تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٢٣٦

[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 1 تا 13 ]

من اول منقادانم ( 163 )

بگو آيا جز خدا را بجويم پروردگار و اوست پروردگار همه چيز و كسب نميكند هر نفسى مگر بر او و بر نميدارد بردارنده بار گناه ديگرى را پس بسوى پروردگار شماست بازگشت شما پس خبر دهد شما را به آنچه بوديد كه در آن اختلاف ميكرديد ( 164 )

و اوست كه گردانيد شما را خليفها در زمين و برترى داد بعضى شما را بالاى بعضى بمراتب تا بيازمايد شما را در آنچه دادتان بدرستى كه پروردگار تو زود عقوبت است و بدرستى كه او هر آينه آمرزنده مهربانست ( 165 )

كو به من پروردگارم كاو خداست * رهنمايى كرده سوى راه راست

آن چنان راهى كه بس پاينده است * دين ابراهيم بر حق زنده است

مر حنيف اعنى كه از دينها تمام * برگزيد او را خليل با مقام

مى نبود او از گروه مشركين * نه يهود و نه نصارى باليقين

اين بران ميگفت كه كل عرب * آل ابراهيم بودند از نسب

مىشمردندش بسى پاك و جليل * گفت زان باشد مرا دين خليل

تا كه دلهاشان بر آن مايل شود * و از قلوب آن كفر و كين زايل شود

ور نه با آن ملت آئين رسول * بس تفاوت داشت الا در اصول

در فروعش بود افزون اختلاف * اصل را پس خواند دين بيخلاف

گو نماز و طاعت و قربانيم * بهر حج و عمرهء روحانيم

وانچه دارم زندگانى من بران * وانچه خواهم مرد به روى ناگهان

يا كه نفس زندگى و مردنم * هست حق را نوبت بسپردنم

آنكه او پروردگار عالم است * نه شريك او را نه جفت و همدمست

يا كه تفويض است اين در كل حال * امر خود را بر ارادهء ذو الجلال

تا كه او در هستى پاينده‌اش * هر چه ميخواهد كند با بنده‌اش

هم نسازى صرف شهوتها حيات * هم بوارث باز نگذارى ممات

گو كه مأمورم بر اين از رب دين * اولم من خود بكل مسلمين

گو باهل شرك آيا ز اختيار * جز خدا جويم دگر پروردگار

در عبادت تا كنم با وى شريك * هيچ معبود دگر اين نيست نيك

او بود پروردگار كل شىء * چيزها يك جا بود مربوب وى

كسب نكند هيچ نفسى هيچ بد * جز كه هم بر وى وبالش گشت رد

بر ندارد هيچ بردارنده‌اى * بار ديگر را بفهم ار زنده‌اى

هر كسى بكشد گناه خود بدوش * گر جوى دارى بسر ادراك و هوش

پس شما را در اصول و در فروع * هست بر پروردگار خود رجوع

پس خبر بدهد شما را بيخلاف * زانچه بوديد اندر آن بىاختلاف

يعنى اندر آخرت گردد عيان * اختلافاتى كه بود اندر ميان

اوست آن كس كه شما را در زمين * مر خليفه ساخت بعد از سابقين

همچنين برداشت در پيرايه‌ها * بعضتان را فوق بعضى پايها

آزمايد تا شما را بالمآل * در هر آنچه داده است از جاه و مال

در غنا تا كيست شاكر بىقصور * همچنين در فقر و نادارى صبور

آورد پروردگارت از حدود * در عقوبت ناسپاسان را بزود

هم وى آمرزنده است و مهربان * بر تمام صابران و شاكران

شكر نعمت بر صفى تحقيق يافت * كاو بتفسيرى چنين توفيق يافت

داد نعمت پيش ازان كايد بنقل * صحت و امنيت و ادراك و عقل

وانچه لازم باشدم در زندگى * بى ز رنج و منت و شرمندگى

داده اندر عين آسايش مرا * از كمال و فضل و بخشايش مرا

نعمت ديگر كه دارد اختصاص * بر من از خلق جهان از عام و خاص

بر گشودم نطق و لب بىاضطراب * تا كنم نظم اين كتاب مستطاب

اين گمان هرگز نبودم كه تمام * سورهء انعام گردد از كلام

شكر اين نعمت كنم پيوسته من * تا شود نعمت زياد اندر سخن

شكر چون افزوده گردد نعمتم * هم شود افزون ز فضل حضرتم

پس بنظم آرم كلام اللَّه را * تا به آخر چون نمايد راه را

بر زبان و عقل فيروزى دهد * هم ز خوان معرفت روزى دهد

عفو كن يا رب گناه بيحدم * وز ره توحيد بر تا مقصدم

فضل كن اكرام كن توفيق ده * صدر شرح و دانش و تحقيق ده

تا قلم گيرم مر آن الطاف را * نظم سازم سورهء اعراف را

سورة الاعراف

[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيات 1 تا 13 ]

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

المص ( 1 ) كِتابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ فَلا يَكُنْ فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ لِتُنْذِرَ بِهِ وَ ذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ ( 2 ) اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ قَلِيلاً ما تَذَكَّرُونَ ( 3 ) وَ كَمْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْناها فَجاءَها بَأْسُنا بَياتاً أَوْ هُمْ قائِلُونَ ( 4 )

فَما كانَ دَعْواهُمْ إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا إِلاَّ أَنْ قالُوا إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ ( 5 ) فَلَنَسْئَلَنَّ الَّذِينَ أُرْسِلَ إِلَيْهِمْ وَ لَنَسْئَلَنَّ الْمُرْسَلِينَ ( 6 ) فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَ ما كُنَّا غائِبِينَ ( 7 ) وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ( 8 ) وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ ( 9 )

وَ لَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ قَلِيلاً ما تَشْكُرُونَ ( 10 ) وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ ( 11 ) قالَ ما مَنَعَكَ أَلاَّ تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ ( 12 ) قالَ فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ ( 13 )

بنام خداى بخشندهء مهربان

كتابيست فرو فرستاده شد به تو پس نبايد كه باشد در سينه تو تنگى از آن تا بترسانى به آن و پند دادنيست مر گروندگان را ( 2 )