تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ٢٢٨

[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 124 تا 140 ]

و اگر باشد مردار پس ايشان در آن انبازانند زود باشد جزا دهد ايشان را وصفشان بدرستى كه او حكيم داناست ( 139 )

بتحقيق زيان كردند آنان كه كشتند اولادشان را بكم خردى بدون دانش و حرام گردانيدند آنچه روزى كردشان خدا از راه دروغ بستن بر خدا بدرستى كه گمراه شدند و نبودند هدايت يافتگان ( 140 )

چون بر ايشان آيتى آيد چنين * از حسد گويند ناريم از يقين

ما به اين ايمان مگر كآيد بما * مثل آنچه داده شد بر انبيا

حقتعالى خود بر اين داناتر است * بر رسالت تا چه نفسى در خور است

هم بران شايسته‌تر داند ورا * در رسالت خاص گرداند ورا

اين نه بر مالست و جاه و نى بسن * بلكه خواهد عقل و قلب مطمئن

زود باشد كه رسد بر آن كسان * كه بكفر ايشان شدند از مجرمان

خوارى و رسوايى از نزد خدا * همعذابى سخت زان كبر و ريا

از ره مكرى كه كردند آن كسان * از عناد و بد دلى با مؤمنان

پس هر انكس را كه ميخواهد خدا * كه نمايد ره مر او را بر هدى

شرح صدر او را دهد بر متصل * هم بر اسلامش گشايد باب دل

وانكه را خواهد كه بگذارد فرو * پس بگرداند هم از ايمانش رو

سينه‌اش را تنگ سازد آن چنان * كه گشايش را در او نبود زمان

سخت آيد قول حقش از عما * كه رود خواهد تو گويى بر سما

خواهد اعنى تا گريزد در زمن * سوى گردون ز استماع آن سخن

همچنين سازد مسلط حق بر او * رجس يعنى لعنت و رنج دو تو

نى كه حق مانع بود او را به حال * تا شود برهان جبرى در فعال

بلكه او چون از حق آرد اعتراض * حق كند او را مدد در انقباض

چون ز حق خواهى هدايت يار شد * مينمايد او ترا بىشك مدد

ور نخواهى زو هدايت بد شود * بر تو ابواب هدايت سد شود

راست باشد وين ره از پروردگار * نيست در وى اعوجاج و اضطرار

ما بيان كرديم آيت‌ها تمام * پند تا گيرند بر وى خاص و عام

اين مر ايشان را سلامت خانه‌ايست * وز مكاره نزد حق كاشانه‌ايست

اندر آن باشند در امن و امان * از حوادث وز تصاريف زمان

او ولى است آن كسان را در دو كون * آنچه كردند از عمل هم يار و عون

ياد كن روزى كه محشور اين رمه * ز انس و جن گردند در موقف همه

يعنى اعضا و قوى و اركان و وهم * داند اين دانندهء با عقل و فهم

پس بديوان آيد امر از كردگار * بر قد استكثرتم اعنى بيشمار

يافتيد از انسيان را كز شقاق * بر شما باشند تابع در سياق

مى بگويند اولياشان از بشر * كه بفرمانش بدند از پا و سر

ربنا استمتع ببعض بعضنا * زين گره بوديم برخوردار ما

جن ز آدم آدم از جن منتفع * بر مراد خود بدندى مجتمع

ما به آن وقتى رسيديم اى خدا * كه مقرر كرده بودى بهر ما

وانزمان بعث باشد يا كه موت * اعترافست اين بر آنچه گشته فوت

يعنى از شيطان و اتباع هوى * آنچه طاعت كرده‌اند و اقتدى

گويد آتش جاودان جاى شماست * جز كه خواهد حقتعالى آنچه خواست

باشد آن پروردگارت بس حكيم * هم به حال انس و وضع جن عليم

همچنين بر بعضى از اهل ستم * ما مسلط بعض را سازيم هم

بر سزاى آنچه كردند اكتساب * از معاصى وز مناهى بىحساب

حق چو راضى باشد از قومى كبير * بهرشان اختيار را سازد امير

ور نباشد راضى از اشرارشان * سويشان سازد مسلط بر نشان

تا كه ايشان را بر اعمال قبيح * هم جزا باشد بتعذيب صريح

زانكه حق باشد مقلب بر قلوب * خاصه بر قلب ملوك از زشت و خوب

ره غلط رفت ار كه شاهى راه دان * آن مدان از شه ز شاهنشاه دان

گفت حيدر ترك معروف ار كنيد * بر شما گردد مسلط هر پليد

اى گروه جن و انس اندر سبل * بر شما آيا ز حق نامد رسل

بر شما خواندند آيات و كتاب * بيمتان دادند از حشر و حساب

ان لقاء يومكم هذا تمام * بود زين روز مهول وزين قيام

در جواب آيند ايشان كاعتراف * هستمان بر نفس خويش اندر خلاف

غره ايشان را حيات دنيوى * كرده بد كز نفسشان بد پيروى

شد فراموش آن گهانشان موت و نشر * يادشان آورد هول روز حشر

پس گواهى بر نفوس خود دهند * كه بدند از كافران بد پسند

شانى ارسال رسولان از خداست * ذلك ان لم يكن ربّك بجاست

نيست مهلك بر قرى پروردگار * زان ستمها كه نمايند آشكار

وانگهى باشند غافل آن فرق * سويشان نارفته پيغمبر ز حق

حجتش تا بر كسى نايد تمام * از ره تبليغ و احكام و كلام

نه كسى گردد مؤاخذ ز او بقهر * نه هلاك از اهل ده يا اهل شهر

ز اهل تكليف ار غنى يا بينواست * هر كسى را در عملها رتبهاست

نيست وان پروردگارت بى خبر * از فعال اهل خير و اهل شر

هم بود پروردگارت بىنياز * از عبادت‌هاى خلقان جمله باز

بر خلايق ذات او ذو رحمت است * محض رحمت امر او بر طاعت است

تا كه گردد موجب تجليلشان * نى كه خواهد نفعى از تكميلشان

ان يشاء يذهبكم ار خواهد برد * او شما را يعنى آن سان كاورد

وانكه را خواهد نمايد جانشين * بر شما بعد از شما اندر زمين

هم چنان كه كردتان اندر اثر * ظاهر از ذريّهء قومى دگر

كه شما هستيد آنها را نتاج * بس بود حق بر شما بىاحتياج

ليك ابقاى شما سلطان جود * مىكند محض ترحم در نمود

غير ازين نبود بهر چه از رب دين * وعده داده ميشويد آمد يقين

هم شما عاجز كنندهء حق نه‌ايد * در فراز از قادر مطلق نه‌ايد

گو كنيد اى قوم هر كارى كه آن * بر شما ممكن بود اندر مكان

آنچه يعنى در تمكن هستتان * آن عمل آيد بكفر از دستتان

زانكه منهم عاملم اندر يقين * در شكيبايى و در ترويج دين

كرد خواهم آنچه بتوانم به كار * بخت و اقبال ار دهد پروردگار