تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٢٤٢

در اقسام ظلم

هم ببردند از غلط فرمانشان * وين سبب گرديد بر خذلانشان

بر گمانشان اينكه در ره بوده‌اند * ره به حكم مهتدون پيموده‌اند

اى بنى آدم بگيريد از نياز * نزد هر مسجد لباس امتياز

جامهء كآن زينت آمد در نمود * مى بپوشيد اندر اوقات سجود

در نمازت جامه ستر عورتست * نزد اهل دل حضورت زينت است

كشف عورت در طواف و در نماز * نيست لايق نزد عقل و امتياز

همچنين گر قلب باشد بىحضور * هست عريان از لباس قدس و نور

زينت خود را بتن سازيد راست * چون شما را وقت طاعت با خداست

هم خوريد و هم بياشاميد ليك * مر شما را نيست هيچ اسراف نيك

حق ندارد مسرفان را هيچ دوست * دوست دارد آنچه در خلقت نكوست

گنجها را گر كسى روزى تو صرف * ليك بر موقع نباشد با تو حرف

ور كه بى جا صرف سازى درهمى * كردهء اسراف مال حق همى

مر عرب در وقت احرام از مقام * لحم و چربى را به خود كردى حرام

همچو آنان كه برهنه در طواف * ميشدند اين آيت آمد بيخلاف

گو كه كرده زينت حقرا حرام * زينتى كآورده بيرون بر انام

چون كتان و پنبه يا پشم و حرير * از نباتات و ز حيوان ناگزير

يا كه بنموده حرام اين طيبات * كه شما را رزق باشد در حيات

گو كه هست اين زينت و اين طيبات * خاصه بهر مؤمنين و مؤمنات

مشرك ار با مؤمنان باشد شريك * در حيات دنيوى با رزق نيك

خالص آمد بهر خاصان رزق حق * در قيامت بيشريك اندر طبق

هم چنان كآمد بتفصيل اين بيان * هم بتفصيل آيد آيات از نشان

ميكنيم اعنى بيان آيات خويش * ما به تفصيلى كه هم كرديم بيش

هستمان احكام ديگر بر عباد * وان مبين گشت خواهد با رشاد

بهر آن قومى كه دانش پيشه‌اند * بهره‌مند از فهم و نيك انديشه‌اند

ابن عباس از امير مؤمنان « ع » * يافت رخصت تا باهل نهروان

رو كند بهر نصيحت كز خلاف * بازشان دارد بوجه ائتلاف

بود او بر مركبى بهتر سوار * جامه‌هايش با نمود و شاهوار

اين خوارج مرو را گفتند تو * بهترين مردمانى در علو

آمدى هم سوى ما از بهر پند * چون لباس جابرانت شد پسند

خواند قل من حرّم او را در جواب * شد مخالف از جواب او مجاب

هر نكو را دوست دارد ذو الجلال * ليك بايد باشد از مال حلال

پس بر ايشان كرد ظاهر بالتمام * آنچه بود از حل و حرمت در مقام

مشركان را اى محمد « ص » گو تمام * غير از اين نبود كه فرموده حرام

آنكه باشد بر من او پروردگار * از فواحش هر چه باشد آشكار

وانچه پنهانست و آن ظاهر نگشت * شرح آن در سورهء ماضى گذشت

شد فواحش بر فروج آن نسبتش * يا هران جرمى بزرگ از شدتش

جاهلان در جاهليت بالتمام * مر زنا را روز دانستى حرام

ليك ميگفتند شب باشد حلال * زانكه مستور است اندر شب فعال

آمد اين آيت كه پيدا و نهان * خود حرامست اين عمل بر مردمان

هم حرامست آنچه بر وى نيست حد * چون صغائر نزد ارباب خرد

اثم هم گويند باشد شرب خمر * خواه باشد از عنب آن يا ز تمر

بغى را هم ساخت بر مردم حرام * وان ستمكاريست يا كبر از انام

اثم و بغى است آن به غير حق يقين * غير حق باشد بتأكيدت متين

