تفسير قرآن صفى على شاه — الصفحة ١٩٠

[ سوره المائدة ( 5 ) : آيات 50 تا 54 ]

كيست نيكوتر ز حق در داورى * بهر ارباب يقين و برترى

نزد پيغمبر دو تن ز اصحاب او * مينمودند از ديانت گفتگو

آن يكى گفت از يهودان بهر من * دوستان باشند خوب و ممتحن

ليك در مهر خداوند و رسول * دل بود از مهر آن قومم ملول

گفت آن يك نيز با قوم يهود * از نخستين هم مرا پيوند بود

همچنين باقى بود پيوند من * زانكه در مهرند همسو گند من

آمد آيت كاى گروه مؤمنان * مى مگيريد از مخالف دوست هان

يعنى از قوم نصارى و يهود * بعض ايشان بعض ديگر را ودود

وانكه گيرد يار ايشان را و دوست * بيشكست اينكه يك از ايشان هم اوست

پس بود واجب كه گيرند اجتناب * مؤمنان مسلم از اهل كتاب

از ره انس و و داد و اتحاد * نى ز وجه اتجار و اعتماد

راه ننمايد خدا بر ظالمان * ظالم آن كو دوست شد با دشمنان

پس تو بينى اندر آن دلها مرض * سوى ايشان ميشتابند از غرض

ميشتابند اعنى از راه نفاق * بر و داد كافران و اهل شقاق

اين چنين گويند بهر اعتذار * خائفيم از انقلاب روزگار

كار گردد بلكه يعنى باژگون * مؤمنان گردند مغلوب و زبون

سازد اين انديشه را باطل خداى * پس شود شايد بفتحى رهنماى

مؤمنان بر كافران غالب شوند * كافران سرگشته و هارب شوند

يا كه فرمانى فرستد از حدود * بر جلاء و قتل و تخريب يهود

يا باظهار نفاق بد دلان * كشف سر و قتل آن بيحاصلان

پس دو رويان صبح كردند از فسوس * بر هر آنچه بد نهانشان در نفوس

يعنى از شك يا موالات فضول * كه در آنها بود در كار رسول

پس پشيمان و ملول از بىشهود * و اندر آن از هيچ رو سودى نبود

مؤمنان گويند هم با يكدگر * از تعجب زان گروه بد سير

و اجتراى آن جماعت بر خدا * وز يمين لغو و سوگند خطا

كاين گروهند آن كسان آيا بساز * كه به حق سوگند ميخوردند باز

جهد ميكردند در سوگند خويش * كه معند ايشان شما را نزد كيش

شد عملهاشان همه نابود و خام * صبح پس كردند در خسران تمام

اى گروه مؤمنان هر كه از شما * مىشود مرتد عيان و برملا

بر زبان آرند قول ارتداد * از پس اظهار دين و اعتقاد

پس خدا زود آورد قومى دگر * كه ندانند از محبت يا ز سر

دوست با حقند و حقشان يار و دوست * حق بود يار كسى كو يار اوست

حب حقشان ثبت باشد در و رق * همچنين باشد بر ايشان حب حق

اى موحد بر يهبهم دار گوش * پس يحبونه شنو در حب بكوش

دوستدار حق بود ثابت بدين * وز عدوى حق كشد پيوسته كين

خاضع و خاشع بود بر مؤمنان * ليك سخت و كينه‌جو بر كافران

پنج سجده كرد روزى مصطفى * زو بپرسيدند سرّش اتقيا

گفت دادم جبرئيل از حق پيام * كه على « ع » را دوست دارم اى همام

سجده كردم زانكرامت باز گفت * فاطمه محبوب حقست از نهفت

سجدهء ديگر نمودم گفت باز * از پيام ذو الجلال بىنياز

دوست دارم آن دو سبط پاك را * سجده كردم خالق افلاكرا

باز گفتا گفته حق ز اسرارشان * دوست دارم آنكه باشد يارشان

سجده كردم باز گفتا حكم اوست * دوستم با دوستان دوست دوست

دوست هر كس با على مرتضى است * دوستان دوستش محبوب ماست

سجده كردم زين بشارت باز هم * پنج سجده بود بر شكر نعم

كه فزون بد ذوق ارباب قبول * سجده تا پنجاه ميكرد آن رسول

