تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٢٣٧

[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 1 تا 13 ]

پيروى كنيد آنچه فرو فرستاده شد بشما از پروردگارتان و پيروى مكنيد از جز او دوستان را اندكى پند ميگيريد ( 3 )

و بسا از قريه كه هلاك گردانيديم آن را پس آمد آن را عذاب ما شب هنگام يا بودند آنها خفته‌گان نيمروز ( 4 )

پس نبود درخواستشان وقتى كه آمد ايشان را عذاب ما مگر آنكه گفتند بدرستى كه ما بوديم ستمكاران ( 5 )

پس هر آينه خواهيم پرسيد البته از آنان كه فرستاده شد بايشان و هر آينه بپرسيم البته از فرستادگان ( 6 )

پس هر آينه خواهيم خواند بر ايشان بعلم و نيستيم ما غايبان ( 7 )

و سنجيدن اعمال در آن روز حق است پس هر كه گران آمد سنجيدنهايش پس آنها ايشانند رستگاران ( 8 )

و هر كه سبك آمد سنجيدنهايش پس آنها آنانند كه زيان كردند بنفسهاى خود بسبب بودنشان كه بآيتهاى ما ستم ميكردند ( 9 )

و بتحقيق كه صاحب تصرف كرديم شما را در زمين و گردانيديم از براى شما در آن مايهاى تعيش اندكى شكر ميكنيد ( 10 )

و بحقيقت آفريديم شما را پس شكل داديم شما را پس گفتيم مر فرشتگان را كه سجده كردند مگر ابليس كه نبود از سجده كنندگان ( 11 )

گفت چه چيز منع كرد ترا كه سجده نكنى آدم را چون امر كردم ترا گفت من بهترم از او آفريدى مرا از آتش و آفريدى او را از گل ( 12 )

گفت پس فرو شو از آن پس نباشد مر تو را كه تكبر كنى در آن پس بيرون رو بدرستى كه تو از ذليلانى ( 13 )

بعدبسم اللَّه چون مردان وقوف * غوطه‌ور گردم بدرياى حروف

بهر گوهرها كه چار است از نهاد * وان الف هم گشت لام و ميم و صاد

شد اشارت هر يكى بر عالمى * كه نباشد زان برون چيزى همى

مر اشارت آن الف بر اول است * كاول اشيا بوجه اكملست

موج اول باشد از درياى ذات * نامش اللَّه جامع كل صفات

حق تجلى اول اندر وى نمود * زان تجلى شد هويدا هر چه بود

لازم باشد لطف حق در رابطه * در ميان حق و خلق او واسطه

بر بيانى گشت نامش جبرئيل * بر حيات و هستى اشيا كفيل

بر بيان ديگر آمد عقل كل * فيض بخش ممكنات از خار و گل

ميم باشد عالم غيب مضاف * خوانى ار ملكوت هم نبود گزاف

صاد گشت از ملك صورت ما صدق * عرش و فرش و ممكنات و ما خلق

نيست بيرون عالمى از اين چهار * درج در اين چار عالمها هزار

جزء اين چار است هر چيزى كه هست * ماسواى ذاتش از بالا و پست

همچنين در نفس خويش ار بنگرى * چار رتبه ظاهر است ار بشمرى

هستى اول باز عقل و روح و جسم * جسمت آن گنج معانى را طلسم

ليك در هر يك مراتب بيحد است * هر يك آثار و وديعهء ايزد است

حاصل آنكه گويد آن ذات وجود * من خدايم خالق غيب و شهود

مالكم بر ذات اشيا سربسر * هم عقول و هم معانى هم صور

اول و آخر منم ثابت بذات * سوى من باشد رجوع ممكنات

عقل را فضلم بدانايى نواخت * تا بوحدانيتم بتوان شناخت

زان كند ترك از تعقل هوشمند * كش بود پروردگارى ارجمند

روح را دادم ز امر خود مقام * پس نمودم صورت اشيا تمام

خود لطيفم در خدايى بر عباد * مقتدر بر ملك و صادق در و داد

از پى اظهار لطف اى ذو لباب * بر تو نازل گشت از ما اين كتاب

از ره جبريل و عقل ذو فرج * تا نماند هيچ در صدرت حرج

هست دنيا بر تو گر سم الخياط * يا بى از تبليغ امرم انبساط

تنگدل يعنى مباش از طور خلق * يا بى افزون شرح صدر از جور خلق

خلق را بر اين كتاب انذار كن * مؤمنان را پند ده اشعار كن

پيروى بايد كنيد از اختيار * بر هر آنچه آمد از پروردگار

پيروى ناريد زانچه غير اوست * دوست هم با آنچه بگرفتيد دوست

باشد اصنام ار كه يا چيز دگر * پند گيرند اندكى زين رهگذر

پس ز اهل قريه‌ها و شهرها * حكم بر اهلاكشان كرديم ما

پس عذاب ما بايشان در رسيد * تا شدند از زندگانى نااميد

بودشان بيتوته همچون قوم لوط * در شب آمد بأس‌هاشان بيشروط