بس بديهى ور نه در هر مشربست * اينكه ناحق ظلم و مبغوض ربست

هم حرامست اينكه بنديد افترى * بر خدا زانچه ندانيد از عمى

هر گروهى راست وقت و نوبتى * در حيات و زندگى تا مدتى

پس چو بر سر آيد ايشان را زمان * نيست تأخيرى و تقديمى در آن

اى بنى آدم چو آيد رهبرى * بر شما وز قومتان پيغمبرى

بر شما خوانند آيات مرا * اندر احكام شريعت جا بجا

پس هران پرهيزد از تكذيب آن * وز فواحش در عيان و در نهان

كار خويش آرد باصلاح او قريب * حزن و خوفى نيست ايشان را نصيب

وانكه بر آيات ما تكذيب كرد * سركشى را پيشه زان ترتيب كرد

يعنى از ايمان بوحدانيتم * هم ز ايمان بر رسول و آيتم

آن گروهند اهل آتش جاودان * زانچه بودند از قبولش سرگردان

كيست پس ظالمتر از آن بيفروغ * كافترى بندد خدا را بر دروغ

زانكه گويد دارد او فرزند و جفت * يا به حق بندد كلامى كو نگفت

يا شمارد بر دروغ آيات او * آن گره را ميرسد ز اوقات او

بهره از لوح آنچه شد ثبت از عذاب * و اين نصيب آمد بر ايشان از كتاب

بر جزاى آنچه از احوالشان * ثبت شد در دفتر اعمالشان

ليك موقوفست اينحكم او ز كل * تا كه آيد سويشان از ما رسل

حاملان موت يعنى از وضوح * سويشان تازند بهر قبض روح

هست حتى نيلشان را منتهى * يا تواند بود حرف ابتدا

پس بگويند آن ملايك در خطاب * مر اذا را باشد اين قالوا جواب

نك كجايند آنكه ميخوانديدشان * غير حق كز قهر تا بدهند امان

كافران گويند ضلّوا عنهما * نيست زان گمگشتگان عونى بما

هم بنفس خود شوند ايشان گواه * كه به حق بودند كافر نى به راه

گويد او داخل شويد اندر امم * كز شما بودند سابق در ستم

از پرى و آدمى بودند يار * با شما در دين رويد اكنون بنار

در اقسام ظلم

در اقسام ظلم

شرك را اقسام باشد بيشكى * بت‌پرستى باشد از آنها يكى

ميكنيد اظهار توحيد از ريا * چشم بهر خلق پوشى از خدا

يا كنى انكار آيات و كتاب * يا خورى مال يتيم از بيحساب

يا برنجانى دل صاحبدلى * يا كنى تصديق حرف باطلى

يا برى مال فقيران را به زور * يا كنى در حق مظلومان قصور

همچنين شركست هر خوى بدت * زان شوى پيوسته دور از مقصدت

هر كه باشد خوى زشتش بيشتر * وارد اندر نار گردد پيشتر

چون كه در دوزخ در آيند امتى * مينمايند اخت خود را لعنتى

كاقتدا در دين بايشان كرده‌اند * روى بر باطل ز حق آورده‌اند

اينست پيدا گر زند مردى رهت * تا كه اندازد بكارى در چهت

گر بعمد است ار بسهو آن باليقين * لعنتش دايم كنى كز وى شد اين

حق تو را بنموده ره بىابتلا * تا رسى از وى باوج اعتلا

پس كسى كارد ز اوجت بر حضيض * يا بكاخى تنگ از ارض عريض

يا بماتم خانه از دار السرور * ميكنى نفرين مر او را در حضور

كرد ديو آواره‌ات از قصر و كاخ * پا برهنه راندت اندر سنگلاخ

ميبرم گفتت بگلزار از طريق * شب درآمد ماندى آنجا بىرفيق

سنگلاخى پر گزند و پر سباع * و از تو از هر سو برد دزدى متاع

مارها گويند ديدى كآخرت * شد خوراك ما تن مستكبرت

چون ببينى آن چنان هول و هلاك * نالها از دل بر آرى دردناك