تمهيدات ( فارسى ) — الصفحة ٥٢

II - از هنگام ملاقات او با احمد غزالى تا سال تأليف كتاب زبدة الحقائق

مگر آنكه وى را در آن به بينم هر لحظه‌اى كه استغراق من از مشاهدهء او افزوده نگردد نامبارك پندارم » « 1 » .

از مطالب بالا روشن مىشود كه در بيست و يك سالگى تجربهء تازه‌اى به قاضى همدانى روى نموده و چشم بصيرت او اندك‌اندك گشوده گرديده است خود او مىگويد : « چشم بصيرت مىگويم نه چشم عقل » « 2 » . دريافت اين تجربه چند سالى طول كشيد و درين فرصت عين القضاة كوشش مىكرد پرده‌هائى را كه مانع گشايش چشم بصيرتش بودند بالا زند . دربارهء موانع گشايش چشم بصيرت مفصّلا در فصل سوم بحث خواهيم كرد « 3 » .

موانعى كه قاضى همدانى يادآور مىشود چيست ؟ آن واقعه‌ئى كه در زندگى او اثرى قطعى داشته چه بوده است ؟

اكنون به توضيح واقعه‌ئى كه قاضى همدانى يادآور شده مىپردازيم تا از حقيقت واقعه اطلاعى بدست آوريم . در كتاب زبدة الحقائق فقط در يك جا مؤلف كلمهء واقعه را بصيغهء فعل و اسم مفرد استعمال كرده است و در جاى ديگر لغت واقعه را بصيغهء فعل و اسم جمع به كار برده است و مقصود او در اين دو مورد بيان حادثه‌ئى بزرگ است كه مىگويد : « براى چشم ، وقايعى پيش مىآيد كه او را كم‌بين مىكند يعنى چشم را از درك كامل اشياء محروم مىسازد . . . بدان كه نسبت اين وقايعى است كه براى زمين پيش مىآيد و آن را از فيض نور محروم مىسازد » « 4 » .

ممكن است كه در مكاتيب يا كتاب تمهيدات كه قاضى همدانى آنها را چند سال پس از كتاب زبدة الحقائق تحرير كرده است توضيحات بيشترى دربارهء لغت واقعه بدست

( 1 ) - زبده ص 7 ؛ ( 2 ) - زبده ص 7 ؛ ( 3 ) - ر ك : مقدمهء زبده ص 22 تا 25 ؛ ( 4 ) - زبده ص 29 ؛