دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٩

دانش‌نامه

بينجاميد دانشنامهء من * برآمد زو مراد و كامهء من

به سال سيصد و هفتاد بوديم * كزين نامه همى پردخته شوديم

( 4462 و 4463 )

حكيم ميسرى در اين كتاب بر اختصارگويى كوشيده و بارها به اين موضوع اشاره كرده است از آن جمله :

بگفتم اندرين تركيب عالم * و نيز از حال فرزندان آدم

هرآنچ او گفتى بد مختصر را * گزيده شد پسنديده اثر را

( 366 و 367 )

در شرح استرخاى مجراى بول گويد :

گر استرخا بود در مجرى بول * درين بسيار باشد لفظ با قول

و ليكن ما بگفتستيم كوتاه * كه برگ‌وساز باشد خود برو راه

( 2169 و 2170 )

و در علائم بيمارى دقّ نيز به كوتاه‌گويى خود اشاره كرده و گويد :

نشان دقّ دانم سخت بسيار * گرش جمله بگويم هست دشوار

و ليكن خوارمايه چيزكى زود * بگويم خود بباشى زو تو خشنود

( 4029 و 4030 )

و در بيان انواع نبض گويد : اگر هركدام را شرح دهم سخن زياد مىگردد ، و بناى گفتار من در اين كتاب بر اختصار نهاده شده است تا مردمان به آسانى ياد گيرند :

طبيبان نامه‌ها بسيار دارند * و نبضش را از آن‌گونه گزارند

طويلست و عريضست و بطى است * ضعيفست و قوّى و ممتلى است

سريع و رخو و صلبست و صغيرست * و نبض انبساطست و كبيرست

و نظم مستوى و منتظم نيز * و شاهق باز جو اين را به تمييز

و نبض موش دم و نبض عالى * و نبض منحنى و نبض نملى

و نبض مايل و موجى و دودى * و مفشارى و پيچيده و رعدى

ازين هر نام را شرح است بسيار * و ليكن جاى من نه جاى گفتار