دانشنامه در علم پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ٨
دانشنامه
مر آن‌كس را ز دست چپ گشايند * كه دارد بر سپرزش علّت و بند
( 3117 )
* * *
چهار رگ درد دندان را گشايند * قلاع و ريشها زو مىزدايند
رگى به ميان سر هم مىگشايند * كسى كش ريشها از سر برانند
( 3121 و 3122 )
دانشنامه
دانشنامه
اين كتاب كه به نظر خوانندگان مىرسد ، اثرى است منظوم به وزن « مفاعلين مفاعلين فعولن » در بحر هزج مسدّس محذوف كه بقول شمس قيس رازى خوش‌ترين اوزان فهلويّات است « 1 » بوسيلهء « حكيم ميسرى » سروده شده است محتواى كتاب در علم پزشكى عملى است و قديم‌ترين كتاب شعر فارسى در طبّ است كه بدست ما رسيده است . با اينكه ناسخ اين كتاب را در پايان « طب منصورى » ناميده امّا نام كتاب در دو جاى ذكر شده است يك بار در آغاز كتاب :
من اين گفتار را اندام دادم * و دانشنامه اوّل نام دادم
( 95 )
و بار ديگر در انجام كتاب از آن نام برده است :
بينجاميد دانشنامهء من * برآمد زو مراد و كامهء من
( 4462 )
آغاز كار مؤلف در ماه شوّال سال 367 هجرى بوده است :
من اين را گفتم اندر ماه شوّال * به شصت و سيصد و هفت آمده سال
( 96 )
و در سال 370 هجرى انجام يافته است :
( 1 ) - شمس قيس رازى ، المعجم فى معابير اشعار العجم ، بتصحيح ، قزوينى و مقابله مدرس رضوى ص 104 .