دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ١٤

مذهب و اخلاق

كسى كش درد و بيمارى گزايد * بسوى دانشِ دين كم گرايد

همه سرمايهء او تندرستى * زيان از درد و بيمارى و سستى

تنى بايد درست و راست كردار * نه با ريش و نه با درد و نه بيمار

كه دين ايزدى بتواند آموخت * بدانش جان خود بتواند افروخت

( 61 تا 79 )

او معتقد است كه خداوند متعال براى هر درد صد دارو آفريده است و درد بىدوا وجود ندارد :

خداى ما كه ما را درد دادست * به هر درديش صد دارو نهادست

( 372 )

و از مرض‌ها تنها دو علّت است كه بىدارو است و چاره ندارد ؛ آن دو علّت مرگ و پيرى است .

كه درد مرگ باشد هيچ دارو * ندارد سود با اين دانش او

كه مرگ آيد ندارد سود ترياك * به وقت مرگ چه ترياك و چه خاك

شكسته پاى و درد سال فرسود * ندارد موميايى نزد او سود

خبر گفتست پيغمبر درين دو * بمرگ و هم به پيرى نيست دارو

( 4447 تا 4450 )

در جايى ديگر باز به بىدرمانى مرگ اشاره كرده و گويد اگر طبيب چارهء مرگ را مىدانست نخست خودش را از مرگ مىرهانيد و هرگز نمىمرد ؛ بسيارى دانش ، بسيارى عقل و تجربه ، سلطنت و سپاه ، خيل و خدم ، مال و گنج ، حشمت ، شجاعت ، چابك‌سوارى ، خشم و ملايمت ، و صبورى هيچيك از اينها نمىتواند در برابر مرگ پايدارى كند .

و ليكن مرگ را چاره ندانم * بجاى مرگ بيچاره بمانم

طبيب او مرگ را چاره توانيد * نخستين خويشتن را زو رهانيد

بدارو گر كسى از مرگ رستى * همه گيتى مگر دارو پرستى

( 4419 تا 4421 )