تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٢٤٥

در بيان الهام غيبى

تابع و متبوع تا دانند ليك * از عذاب آن رفيق و اين شريك

جمع آوردند جمعى بىاصول * عامه را بر قتل فرزند رسول

حاصل ايشان را نشد جز نكبتى * تا ابد ماندند اندر لعنتى

تف به ماه افكند كافر كيش او * تف چو لعنت بند شد بر ريش او

تف نيابد راه سوى مهر و ماه * اوفتد بر ريش او بىاشتباه

اهل حق گويند با اهل سعير * اين تويى يا مادر اين زندان اسير

فخر ميكرديد كاندر روز چند * آل حق بودند ما را زير بند

نك چرا بر يكدگر لعنت كنيد * باز هم اجماع با امت كنيد

تا شويد آزاد از زنجير ما * وز كمند قهر كافر گير ما

قالت اوليهم لاخريهم هلا * مر شما را نيست افزونى بما

تا بتخفيف عذابى مستحق * خود شما باشيد در فعلى ز حق

پس چشيد از قدر سهم خود عذاب * زانچه ميكردند در كفر اكتساب

آنكه آيتهاى ما را بر دروغ * حمل كردند آن گروهى بيفروغ

سركشى كردند زان پس فتح باب * نيستشان از آسمان اندر صواب

مينگردد زان تكبر در جزا * مر گشاده سويشان باب سما

هم چنان كه مؤمنانرا جان و روح * سوى عليين برند اندر فتوح

روح مؤمن تا به هفتم آسمان * بعد مردن ميرود شادىكنان

ميگشايندش بهر گردون درى * باشدش هر دم فتوح ديگرى

بر خلاف روح عاصى كش كنند * راجع از گردون بسجين پر گزند

حضرموت است آن بگفتار حديث * نزد تحقيق ارض اخلاق خبيث

راه ندهندش خلايق بيگمان * مىبرانندش ز باب آسمان

كاين نه از ارواح عليينىّ است * بل منافق سيرت و سجينى است

داخل جنت نگردند از محل * بگذرد از چشم سوزن تا جمل

شد محال اعنى كه با اخلاق زشت * راه يابند اهل كفر اندر بهشت

هم دهيم اينسان جزاى بد نهاد * از جهنم باشد ايشان را مهاد

يعنى از آتش فراشى بر نشان * پوششى هم آتشين از فوقشان

هم ز ما مانند اين قوم از يقين * داده خواهد شد جزاى ظالمين

پس سه قسمند آنچه آمد در بيان * مشركان و مجرمان و ظالمان

مشركست آن كو پرستد غير حق * كرده رو بر شر خلق از خير حق

مجرم آن كو كرده تكذيب او زكل * در مقام كبر ز آيات و رسل

ظالم آن كز ميل نفس پر ستيز * كرده خوار او روح و عقل بس عزيز

دوزخ تابنده نفس سركش است * پيرو آن تا ابد در آتش است

وانكسان كايمان به حق آورده‌اند * طاعت شايسته از حق كرده‌اند

آنچه تكليف است از ما بر عباد * وان بود بر قدر طاقت نى زياد

ما نكرديم ايچ تكليفى بخلق * جز بوسعش همچو لقمه قدر حلق

كس به تكليف ار عمل كرد آن چنان * آن گروهند اهل جنت جاودان

هم بريم از سينه‌هاشان ما برون * آنچه در وى غل و غش دارد كمون

غل و غش يعنى حسادت يا عناد * يا نباشد در ميانشان جز و داد

در حديث آمد كه در باب جنان * شد درختى جويى از زيرش روان

نام آن آبست گر دانى طهور * شرب آن شويد ز دل زنگ شرور

بعد از آن گردند داخل در بهشت * فارغ از آلايش و آثار زشت

بعد از آن در وصف منزلهايشان * حقتعالى گويد از بهر نشان

ميرود از زير آنها جوىها * از پى آرايش و فرّ و بها

چون ببينند اهل جنت جاى خود * مى بگويند از دل داناى خود

مر خدا را حمد كز فضل فزون * شد بر اين توفيق ما را رهنمون