تا قيامت بلكه ميكرد او سجود * پى بپى از مژدهء رب ودود

گفت حق پس آنكه با حقست دوست * قاهر و استيزه جو با خصم اوست

مىكند اندر ره حق كارزار * بى ز خوف و لوم لائم مردوار

مر فزونى و كرامت را خدا * مىكند بر هر كه ميخواهد عطا

واسع است و مطلع بر خلق حق * كيست تا بر فضل وجودش مستحق

زود باشد تا كه آيد در نبرد * تا ببينند اهل خيبر جنگ مرد

روز خيبر دو تن از مردان كار * مر كمر بستند بهر كارزار

جانب خيبر زدند ايشان علم * در دو روز و سست برگشتند هم

شب پيمبر گفت كار اين نبرد * هست با آن كس كه در مرديست فرد

صبح چون گردد علم بر دست اوست * كوست يار حق و حق با اوست دوست

صبح چون شد گفت پيغمبر كجاست * آنكه او غالب بهر كار از خداست

كو على ذو الجلال و با شكوه * كش بود در جنگ كافر دل چو كوه

چون سبك گردد عنان دلدلش * هست يكسان پيش پا بحر و پلش

تو كجايى اى ولى معتمد * چشم حق بين تو چون گيرد رمد

چند مانى ذو الفقار اندر غلاف * مصطفى مانده است بيكس در مصاف

رفت حيدر گفت او را مصطفى * روز ميدان تو است اى ذو الوفا

زن علم را سوى خيبر شو سوار * بر كن اى شير حق از بيخ اين حصار

رفت و كند و كشت و بست از هر چه بود * وان زنان را بر اسير آورد زود

هفت قلعه بعد يك دم گرد بود * وين نبود از مردمان از مرد بود

يك نبردش بود با كفار اين * نك خضوعش را شنو با اهل دين

ديد روزى يك زنى را در عبور * كو كشيدى مشك آبى را به زور

با خود او ميگفت يا رب حكم ما * كن ز نصفت با على مرتضى

گفت او را با خضوع از حوصله * كز چه دارى از على اى زن گله

گفت بفرستاده مردم را بجنگ * گشته بر من روزگار عيش تنگ

او كمك بودم بهر كار از امور * ميكشم رنج عيال اينك به زور

گفت بر من ده سبوى آب خويش * تا كه آيم از قفايت رو تو پيش

برد مشك آب او تا خانه‌اش * گنج رحمت رفت تا ويرانه‌اش

بد زنى آنجا و او را ميشناخت * آن ولى نيك خو را ميشناخت

گفت با زن كاين على « ع » مرتضى است * خواست عذر او گفت اينعذرت خطاست

من بهر روز آيمت بىمنتى * تا كنى عرض ار كه دارى خدمتى

زين نمط ريزم ز دريا گر كه در * گردد اين تفسير بار صد شتر

قصد ازين تفسير آيت بود و بس * نى كه وصف او بود مقدور كس

آن ضرار ابن عبد اللَّه بنام * بعد فوت مرتضى رفت او بشام

آن معاويه ورا اندر خطاب * گفت بر گو تا كجا شد بو تراب

گفت رفت او نزد حق كاو را بخواند * بندهء حق بود و بر حق باز راند

گفت چيزى گو ز وصفش بيخلاف * گفت خواهم زين مراد آرى معاف

گفت نبوى زين معاف اندر نشست * گو به من ز اوصاف حيدر هر چه هست

گفت چون خواهى كنون گويم يكى * از هزاران وز فزونش اندكى

باللّه او ميبود اول مرد دين * كه نبى را كرد اجابت از يقين

همچنين افضل ز هر كس كو بتن * مى بپوشيد او قبا و پيرهن

اكرم از هر كس كه او كرده است نحر * هم سخىتر در سخا از كان و بحر

بهترين مردمان بعد از رسول * كآمد و شد كرد در عدل و اصول

گفت او را كاى ضرار افزوده گو * وصف او را از هر آنچه بوده گو

گفت مردى سخت دورانديش بود * در تعقل ز اهل عالم بيش بود

كس به او نتوان رسيد از پيشيش * در ذكا و عاقبت انديشيش

فارق حق بد ز باطل در كلام * علم و عقل و حكمت و عدلش تمام