوى است

دور از وى گفت گردد كاتبين * چون شد از افعال مطلق سوى عين

مىنويسند آن دو كاتب در سند * هر چه هست از فعل نيك و فعل بد

در فنا مرد ره از افعال رست * نيست كاتب را در آن احوال دست

غير آن روحانيان و عرشيان * كس نماند او را به چشم اندر عيان

زان تجلى جان او بيتاب شد * از كفش سر رشتهء آداب شد

وصفش اندر وصف حق شد منطمس * گشت پس بر كشف ذاتى ملتمس

رب ارنى گفتن از مشتاقى است * حرص عاشق بر لقاى باقى است

نز جسارت بود و نز ترك ادب * بل بد از افزونى عشق و طلب

گفت بنما روى تا بينم تو را * گفت از طمس صفاتى بر ترا

تا تو از خود با خبر در نيتى * خلق و حق بينى در اثنينيتى

واقفى زان كه تويى تو من منم * محق نبوى در وجود ذو المنم

تا نگويى كاين طلب جايز نبود * چون بكشف ذات او فايز نبود

بود جايز بلكه واجب آن طلب * تا مهيا بر وصول آيد ز رب

گر كه مسمومى ز حق ترياق خواست * عيب نبود كاو باستحقاق خواست

فرقه‌اى گويند بهر رفع لوم * كه نمود اين خواهش او بر ميل قوم

ور نه جايز نيست بهر انبيا * كه ز حق خواهند چيزى بر خطا

چون نمود او اين سؤال از عشق تاب * لن ترانى گفت حقش در جواب

ليك بنگر سوى كوه استوار * گر كه ماند در مكانش برقرار

پس مرا باشد كه هم بينى تو زود * پس تجلى كرد بر كوهى كه بود

در زمان گرديد آن گه ريز ريز * وان كليم افتاد بيهوش و تميز

اوفتاده بود بيهش تا دو يوم * هم بمردند آنكه با او بد زقوم

بود آن كوه وجود موسوى * گفت بين گر ماند آن بر جا جوى

هم بود ممكن كه بينى آن جمال * وين بود تعليق بر امرى محال

كوه اندر جاى خود اصلا نماند * رفت از خود هستى موسى نماند

گشت يك جا فانى از حيث وجود * پس چو باز آمد به هوش اندر شهود

گشت باقى بر بقاى كبريا * آن بقايى كش ز پى نبود فنا

پس ز نطق وحدت آمد در سخن * گفت زان باشى تو پاك اى ذو المنن

كه توان ديدن تو را غير از تو كس * من بسويت بازگشتم اين نفس

اول مؤمن منم در جهر و سرّ * بر بزرگى و جلال حق مقر