ما نبوديم اينكه خود يابيم راه * گر نه ما را رهنما گشتى إله

زانكه بىعون خدا و الطاف او * كس نيابد اين مقام از جستجو

آمدند از جانب پروردگار * سوى ما بر حق رسولان كبار

مهتدى گشتيم ما زار شادشان * بر هدايت بود چون بنيادشان

پس ندا كرده شوند ايشان بزود * كاينست آن جنت كه حقتان گفته بود

بودتان ميراث ز اعمالى كه خود * از شما صادر شد از روى رشد

هم چنان كاولاد از مال پدر * ميبرد ميراث از حكم و خبر

معنى اورثتموا اعطيتمواست * بندهء شايسته در اعطاى اوست

هم كنند از روى توبيخ آن زمان * اهل دوزخ را ندا اهل جنان

يافتيم آن را كه در دار القرار * وعده بر ما كرده بد پروردگار

از ثواب آخرت بر حق و راست * يافتيد آيا شما آنچه سزاست

وعده يعنى آنچه را پروردگار * بر شما فرموده بود از هر قرار

مى بگويند آرى آنها يك بيك * گشت وارد بهر ما بىريب و شك

پس مؤذن بدهد آواز از ميان * لعنت حق باد بهر ظالمان

خار كاندر راه حق ميكاشتند * باز مردم را ز ره ميداشتند

مينمودند اين طلب را از لجاج * وز ره ناراستى و اعوجاج

بر سراى آخرت كافر بدند * راه مردم را ز طاعت ميزدند

گشته وارد اندر اخبار از رضاء * كاين مؤذن هست بيشك مرتضى

همچنين از ابن عباس است نقل * اين روايت هم بود ثابت بعقل

كه به قرآن مر على را اسمها است * زان يكى باشد مؤذن وان بجاست

مردمان زان نامها آگه نيند * غافل از اوصاف و اسماء ويند

در بيان الهام غيبى

بر تو داده است او ز يك نامش خبر * ما بقى را از صفى جو سر بسر

كو بر اسرار ولايت واقف است * بر مسمى و بر اسماء عارفست

اين نگفتم من يكى گوينده‌اى * داد آواز از من ار جوينده‌اى

شد ز آوازش درونم ممتلى * راز خود گفت از هم آوازى ولى

تا من از سوداى عشق اندر تبم * بگذر ار حرفى تراود از لبم

اشترى كف كرد و رست از تفرقه * وز دهان افكند بيرون شقشقه

كس ندانست آن كجا بود و چه گفت * رفت مستى و اين شتر بر جا بخفت

آنكه در مستى بدرّاند صفى * خفته مسكين نى لبستش نى كفى

آن لب دريا بد اين لب ديگر است * گر چه در وى قلزم پهناور است

هست اين خم را بر آن دريا رهى * نك چنين كز وى بود پيدا تهى

چشم‌بندى باشد اين كاندر خمى * شد محيطى مندرج يا قلزمى

خم چو شد هنگام طوفان كم شود * از ته اندر جنبش آن قلزم شود

مى نيفتد هرگز اين دريا ز جوش * جز كه لب بر من گزند اعنى خموش

در زمان آن موج و يم بينى كم است * خشك لب افتاده بر جا اين خم است

چون بخم پيچد گهى آواز او * تا كند مستانه كشف راز او

آنكه لعلش را ز دار هر كس است * تا سخن بر لب رسد گويد بس است

روز بيگه شد بر آمد آفتاب * لب ببند از آنچه ميگفتى بخواب

خواب بودى ميزدى در خواب حرف * آنچه بر فهمش ندارد عامه ظرف

گاه تفسير از بيان مطلب است * چون شب آمد وقت هذيان و تب است

گو ميان اهل جنت و اهل نار * پرده‌اى باشد كه نتوان زان گذار

هست بر اعراف آن مردان چند * در لغت اعراف شد جاى بلند

حاجزى يا چون بناره و باره‌ها * نزد شهرى بهر حفظ و چاره‌ها

هست بر بالاى آن جاى رجال * كز خلايق اعرفند اندر جلال

مرتفع از هر كجا وز هر چه هست * انبيا را باشد اندر وى نشست